vervolgfeuilleton volzin: onzekerheid: er is geen:


geen garantie,
ook niet in de relatie
'g d'~mens



Herman van Praag is jood,
voelt zich jood, geniet van de typisch joodse benadering van God:
God heeft ons nodig als partner,
daarom mag je God
ook tegenspreken.
"EEN VAN DE MEEST MARKANTE
EN VOOR MIJ UITERST BELANGRIJKE VISIES UIT HET JODENDOM
IS DE FEILBAARHEID VAN GOD.
ZELFS DE HOOGSTE INSTANTIE DIE DE MENS ZICH KAN VOORSTELLEN,
KAN FOUTEN MAKEN.
MAAR HIJ LAAT ZICH OOK CORRIGEREN.
HIJ KAN ZEGGEN:
NEE,
IK HEB DIT TOCH NIET GOED GEDAAN,
IK ZAL HET VOORTAAN NIET MEER ZO DOEN.
DAT VIND IK EEN ROLMODEL VOOR DE MENS,
DAT ZELFS DE MEEST ULTIEME INSTANTIE
WAT BETREFT MORALITEIT EN CREATIVEIT
HET MIS KAN HEBBEN EN BEREID IS OM TE ZEGGEN:
ZO DOE IK HET NIET MEER!"

Maar hij schrijft ook:
God is een metafoor.

'God is geen zekerheid.
Er is geen godsbewijs:
het blijft een godsbeeld, een zinnebeeld.
Dat is bij mij absoluut niet een diskwalificatie,
integendeel: metaforen vind ik uiterst belangrijk.
Een metafoor geeft een beeld voor iets dat we ervaren,
waarvan we menen dat het er is, maar dat we niet kunnen aantonen.
We voelen het, maar we kunnen het niet goed omschrijven, en dus zoeken we naar een metafoor.
Ik noem als vergelijking het begrip persoonlijkheid. Ik herken mensen, ik herken mezelf,
ik heb een persoonlijkheid,
en dat geeft in
EEN
woord weer
dat ik een eigenheid heb,
dat ik voor mijzelf en anderen herkenbaar ben,
en dat dit zelfbeeld relatief constant is ~
maar het is een volkomen abstractie.
Dat is met het godsbegrip ook!'

Geloof
is volgens VP
idealiter:
zoekgedrag.

"Het
gestolde geloof
waarin alles zeker is,
er geen twijfel en geen zoeken meer is,
vind ik een armzalig geloof.
Het ware geloven is zoeken,
onzekerheid.
Zekerheid en geloven zijn tegenstellingen.
Godsdiensten zouden moeten oproepen,
niet tot zekerheden en dogmatiek,
maar tot vragen stellen.
Dat is ook een joodse, talmoedische instelling -
je eindeloos afvragen: wat staat er nou in die tekst?
De hele Talmoed is commentaar op de bijbelse teksten -
de ene rabbijn zegt dit en de andere dat,
en niemand zegt ex cathedra:
ZO IS HET!
Er wordt over gesproken
en er komt een meerderheidsconclusie.
We weten niet wat er precies bedoeld is,
we moeten er eindeloos over praten, denken, discussieren.
Dat vind ik dat je in het geloof moet doen.
Ik besef dat er mensen zijn die behoefte hebben aan zekerheid
en dat die zich trachten vast te klampen
aan dogma's.
Maar ik zeg:
niemand weet hoe het zit.
Je klampt je vast
aan iets dat erg
onzeker is!"

IS DIT DEZELFDE MAN
DIE PIONIER WAS VAN DE BIOLOGISCHE PSYCHIATRIE IN NEDERLAND
EN DIE OOIT MENSEN TEGEN ZICH IN HET HARNAS JOEG OMDAT HIJ ONDERZOEK DEED
NAAR DE STOFJES IN DE HERSENEN
DIE ONS GEESTELIJK ZIEK
KUNNEN MAKEN?

IS GELOOF DAN NIET EEN KWESTIE VAN STOFJES?

"Er zijn systemen in de hersens
die het mogelijk maken dat wij die religieuze behoeften en ervaringen hebben.
Maar daarmee is niet gezegd dat het biologische verschijnselen zijn.
Als die systemen er niet waren, was er geen beleving, akkoord,
maar daarmee zijn die systemen niet de oorzaak.
Je kunt geloof psychologisch verklaren:
het kan hoop verschaffen, troost, verwachting, berusting.
Maar je kunt het ook theologisch verklaren en zeggen:
waarom zijn die systemen tot ontwikkeling gekomen?
Omdat er een goddelijke instantie was
die met de mensen wilde communiceren.
Opdat hij dat kon, moesten die systemen
er zijn in ons hoofd:
"ONTVANGSTAPPARATEN"!
Die dialectiek -
beiden hebben elkaar nodig,
zonder de mens zou er niemand zijn om God te ervaren ~
daar houd ik van. Al zou het een illusie zijn,
dan is het de meest nobele illusie
die de mens zich kan
voorstellen!"
07 feb 2010 - bewerkt op 07 feb 2010 - meld ongepast verhaal
Weet je zeker dat je dit verhaal wilt rapporteren? Ja | Nee
Profielfoto van Asih
Asih, man, 80 jaar
   
Log in om een reactie te plaatsen.   vorige volgende