Haku
werd geboren
naar zijn eigen
zeggen in een tijd
dat de meeste jongeren
het geloof in God hadden verloren
om dezelfde reden als de ouderen
het hadden gehad -
zonder te weten
waarom.
Welsprekender
kun je bijna niet laten zien dat de kerk- [& partij-]leer een verlaten tekst was geworden.
De tijd van de Verlichting werd gewoonlijk aangewezen als de broedplaats van alle ondermijning.
Daar ligt inderdaad een belangrijke factor, maar die tijd zou er niet geweest zijn als er geen mensen waren
geweest die bedachten dat ze hun verstand niet alleen konden gebruiken als stut voor het systeem, maar ook als kritische instantie.
Wat de Verlichting vaststelde was dat de teksten van de kerkleer in de lucht hingen: er beantwoordde geen letterlijk realiteit aan hel, hemel, voorgeborchte, er was geen Adam & geen Eva, & dus geen zondeval!
Zo voltrok zich - tamelijk paradoxaal - een afkeer van de christelijke teksten omdat ze MEER wilden zijn dan slechts teksten: ze waren gepromoveerd tot dragers van informatie, over mens en wereld, en die manoeuvre werd een kwaad dat zichzelf strafte.
De mensen komen datgene wat de christelijke kerk zegt over mens en wereld niet meer tegen in de realiteit van het dagelijks bestaan, en omgekeerd: wat ze in het dagelijks leven tegenkomen, vinden ze niet meer terug in wat voor de kerk als realiteit gold.
Zo gaan die twee dus uit elkaar, de mensen en de kerk, en de kerkleer bleef achter als een verlaten weduwe: eens was ooit heel Europa 'christelijk', sprak het de taal van de kerk, beleefde die wereld op z'n
'kerks'. Maar nu is heel Europa vervreemd van de kerk: 'en de besten blijven', zei kardinaal Simonis ooit!
Zou het ?
Moet de kerk dan toegeven aan de tijdgeest? De vraag is bekend, ze vraagt om gelijk, maar verraadt waar de cruciale ontsporing gezocht moet worden: de christelijke kerk ziet zichzelf als een van Boven ge-dropt, aan de tijd ontheven instituut. Dat is ze niet, de kerk is een historisch verschijnsel, en ook haar leer
is een uitleg van mens en wereld die door de tijd is bepaald en aan de tijd gebonden.
De kerk is cultuur zoals alle godsdiensten cultuur zijn, inclusief God, bedacht door verre voorouders TO MAKE SENSE OF IT!
Wat dan wel? Wordt de kerkleer ooit weer bewoond?
Indien al, dan toch nooit meer zoals vroeger! De BRT zond in januari 1999 een eucharistieviering uit waar-in de dienstdoende pastoor {de dienst was voor Kerst opgenomen} de woorden sprak:
WIJ DANKEN U VOOR HET KOMENDE JUBILEUM VAN DE KOMST VAN UW ZOON 2000 JAAR GELEDEN!
Klassieke waarheid, mooie tekst, maar het is geen uitleg van ons bestaan, het is een herhaling van een vroegere uitleg. In plaats van zelf aan de slag te gaan doet de pastoor een greep in het museum, en dat
werkt niet meer. Proefondervindelijk bewezen.
Waarom werkt het niet?
Omdat uit het vasthouden aan verplichte teksten met verplichte uitleg minachting spreekt voor de mens
als betekenisverlener - voor de mens als het enige wezen dat in taal aan zichzelf uitlegt wie hij is en in wat
voor een wereld hij leeft. Van de christelijke kerk mag hij dat niet zelf doen: onder woorden brengen.
Dat noem ik gebrek aan respect voor zijn grootheid als betekenisverlener!
Het is vooral ingegeven door wantrouwen: de kerk vertrouwt het onder woorden brengen niet aan anderen
toe, zij schrijft de woorden voor waarmee dat [nog wel] mag. En zoals het pleegt te gaan in de kerk: dat wat mag MOET?!
De kerk vergist zich, mensen zijn allang zelf [ermee] bezig. Onze Europese cultuur is een vrucht van een eindeloos proces van verandering en aanpassing, aan de wieg ervan stond [mede] de christelijke kerk met haar kijk. Er zit heel veel van de christelijke tekst in Europa, dus wat wil de kerk nu dan nog steeds met haar dwangmatig vasthouden aan maar slechts EEN enkele mogelijke uitleg van het mens-zijn?
De christelijke kerk kan nu echt toch maar beter ophouden met het vechten voor oude teksten, ze moet
onze kultuur toejuichen, verder helpen, aanmoedigen er wat van te maken.
Dichters doen ons voor hoe dat kan met teksten: ze dwingen ons niet om te geloven in bovennatuurlijke
geberutenissen, maar ze prikkelen juist onze verbeelding. Ze brengen onder woorden in plaats van op 'n
formule, & helpen ons op die manier aan
nieuwe ogen en aan nieuwe oren:
een nieuwe kijk & 'n nieuwe
luisterkring.
Ook dogma's zijn formules.
Misschien
krijgen ze
ooit nog een
kans als ze echt
in dienst komen van
de verbeelding
...