OUDKRIJGSGEVANGENEN, ARMENIËRS. NET ZO HAVELOOS EN ONDERVOED ALS DE GEORGIËRS OP TEXEL. ONDANKS DIJKVERSPERRINGEN EN DE INUNDATIE WAS DE SITUATIE NET ALS ELDERS OP HET PLATTELAND WAT BETER DAN IN DE STEDEN, MAAR DE ARMENIËRS HADDEN HET BEROERD, KLAPPERTANDEND VAN DE KOU EN DE HONGER INNEEN HUISJE AAN HET WATER, GEMINACHT DOOR HUN DUITSCHE SUPE-RIEUREN, MAAR OOK DOOR DE PLAATSELIJKE BEVOLKING.
EN ZE WAREN VOORAL GEDEMOTIVEERD: DIE JONGENS WAREN DE OORLOG AL-LANG SPUUGZAT EN VERLANGDEN NAAR HUIS IN HET VERRE ARMENIË! BOVENDIEN WISTEN ZE NATUURLIJK OOK WEL DAT DE GEALLIEER-DEN HEMELSBREED OP NOG GEEN 40 KILOMETER VAN HET EILAND ZATEN. ZE HADDEN BITTER WEINIG TE ETEN, MAAR ZE HADDEN WEL WAPENS.MHET ZOU DUS NIET ZO GEK ZIJN, VONDEN EEN PAAR LOKALE VERZETSMENSEN VAN DE BINNENLANDSE STRIJDKRACHTEN, OM HEN ZOVER TE KRIJGEN IN OPSTAND TE KOMEN, WIE WIST ZELFS EENNDOORBRAAK TE FORCEREN OF EEN STEUNPUNT VOOR DE GEALLI-EERDEN TE VORMEN? EN ALS OPPERWACHTMEESTER WAS HET NIET VERDACHT DAT MIJN VADER ER AF EN TOE EENS LANGSGING. VER-MOEDELIJK ZOU HET SOWIESO MISLUKT ZIJN, WANT HET EILAND GOEREE~OVERFLAKKEE WAS EEN BELANGRIJKE DUITSCHE STELLING IN DE VERDEDIGING VAN HET WESTEN, MAAR HET MISLUKTE AL BI VOORBAAT.
OP EEN AVIND SCHROKKEN DE ZES GEZINNEN IN HET DORP OP VANNEEN EXPLOSIE EN EEN GIGANTISCHE STEEKVLAM ERGENS BIJ HET HAVENTJE. IN DIE BITTERE KOU HADDEN DE ARMENIËRS HUN POTKACHELTJE AAN WILLEN STEKEN MET BEHULP VAN BENZINE! DUITSCHE SOLDATEN DACHTEN DAT HET 'T BEGIN VAN EEN GEALLIEERDE AANVAL WAS? DIE ZOU ECHTER NOG MAANDEN OP ZICH LATEN WACHTEN! ENK VAN HAM HAD BEGIN AUGUSTUS '44, ZIEK VAN BEDORVEN KOFFIEMELK, NET ALS VRIJWEL ALLE ANDERE LEDEN VAN DE IRENE BRIGADE DAGEN IN 'N NORMANDISCHE BOOMGAARD GELEGEN, MAAR WEL ONDER VUUR VAN 'N DUITSCHE PANZERDIVISIE.
DE CANADEZEN DIE DAAR WAREN, NOEMDEN DIE PLEK DAN OOK HELL FIRE CORNER & TERGELEGENHEID VAN DE DOCUMENTAIRE DIE IK 40 JAAR LATER DRAAIDE, WILDE IK DÁÁR GRAAG BEGINNEN. MET HEM EN DE LATERE MINISTER ONDERWIJS MAURITS DE BRAUW, TOEN MET ZIJN 17 JAAR DE JONGSTE VAN DE BRIGADE, GING IK ERNAAR OPZOEK IN JUNI '84 TOEN DAAR DUIZENDEN VETERANEN UIT ENGELAND, DE USA EN CANADA SAMEN MET RONALD REAGAN, MARGARETH THATCHER EN ONZE KONINGIN BEATRIX HERDACHTEN EN FEESTVIERDEN.
HET BLEEK ONMGELIJK OM HELL FIRE CORNER TERUG TE VINDEN: OOK HET NOR-MANDISCHE PLATTELAND WAS STERK VERANDERD IN AL DIE JAREN! TOT WE TEGEN EEN VERLENGDE ZWARTE MERCEDES MET CANADESE KENTEKENS AANREDEN. DAARUIT KWAMEN ZES OUDE CANADEZEN GESTAPT, DIE ALLEMAAL ONDANKS HUN RUIM 80 JAAR LEGEN OP JOHN WAYNE I/D FILM THE GREEN BARET: GROOT, GEÜNIFORMEERD, BARETTEN OP, BORST VOL MET ONDERSCHEIDINGEN. EN WOEDEND OVER DIE AANRIJDING. TOT ÉÉN VAN HEN MAURITS DE BRAUW ZAG, AARZELEND OP HEM AFSTAPTE, HEM AANKEEK EN VERVOLGENS MET IN Z'N OGEN TRANEN ZEI:
"YOU?" DE BRAUW WAS HUN VERKENNER GEWEEST, DIE VOORNHEN UIT IN 'N SCOUTINGKARRETJE DE HEUVELS OPREED. ALS ER DAN OP HEM WERD GESCHOTEN, DAN WISTEN ZE WAAR DE SS ZAT. TJA. DIE CANADEZEN HADDEN DIE HELL FIRE CORNER ALLANG GEVONDEN, ZÍJ WÈL!
DIE AVOND VIERDEN WE FEEST IN EEN CAFÉ IN HONFLEUR, BRITTEN, FRANSEN, POLEN, AME-RIKANEN, DIE CANADEZEN EN WIJ. TOT DE DEUR OPENGING EN EEN OUDE MAN BINNENKWAM DIE OM
"EIN BIER, BITTE"
VROEG. WAAROP HET DOODSTIL WERD!
"WHÁT DID HE SAY?"
VROEG ÉÉN VAN DE CANADEZEN TAMELIJK DREIGEND
- je zag hem bij wijze van spreken al naar z'n holster grijpen? "Hoor eens," zei de enige Duitser, afgezien van enkele hotemetoten uit abonn, "als WÍJ er toen niet waren geweest,man zaten jullie hier nu geen feest te vieren, tòch?!
DÀT was natuurlijk óók waar: zodat we samen nog heel lang & heel veel hebben getoast & gedronken. Ruim 25 jaar vóór 't Nationaal Comité zich weer de kop sufbreekt over of we nu wel of niet op 4 mei de Duitse ambassadeur moeten uitnodigen.
[Ook in de jaren '60, '70 & '80 v/d vorige eeuw kwam Mor 'ze' tegen onderweg tussen Zaventem & Italia, Hellas & Israël, Turkije & Nippon, Birobeidjan & Odessa: Amerikanen, Belgen, Canadezen, Duitsers, En-gelsen, Fransen, Grieken, Hindoestanen, Italianen, Joden, Kroaten, leftwingers, middenmoters, nitwitten, oliemolen, protestanten, queer folk, rightwingers, simpletons, trutten, universelen
& nog veel meer min of meer wanhopige xenofoben, yuppen & zombies uit alle hoeken & ga- ten der aardkloot! Trouwens, van jongsaf aan eigenlijk al thuis & onderweg: gastarbeiders, kolonialen, kerkleden, partijgangers, soldaten & pacifisten? Lopend, fietsend, liftend, varend, vliegend: PSP, provo, communes tussen vale ouwe & stille Zuidzee ~ waar je als jochie over leest, die je als puber ontmoet, overal tegenkomt & die ik me herinner ~ myDi 'vult de gaatjes ondertussen'
mooi op ~~~