seks '60+': inclusief = niet-exclusief gemeenschap

~*~


HAND 2:16-21

WAT
HIER GEBEURT,
is reeds aangekondigd door de profeet YO'EL:

"AAN
HET EINDE DER TIJDEN", zegt G D,
"Zal ik op alle mensen mijn geest doen neerdalen!"

'DAN zullen uw zoons en dochters profetieen verkondigen,
jongeren zullen visioenen zien en ouderen droomgezichten.

Ja, op al mijn dienaren en dienaressen zal ik in die dagen mijn geest doen neerdalen, zodat ze profetieen zullen verkondigen.

Ik zal wonderen doen verschijnen aan de hemel boven en tekens geven
op de aarde beneden, bloed en vuur en rook.

De zon zal verduisterd worden en de maan zal bloedrood kleuren
voordat de grote, stralende dag van de Heer aanbreekt.

Ieder die dan de naam van de Heer aanroept,
zal worden
gered.'

~!@#@!~

YO'EL 3:1-5

"DAARNA
zal zich dit voltrekken:
ik zal mijn geest uitgieten over al wat leeft.
Je zoons en dochters zullen profeteren, oude mensen zullen dromen dromen, en jongeren zisioenen zien;
zelfs over slaven en slavinnen zal ik mijn geest uitgieten, in die tijd.
DAN zal ik tekenen geven aan de hemel en op aarde:
bloed en vuur en zuilen van rook,
en de zon verkeert
in duisternis
en de maan
in bloed ~
dan komt de dag van de Heer,
groot en ontzagwekkend.
DAN zal ieder die de naam van de Heer aanroept ontkomen,
want op de TSION, in Yeroesjalayim, is een toevlucht te vinden,
zoals de Heer heeft beloofd;
ieder die hij roept,
zal gered worden!"

~!@#@!~

Inclusief
{of: niet-exclusief}
vertalen!

De lieve mydilezer
die de bijbel in de nieuwste vertaling leest,
zou idealiter hetzelfde moeten ervaren als de lezer die de Hebreeuwse, Griekse & Aramese originelen
tot zich neemt.

DIT
is natuurlijk
een onmogelijkheid,
maar wel iets waarnaar binnen het vertaalproject wordt gestreefd.
En EEN van de gebieden waartoe deze ambitie zich uitstrekt is die van het inclusief
{dus: niet-exclusief}
vertalen.
De bijbel staat VOL met ALLERLEI
uispraken over mannen en vrouwen, en dat geldt OOK
voor de vertaling
ervan.

Het is
echter zaak
te voorkomen dat er in de vertaling op een andere manier over seksen
wordt gesproken dan in
de bronteksten.

Een
beroemd
voorbeeld betreft de manier
waarop de ontvangers van de brieven van PAUL worden aangesproken.
In de 'nbv' luidt 1 KOR 1:10-11 als volgt in
de voorlopige
versie:

"Broeders en zusters,
op gezag van onze Heer Yehosjoea haMasjiach roep ik u op om allen eensgezind te zijn, om scheuringen te vermijden,
om in uw denken en uw voelen
EEN te zijn!
Door de huisgenoten
van CHLOE is mij namelijk verteld, broeders en zusters, dat er verdeeldheid onder u
heerst ..."

Het gaat hier
om de 'broeders en zusters'.
Het Grieks heeft hier adelfoi,
in oudere vertalingen vertaald als 'broeders'.
Dat is de eerste woordenboekbetekenis.
Nu is dit een brief die bestemd is voor de voltallige christengemeenschap
in Korinte vanuit Efeze, vermoedelijk in het voorjaar van het jaar 55 na
"Christus' geboorte", en die bestaat niet alleen maar uit mannen.
Als de lexicale mogelijkheden van het Griekse woord
wat verder worden onderzocht, blijkt adelfoi
ZOWEL mannen als vrouwen te kunnen betreffen
[vergelijk bijvoorbeeld het Nederlandse 'jongens' of Amerikaanse 'guys'],
en dat is hier in de context dan ook de meer voor de hand liggende vertaling. Een dergelijke vertaalwijze wordt inclusief
(niet-exclusief) vertalen
genoemd ...

De
vertaalregel
luidt als volgt:
Exclusief taalgebruik moet waar mogelijke worden vermeden.
Hierbij dient rekening te worden gehouden met zowel de culturele eigenheid van de brontekst als de natuurlijkheid van het
Nederlands in de
vertaling.

SOMS
ligt het wat subtieler.
Prediker doet in de verzen 7:25-28 verslag van zijn zoektocht naar kennis en wijsheid. In de Willibrordvertaling van 1995 sprak hij
als volgt:

IK
heb mij er
met alle zorg en ijver op toegelegd om erachter te komen wat wijs en verstandig is
en ik heb alleen maar ontdekt dat slechtheid dom
en dwaasheid onverstandig is.

Nog bitterder dan de dood vond ik de vrouw die een vangnet is,
en van wie het hart een val is en de handen boeien zijn.
Wie de gunst van G D geniet kan eraan ontsnappen,
maar de zondaar raakt erin
verstrikt.

DIT,
zegt Prediker,
heb ik bij mijn zoeken naar inzicht geleidelijk ontdekt.
Ik zocht nog verder, maar zonder veel resultaat.
EEN man op de duizend kon ik nog vinden,
maar niet EEN vrouw
op de duizend.

DEZE
vertaling
is voorzien van een noot:
"De vrouw die een vangnet is:
De uitspraak heeft alleen betrekking op vrouwen die zich zo gedragen;
in 9:9 spreekt Prediker positief
over andere
vrouwen."

Een
dergelijke noot
is nodig omdat het anders lijkt
alsof PRED hier een algemene uitspraak doet:
vrouwen zijn bitterder dan de dood; EEN op de 1000 mannen deugt,
maar geen enkele vrouw deugt. DIT nu is een uitspraak die een stapje verder gaat dan de uitspraak die PRED in het Hebreeuws doet.
Hij zegt dat in zijn onderzoek naar duizend mensen slechts EEN mens het predikaat 'mens' ook werkelijk verdiende, en DIE ENE mens
was [helaas] geen
vrouw ...

DEZE
passage
luidt in de Nieuwe B. Vertaling
als volgt:

"IK HEB
met heel mijn hart
kennis gezocht en alles wat er is heb ik beproefd.
Ik heb wijsheid gezocht en wilde tot een slotsom komen;
van het kwaad heb ik de dwaasheid willen kennen,
van de dwaasheden
de waanzin.

En wat ik vind is altijd weer een vrouw die bitterder dan de dood is,
die een valstrik is.
Haar hart is een klapnet en haar handen zijn ketens.
Een mens die g d behaagt zal aan haat ontsnappen,
maar een zondaar laat zich telkens weer
door haar strikken.

AL MET AL,
zegt Prediker,
is dat de slotsom van mijn onderzoek.
Ik heb de waarheid nagestreefd met hart en ziel en haar nog altijd niet gevonden: onder 1000 mensen vond ik er maar EEN die ook werkelijk mens was, maar het was
geen vrouw!

Het is & BLIJFT
van belang voor een vertaler
om zich van dergelijke sutiele zaken bewust te zijn -
voor je het weet is hier van een specifieke een generieke uitspraak uitspraak gemaakt?

Het
gaat er
bij de vertaling
dus nadrukkelijk NIET om
de bijbel 'vrouwvriendelijker' te maken dan hij is,
maar het gaat erom geen betekenisverschuivingen ten opzichte van de brontekst op te laten
treden.

En DIT geldt
natuurlijk op veel meer terreinen;
de kwestie van het sekse-specifieke taalgebruik in de bijbel
is echter wel een zeer belangrijk
aandachtspunt.

IN
myDi{ary}
kun je herhaaldelijk de uitspraak horen
dat mensenkinderen zichzelf niet of zeer moeilijk begrijpen
en het 'tegenovergestelde geslacht'
al HELEMAAL
niet?

Zoveel
te meer dus
gaat dat op voor de 'godsnaam'
of de 'godsnamen': HOE {in 's hemelsnaam}
kun je iets verwoorden wat je niet kunt zien, horen, ruiken,
aanraken, betasten, voelen, proeven, bewijzen,
snappen of hoe dan ook vergelijken
met alles waar dat WEL
bij kan?

Je kunt
alleen maar aannemen
dat er een "Soort Oorspronkelijke Schat"
[ofzo] 'is',
een "Grond van Alles wat Bestaat"
en dat we 'die'
kunnen leren
'kennen' {vice versa?}
of 'beleven' diep binnenin
ons 'geweten', 'hart',
'ziel',
kortom
vuistgrote grijze
{machochimpbonobohomobiele'yhwh'} massa,
en dat daarin
in de loop
van een paar miljoen
jaar een ontwikkeling heeft plaatsgevonden,
die nog steeds aan de gang is
['onder ons']
en 'het centrale punt' uitmaakt
van al wat was, is en
zal zijn?

DE
zin van ons bestaan:
vluchtig
& 'vrijblijvend' als verterend vuur,
water der dope, levengevende lucht, koele wind en
'bewustzijnsverruimend' licht,
alles omvattend
&
bezielend:
als je
'ervoor'
open
staat