uren dagen weken maanden jaren eeuwen na de oorlog

Een geweldige schok
heeft de bevolking van Jordania getroffen.
Van alle Arabische landen moet dit land de rekening betalen.
De gesprekken op straat, in de cafees, op de kantoren en thuis in het gezin
draaien steeds weer om dezelfde vragen.
HOE kon het gebeuren?
Hoe moet het nu verder?
Is er feitelijk nog hoop
voor ons land?

Door de bezetting
van West-Jordania door Israel
heeft het land meer dan de helft van zijn nationaal inkomen
en de helft van zijn bevolking verloren.

Jordania leefde in ruime mate
van de toeristenstroom naar de bijbelse plaatsen
en van de landbouwproducten van het vruchtbare gebied
ten westen van de rivier de Jordaan.
Deze inkomsten zullen in de toekomst
ontbreken.

Oost-Jordania
bestaat grotendeels
uit onvruchtbare woestijngebieden.
Hierheen zijn nu rond 150.000 vluchtelingen gestroomd,
die uit angst voor de Israelische bezetting hun woonstreek verlaten hebben.
Velen hebben voor de tweede maal
hun vaderland verloren.

De stroom mensen,
die elke dag via de half ingestorte Allenbybrug
de Jordaan overtrekt,
houdt maar niet op.

Velen bezitten alleen nog maar,
wat zij op het lichaam dragen of in een handkoffer ofzoiets
konden bergen. Amman, de Jordaanse hoofdstad,
is overvol met vluchtelingen.

Ongeveer dertigduizend mensen
kamperen in de scholen, die juist vakantie hebben.
De banken zijn op elkaar gestapeld.
Hele gezinnen liggen op een deken op de grond.
Vijftigduizend mensen hebben een voorlopig onderkomen gevonden
bij familie of bekenden
in steden en dorpen.

De huizen zijn dikwijls
twee- tot driemaal overbelast.
Maar meer dan zeventigduizend vluchtelingen wachten nog
onder de open hemel op onderdak
of worden opgenomen in haastig
opgezette tentenkampen.

Ik zag
het vluchtelingenkamp Wadi Daleil,
rond 25 kilometer ten noorden van Amman.
Op een vlak stuk woestijn staan 550 tenten.
Er huizen zevenduizend vluchtelingen in.
Meedogenloos brandt de zon op
de gebrekkige onderkomens.

Een grote tankwagen heeft water gebracht.
Vrouwen en kinderen vullen kruiken, bekers en schotels met het kostbare vocht.
Een provisorische keuken verzorgt de mensen.
Apathisch zitten mannen en vrouwen voor hun tenten.
Een zuster van het Rode Kruis bekommert zich om de zieken en gewonden.
Het is een wanhopig beeld.

De regering heeft een beroep gedaan
op de bevolking om in West-Jordania te blijven.
Amtenaren hebben zelfs te verstaan gekregen, dat zij hun recht op pensioen verliezen,
wanneer zij hun standplaats zonder toestemming verlaten.
Maar dit alles verhindert niet, dat dag in dag uit nieuwe vluchtelingen aankomen.
Elke dag melden de kranten er
duizenden.

De wildste geruchten doen de ronde.
Je kunt niet alles geloven, wat in deze dagen van radeloosheid en angst
van mond tot mond verder wordt verteld.
Men zegt, dat de Israelische bezetting hier en daar druk
op de Arabische bevolking uitoefent.
Vluchtelingen vertellen ook, dat hen bij de Jordaan alles afgenomen werd,
zelfs het laatste in de kous
verstopte geld.

Er is praktisch geen familie
niet direct door de gebeurtenissen getroffen.
De meesten hebben familie aan de andere kant van de Jordaan,
van wie zij sinds de wapenstilstand nog niets hebben gehoord.
Of ze moesten zelf vluchten.
Of ze hebben vluchtelingen
opgenomen.

Het bedrijfsleven stagneert.
Orders uit West-Jordania kunnen niet meer worden afgewikkeld.
Leveringen daarvandaan zijn onmogelijk.
Werkplaatsen zijn gesloten, omdat de arbeiders nog in het leger zijn
of zich in bezet gebied bevinden.

Het aantal werklozen groeit.
Zonder doel en zonder werk slenteren jongeren door de straten van de hoofdstad,
die nu voller zijn dan ooit tevoren.

Nauwgezet
wordt naar de nieuwsberichten uit de kleine transistortjes geluisterd.
Zal de VN terugkeer van de vluchtelingen mogelijk maken?
Of zullen de Arabieren een tweede oorlog
beginnen?

Velen hopen nog,
dat de Arabieren met hulp van Moskou in de naaste toekomst
een overwinning zullen behalen.
Duidelijk is bij alle Jordanezen teleurstelling en diepe afkeer te merken,
vooral als het gaat om Amerika, Engeland en heel Europa, met uitzondering van Frankrijk.
Ze denken ongecompliceerd en menen, dat het Westen schuldig is
aan het ongeluk van de Arabieren door zijn steun
aan Israel!

Ook tegenover
de buitenlandse hulpzendingen staat de Jordanees zeer gereserveerd.
Een regeringsambtenaar zei mij:
"Brood en medicamenten helpen ons niets verder.
Wij hebben behoefte aan gerechtigheid!"


Deskundigen geloven,
dat Jordania de moeilijkste tijd nog tegemoet gaat.
Als de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties zonder tastbaar resultaat eindigt,
is de kans groot, dat de opgekropte emoties zich
in zinloze onlusten ontladen.

Ook de verzorging van de bevolking
zal over kortere of langere tijd in een crisis komen.
Op het ogenblik leeft het land nog van zijn reserves.
Het is onzeker, of het resterend Jordania zonder zijn rijkere gebieden in het westen
uberhaupt nog levensvatbaarheid
bezit ...



P.S.

BIJ dit Dordts Dagblad
van 6 juli '67 zat ook nog de krant
Het Vaderland van vrijdag 1 april 1938
VOL met mydiverhalen over Mussolini, Tsjecho-Slowakije, het "Jodenvraagstuk",
de oorlog tussen Japan en China, admiraal Yamamoto, de uitvoering van den Anschluss, Indische jongens bij de Nederlandsche marine, het overlijden van Dr Willem Kloos
en een tentoonstelling van de werken
van Karel van de Woestijne ...
[enzovoorts ...
enzovoorts] ...