Q65 gd>rr: 'heel lang heeft men gedacht,

dat Yosjiyahoe 't boek Deuteronomium, zoals dat in de bijbel is overgeleverd, in de Tempel "gevonden" zou hebben vlg. 2 KON 22:8 of althans: dit wetboek onder dat mom wilde invoeren. Tegenwoordig denkt men, dat Yosjia misschien een vóórstudie van het huidige boek DEUT (misschien de hoofdstukken 12-26?) tot z'n beschikking had & dat latere schrijvers er nog 'n heel stuk omhééngezet hebben! Ik weet dit allemaal niet zo pre-cies: ik heb me nooit met dergelijke gewaagde reconstructies beziggehouden. Ik denk, dat 't mogelijk is dat Chizkiyahoe & Yosjiyahoe oude stuk-ken van Jahwistische wetboeken kenden, maar uit mijn eigen onderzoekingen weet ik, dat de uiteindelijke opschriftstelling(en) van al die boeken (boekrollen!) pas in de Babylonische ballingschap heeft plaatsgevonden, toen men de eigen traditie weer nieuw leven wilde inblazen in die con-frontatie met al die Babylonische godsdiensten?!

"Deuteronomium" betekent overigens de "tweede wet" & DÀT suggereert dat de "eerste wet" - de thorah die aan Mosjeh werd toegeschreven - al bestond!? Dat is naar míjn opvatting slechts ten dele waar. Er bestonden al eeuwenlang oude voorschriften & wetten uit de Jahwehtraditie, die zo ook al gedeeltelijk bij de plattelandsbevolking & vooral bij de priesters in Yeroesjalayiem bewaardgebleven waren. Men vertelde elkaar de oude mondelinge overleveringen dóór & misschien waren sommige belangrijke teksten niet alleen mondeling maar ook al schriftelijk gefixeerd ~~~

Ná de deportatie naar Babylon heeft men deze teksten definitief vastgelegd in 'n omvangrijk project, dat men het Deuteronmisch geschiedwerk is gaan noemen. De wetboeken van Exodus, Leviticus & Numeri, die door die deuteronomistische school zijn bewerkt, bevatten dus veel materiaal dat al heel oud is & die men als de "eerste wetten" zou kunnen aanduiden. In elk geval moet men wel bedenken, dat die zg. deuteronomistische school die oude tradities in & gedurende de ballingschap sterk theologisch heeft (na)gemodelleerd & daarmee de hele geschiedenis van ISRAEL & Juda heeft herschreven vanuit het perspectief van het 'nieuwe' jahwegeloof?!

't Lijkt misschien allemaal wat saai & droog, ouderwets & 'langgeleden', maar wetten & regels hebben nu eenmaal hun voorgeschiedenissen en we kunnen ze ook nog steeds terugvinden in onze huidige levensbeschouwingen, goede daden & misdaden, beloningen & radicale straffen ~~~