Wat is meditatie volgens de Bud?

Want meditatie, dat moeten we er wel meteen bijzeggen, is volgens de Bud geen intellectuele overpeinzing over 'n gegeven onderwerp of 'n thema, het is ook geen ontspanningsmethode of 'n soort van ingelaste 'leegte' in een actief leven. Vlg. 'n beschrijving die de boeddha ervan heeft gegeven, is het een manier om de geest te beïnvloeden, te 'kalmeren'! Bij meditatie gaat het er niet om de gedachten die in je opbor-relen te verjagen, maar gaat het erom ze op onthechte wijze te observeren, in een toestand van geestelijke rust (SAMATHA), voorbij te gaan aan hun verschijningen en zo direct de diepe visie (VISPASSANA) op alles wat bestaat te verkrijgen. Het gaat erom te leren, of beter nog in 't allerdiepst van jezelf te ervaren, dat alle dingen & alle gevoelens hoogst onbestendig zijn. Hij noemt 't zelf BHAVANA, letterlijk 'doen ontstaan &/of ontwikkelen' ~ van de kalmte van geest die de gehechtheid en de illusies van de geest vernietigt & uiteindelijk leidt tot de bevrijding v/h menselijk wezen. Dit is een eenvoudige, doch zeer veeleisende bezigheid, die weliswaar binnen ieders bereik ligt, maar vol moeilijkheden is ...

Hij vult daarbij overigens aan: 'ZWICHT NIET VOOR NIET-AANDACHT/GEEF JE NIET OVER AAN ZINTUIGLIJK GENOT/MEDITEER MET WAAKZAAMHEID EN JULLIE ZULLEN IMMENSE GELUKZALIGHEID ONTDEKKEN!' (2, 29)! En hij belooft: 'DE MONNIK DIE ZIJN AANDACHT ONTWIKKELT EN EEN GEBREK AAN AANDACHT VREEST ZAL NIET MEER KUNNEN TERUGVALLEN. HIJ HEEFT DE POORT VAN DE BEVRIJDING BIJNA BEREIKT' (2, 33) & in een ander hoofdstuk uit de Dhammapada (thematisch ingedeelde afprismenbundel), gewijd aan 'de gedachte', voegt de Bud daar zo nog aan toe: 'DE GEDACHTE MOET WORDEN GETEMD, OOK AL IS ZIJ KOPPIG EN ONDUIDELIJK EN GAAT ZE WAARHEEN ZE WIL. ALS JULLIE D'R TEMMEN, NREMGT ZIJ JULLIE GELUKZALIGHEID' (3, 37)! De al eerder en valer aangehaalde soetra SATIPATTHANA beschrijft op 'n technische wijze & precieze manier de 4 mechanismen die leiden tot de inwerkingstelling van de diepe aandacht van wie mediteert, deze 4 mechanismen beslaan 4 gebieden: lichaam, gewaarwordingen, geest & geestelijke objecten. Zonder nu verder meteen in te gaan op de bijzonderheden van deze soetra kan 't geen kwaad de grote lijnen ervan te schetsen. Met betrekking tot de aandacht voor 't lichaam benadrukt de Bud allereerst de ademhaling: wie mediteert oefent z'n in- & uitademen, & daarna, als hij zich van zijn ademhaling bewust wordt, contempleert hij haar & je voelt haar in je lichaam! 'HET BEWUSTZIJN VAN HET LICHAAM IS IN HEM TOT STAND GEKOMEN (1, 1)! Daarna wordt men zich nu zo bewust v/d lichaamshouding: 'ZO BLIJFT HIJ BEVRIJD EN HECHT ZICH AAN NIETS IN DEZE WERELD!' (1, 2), voordat hij aan de 3de stap begint, con-temptatie en helder begrip van wat ons direct omringt (ons gewaad, de aalmoezenkom ...)! En tenslotte aanschouw je jouw lichaam 'vanaf je voetzool tot aan de kruinen van jouw hoofd, overdekt met huid & vervuld van diverse walgelijke dingen' (1, 4); & hij/zij wordt zich er volledig van bewust dat het lichaam 'VAN DEZELFDE AARD ALS EEN LIJK' is & 'NIET ZAL WORDEN GESPAARD' (1, 6)! Hetzelfde proces van bewuste aandacht is ook van toepassing op de gewaarwordingen: de Bud benadrukt dat het níet gaat om het aanvaarden van aangename gewaarwor-dingen & het afwijzen van onaangename gewaarwordingen, maar eenvoudigweg om je ervan bewust te worden en ze 'INNERLIJK & UITWEN-DIG' te beschouwen (2)! Hetzelfde geldt voor d contemplatie van de geest, dat wil zeggen de verlangens, hartstochten, illusies & verstrooiing: wie mediteert 'BLIJFT BESTAAN, TERWIJL HIJ DE VERSCHIJNING EN VERDWIJNING VAN DE VERSCHIJSELEN IN DE GEEST AANSCHOUWT. ZÓ WORDT HIJ BEVRIJD EN HECHT HIJ ZICH AAN NIETS IN DE WERELD' (3)! De laatste stap is de contemplatie van de geestelijke objecten: de zintuiglijke verlangens, vijandigheid, halsstarrigheid, wroeging & twijfel (dit zijn de 5 hindernissen), & ook vormen, indrukken/geuren/smaken & geluiden.