pot- & snotverdrie

Nog een klein stukje uit de trouwe verdieping van religie en filosofie van vandaag.
Ook in de Bataafse Republiek was religieuze tolerantie maar schijn. Over het antipapisme aan het eind van de 18de eeuw.
De BR ontstond na 1795, na de vlucht van de stadhouder naar Engeland en de komst van de Fransen.
De nieuwe staat ademde de 'moderne' sfeer van de Franse revoluitie en de Verlichting: daarbij behoorde ook echte godsdienstvrijheid.
Tot dan toe was die er niet geweest in Nederland. weliswaar kende de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden, de voorloper van de Bataafse Republiek, meer religieuze tolerantie dan de meeste andere Europese staten, maar ook in de Republiek was er onderscheid.
Staatsambten waren voorbehouden aan de aanhangers van her gereformeerde geloof, aanhangers van andere denominaties konden hun erediensten houden, maar niet te opvallend,
in schuilkerken.

Bij katholieken
lag het nog een fractie anders:
in theorie was de katholieke mis verboden, in de praktijk was er een gedoogbeleid.
In de Bataafse Republiek moest dat alles anders worden, maar hoe pakte dat in de praktijk uit?
"Een min of meer doodlyke haat [Antipapisme en cultureel natiebesef @ NL rond 1800]"
De patriottische aanhangers van de BR zagen verlichte vroomheid als een burgerdeugd.
Zowel de katholieken als de gereformeerden hadden een heel andere opvatting van religie.
De BR wilde scheiding van kerk en staat en schafte daarom de privilegers van de gereformeerde kerk af.
Het zag er aan de buitenkant mooier uit dan het in werkelijkheid was.

De gereformeerde kerk was ook een bolwerk van Oranje-aanhangers, en ook dat zal zeker een reden zijn geweest om dat kerkgenootschap dwars te zitten. Overigens met als gevolg dat de gereformeerden nog Oranjegezinder werden dan ze al waren.
Ook de verlichte Bataafse christenen waren lang niet vrij van het aloude antipapisme.
Zij zagen de katholieken als primitievelingen, zonder ontwikkeling, die om die reden buiten de bestuursambten moesten worden gehouden,
ondanks de gelijke rechten die ze hadden gekregen.
Oude stereotypen overleefden de vernieuwing moeiteloos;
vadsige smulpapen, onkuise nonnen, listige jezuieten en domme monniken.
Kortom: overeenkomsten en verschillen met daaraan voorafgaande
en op volgende generaties in overvloed!

Een huidig hot problem zijn @ NL verblijvende ex-moslims, die christen zijn geworden.
Hun getuigenissen liegen er niet om: een zekere Walid werd al in zijn geboorteland Irak christen.
Dat was ook de reden waarom hij vluchtte.
Maar ook in zijn asielzoekerscentrum bleek hij niet veilig te zijn.
Op zekere nacht stond er een landgenoot met een groot kapmes in zijn kamer.
Die man is naar Irak teruggestuurd, waarna hij vanuit dat lanf Walid opbelde.
Zijn weinig verheffende boodschap: zodra jij weer een stap zet in Irak ben je er geweest.
Walid vindt geen geloof bij de IND
en vertoeft op straat.

'n Turkse,
@ NL opgegroeide vrouw
dook twee jaar onder, toen haar overgang
naar het christendom bekend was geworden. Zij werd bespuwd en bedreigd.
Uiteindelijk hebben toch de meeste van haar vrienden en familieleden haar stap geaccepteerd.
"Wat hielp is dat ik mijn Turkse achtergrond niet verloochen.
Ik blijf actief in de gemeenschap en in culturele dingen.
Ik kan Turks zijn, ik kan Yueksel zijn
en ik kan Jezus volgen".

Sommige predikanten hebben de afgelopen tientallen jaren honderden ex-moslims leren kennen, die christen werden.
Heel belangrijk is de houding van de familie: licht die meteen de moskee in of een fanatieke neef, dan loopt het mis.
Hoe als samenleving om te gaan met al dit soort uiteenlopende toestanden?
"Misstanden proberen te veranderen door ze breed uit te meten heeft in de oosterse cultuur vaak het omgekeerde effect.
Als je stelt dat elke moslim vanuit de Koran bezien wel gewelddadig moet zijn omdat Mohammed geweld gebruikte
dan geef je moslims geen kans om zonder gezichtsverlies op een ander spoor te komen.
Het is daarom veel zinvoller om concrete misstanden te benoemen als ze zich voordoen, dan om categorische verwijten te blijven uiten.
Je kunt de moslimgemeenschap er juist op aanspreken dat hun eer erin gelegen zou moeten zijn om hen die een andere weg gaan,
net zo te behandelen als zij zelf als moslimminderheid behandeld willen worden."

Dat alles klinkt allemaal heel bekend als je de geschiedenis overziet van de afgelopen duizenden jaren wereldwijd.
Overal komen we geloofsgemeenschappen van individuen tegen die er de meest verschillende overwegingen op nahouden.
Tijd heelt dan [misschien] wel [alle] wonden, maar het is de kunst om vooral nu en hier eindelijk een fatsoenlijk om te leren gaan
met alles wat ons kan verdelen en verenigen: de verhalen uit het OT & en het NOT laten ook dergelijke spanningen zien
in en rondom Israel door de eeuwen heen. Heidenen, joden, christenen, volkeren, rassen en stammen kwamen
en komen met elkaar in aanraking: er zijn altijd huwelijken geweest tussen mensen uit heel verschillende gemeenschappen en kinderen die erin verwikkeld raakten. Het gaat erom dat we ermee leren omgaan inplaats van dat alles
te blijven ontkennen, negeren & verafschuwen, laat staan elkaar om zoiets te vuur
en te zwaard te blijven bestrijden.