rouw


Chimpansee
rouwt bijna als mens:
veel zorg voor de stervende/nachtwake,
stilte & lethargie ...



Chimpansees
reageren bijzonder
'menselijk' op de dood van een naaste.
In alle stadis, van de laatste verzorging tot en met
de rouwfase, dringt de vergelijking
met onze eigen ervaring
zich op.

Tot nu toe
was nauwelijks onderzoek gedaan
naar de directe reactie van chimpansees op sterfgevallen. Wel was bekend dat moeders soms nog wekenlang met hun dode kind blijven rondzeulen. Ook was al be-schreven dat een plotse, gewelddadige dood, bijvoorbeeld door een val uit een boom, heftige opwinding in een apengroep teweeg
kan brengen.

Ditmaal
kregen de onderzoekers de kans
om een natuurlijk sterfgeval van nabij te bestuderen. De meer dan vijftig jaar oude vrouwtjesaap Pansy, woonachtig in een Brits safaripark, kwakkelde al een maand. Toen haar dood op 7 december 2008 aanstaande was, hingen de verzorgers een camera boven het apen-verblijf. Zo konden ze de reactie van de drie groepsgenoten
nauwkeurig volgen.

Al dagen voor het overlijden
waren de groepsgenoten opvallend stil. Ze toonden veel belangstelling voor Pansy. In de tien minuten voor haar overlijden verzorgden en streelden ze de aap extra veel. Dit doet denken aan de serene en de 'anticipatoire rouw'
rondom de stervende mens.

Op het ogenblik van Pansy's dood
betastten de drie omringende apen voortdurend haar mond, vermoedelijk om te zien of ze nog ademde. EEN aap sjorde aan haar armen en schouders, schijnbaar hopend op een levensteken. De mens, zo ztellen de onderzoekers,
zou hier de adem en de polsslag
controleren.

Toen Pansy niet meer reageerde,
liepen de groepgenoten weg. Het mannetje, de 20-jarige Chippie, keerde kort daarop terug en viel het lichaam aan. De psychologen interpreteren deze opmerkelijke daad als een poging om de dode aap te reanimeren. Maar het zou ook een uiting kunnen zijn van frustratie en woede,
zoals ook mensen de dood soms ontkennen
en boos worden op de overledene.

Pansy's dochter,
de 20-jarige Rosie,
waakte 's avonds bij haar dode moeder.
Ondertussen vlooiden en streelden de twee andere apen elkaar
bijzonder lang. Een vorm van troosten, menen de deskundigen.
's Nachts sliepen de dieren alledrie onrustig. Toen Pansy de volgende dag door verzorgers uit het verblijf was weggehaald, bleven de dieren kalm en lethargisch: ze waren in rouw. Nog dagenlang meden ze het platform waarop Pansy haar laatste adem had uitgeblazen, hoewel dat voorheen een geliefde slaapplaats
was. En mensen? Die laten op hun beurt de voorwerpen of plaatsen
die ze met een overledenen
associeren vaak lang
onaangeroerd.

Uit hun observaties
concluderen de onderzoekers
dat chimpansees de dood van een naaste veel bewuster beleven dan tot nu to gedacht. Misschien, opperen ze, moet dat gevolgen hebben voor de groeiende schare afgedankte proef- & dierentuinapen ide hun dagen slijten in verzorgingsparken. Wellicht zou het beter zijn om die apen
rustig te laten sterven te midden van hun naasten
dan ze in afzondering te laten
inslapen.

Moederapen
koesteren dode jongen
nog lang, dat was al langer bekend.
Onder chimpansees in de bossen van Guinee heerste in 2003 een luchtweginfectie.
Twee jonge apen stierven. Britse biologen zagen dat de moeders zich nog lang om hun dode kroost bekommerden. De ene droeg haar kind nog 19 dagen mee op de rug, de andere zelfs 68 dagen.
De lichamen raakten zodoende gemummificeerd, droogden uit en verloren hun haar. Toch hielden de moeders niet op met de verzorging. Ze wapperden zelfs vliegen weg, meldden de biologen.
Dit toont volgens hen de sterke band tussen moeder en kind. Uiteindelijk verloren de moeders hun interesse. Door hormonale veranderingen, denken de onderzoekers. De borstvoeding stopte en de ongesteldheid kwam versneld op gang. Zo werden de vrouwtjes
biologisch voorbereid op een
nieuwe zwangerschap.

Ik kan me nog helder
de dood van een paar dierbare mensen
voor de geest halen op heel verschillende leeftijden:
het maakt net zoveel deel uit van ons leven als alle andere belevenissen, gebeurtenissen, ervaringen en ongelukken, maar dan wel heel anders toch, onbegrijpelijk, onbegrepen, onaanvaardbaar, onnatuurlijk en tegelijkertijd iets dat we moeten aanvaarden, beleven, koesteren, van ons afzetten & 'in ere houden' ~ al onze reacties zijn in zekere zin hetzelfde maar kunnen ook erg uiteenlopen ~ we hebben elkaar nodig en
willen elkaar nog niet missen, het blijft een mysterie dat net zo groot is als het leven zelf ~ geen wonder dat we er zoveel verschillende ervaringen mee hebben gedurende ons korte bestaan & zelfs willen blijven hopen op een soort van leven na dit leven, 'n 'hiernamaals' in uiteenlopende vormen, gedachten en gevoelens ~ de dood blijft bij ons terwijl we er toch afstand van moeten nemen op den duur ~
'ze' zijn er niet meer & toch blijven we bij hen stil staan als bestonden ze nog ~
ook al bestaan ze niet meer, ze blijven ons nabij en wij bij hen ~
totdat ook wij 't tijdelijke voor 't
eeuwige moeten verruilen
vroeger of
later
...
huilen
liefdesverdriet
engel
verliefd
blozen
kiss





27 apr 2010 - meld ongepast verhaal
Weet je zeker dat je dit verhaal wilt rapporteren? Ja | Nee
Profielfoto van Asih
Asih, man, 80 jaar
   
Log in om een reactie te plaatsen.   vorige volgende