MyDiSchuld & boete: oorzaken & gevolgen i/d Gloria

[N]IEMAND kan verantwoordelijk zijn? Zonder vrije wil is er geen schuld en zonder schuld is er geen misdrijf: onze morele intuïties zijn [nog] niet rijp voor een recht zonder vrije wil! De derde stroming is die van de harde incompatibalisten. Net als de libertaristen vinden zij dat een onvrije wil onverzoenbaar is met verantwoordelijkheid. Maar in tegenstelling tot het libertarisme geloven zij geloven zij niet in een oorzaakloze geest en ver-werpen zij de relevantie van toeval voor verantwoordelijkheid. Harde incompatibalisten, en daar reken ik mijzelf voorlopig ook nog maar even toe, vinden dat mensen nooit verantwoordelijk zijn, maar ontkennen niet dat verantwoordelijkheid een zeer nuttig instrument kan zijn zo nu en dan ...

Er is immers een verschil tussen verantwoordelijk zijn en verantwoordelijkheid opnemen?! Dat verschil zien sommigen nog niet zo duidelijk helder.

Verantwoordelijkheid opnemen is 'n feitelijk proces. Je leeft conform verwachtingen en doelstellingen. Je leeft zo plichtsbewust mogelijk. Gelukkig doen de meeste mensen dat. Verantwoordelijk zijn is echter een normatief proces. Zodra je faalt, vraagt de samenleving zich af of je die fout niet kon vermijden. Harde incompatibalisten vinden dit vermijden mosterd na de maaltijd in het Hollands of op z'n Vlaams 'vijgen na Pasen'. Want het vermijden vergt een oorzaakloos ik dat niet bestaat. Zoom je in op een fout en doorzie je alle oorzaken, dan leg je het causale netwerk bloot van waaruit de fout haast bijna onvermijdelijk volgt. Een voetballiefhebber vraagt zich misschiennaf hoe een spits een open doelkans kan missen: een harde incompatibalisten beseft dat die spits het doelpunt niet kon maken. Ben je dan een keiharde incompatibalisten die niet gelooft in verzoening tussen wetenschap & verantwoordelijkheid? Precies & exact! Je kunt het probleem van de vrije wil terugbrengen op een onverenigbaarheid tussen de wereld van het zijn & de wereld van het moeten. Er blijft hier immers altijd een onoverbrugbare kloof gapen? Stel je de perfecte biograaf van 'n misbaksel als Adolf Hitler o.i.d. voor: iemand (bijvoorbeeld zoals Harry Mulisch?!) die op de hoogte was van alle oorzaken van AH's beslissing-gen vanaf zijn geboorte tot en met zijn zelfmoord in die beruchte Berlijnse bunker. Kan zo'n biograaf nu AH (of wie dan ook) nog iets verwijten?

Is gekke Geertje Wilders niet ook zo'n soort van "slachtoffer" van omstandigheden & modieuze opportunistische stromingen die overal ronddazen?

Als hij (of zij) AH (etcetera) door en door kent, kent hij dan de oorzaken en weet hij/zij dat AH etc. Haast niet anders KON handelen? Hij zat nu eenmaal ZO in elkaar, en zelfs ALS hij anders kon handelen, als het causale netwerk keuze bood, dan is het uitgesloten dat AH, of Eichmann, zo echt nog wel controle over die keuze had. Er bestaat nu eenmaal geen oorzaakloos Hitler- of Eichmanngeestje die de wereldgeschiedenis 'n bete- re wending had kunnen geven. De perfecte biograaf begrijpt AH/AE enzo ZO goed dat hen niets meer te verwijten zou vallen? Ze waren nu een-maal ook 'zo'!? En hetzelfde geldt voor ons allen: niemand verdient verwijten, ook al spreekt onze intuïtie die rationele waarheid dagelijks tegen ...