Dat mensen altijd al
religieus geweest zijn, is 'n misvatting,
volgens 'n kerkhistoricus.
Ik ben benieuwd.
Religie is in
NL
'n jonger fenomeen dan lang werd aangenomen.
Afgezet tegen de geschiedenis v/d mensheid, heeft 't ontstaan van religieuze expressie
pas gister plaatsgevonden?
Techniek loopt voor op religie!
We denken graag
dat religie tot de oudste vormen van menselijke beschaving behoort.
Altijd al heeft de mens zijn doden ritueel begraven: altijd heeft de mens met gebeden
tot hogere machten 'n goede oogst afgesmeekt.
Dat is 'n misvatting zegt Gert van Klinken de auteur van "Van hunebed tot Bonifatius".
Rond 1950 verdedigde
de godsdienstfenomenoloog GvdL
nog de stellingen dat godsdienst van begin af aan deel uitmaakte v/h menselijk leven,
dat de mens van jongs af aan gevoel heeft gehad voor het hogere en dat techniek
& de wetenschap zich pas later ontwikkeld hebben.
Maar die bijna vanzelfsprekende opvatting is inmiddels achterhaald.
Hoe kan dat?
Er zijn de afgelopen eeuw
zoveel archeologische, genetische & theologische gegevens verzameld
dat zich momenteel 'n open discussie afspeelt
over de vroegste vormen
van religie.
Een voorbeeldje.
We weten dar er zo'n 250.000 jaar geleden rond Maastricht
iemand door 't landschap heeft gelopen die gericht gezocht heeft naar 't type vuursteen
dat hem voor ogen stond: de werktuigen die hij daarvan maakte, vormen onze allereerste vensters
op de menselijke geest
@ NL.
't Is gegaan
zoals ook Michelangelo al zei:
'De grootste kunstenaar
kan niets verzinnen dat niet vooraf al in steen bestaat,
maar als zijn hand niet met z'n geest meegaat. dan zal hij 't nooit
van 't ruwe marmer winnen!'
Tweehonderdvijftigduizend jaar geleden
ziet u in NL 'n voorbeeld van techniek: hoeveel jaar loopt de religie dan daarop achter?
We denken nu zo'n 200.000 jaar!
Kleine rekensom:
dan is religie, althans i/d voor ons herkenbare vorm,
zo'n 50.000 jaar geleden ontstaan. Dat staat toch ongeveer gelijk met de eeuwigheid?
Nee,
als je 50.000 jaar afzet
tegen de geschiedenis v/d mensheid,
dan heeft 't ontstaan van religieuze expressie pas gister plaatsgevonden.
Die opvatting zal dan bij de orthodoxe gelovigen niet in goede aarde vallen?!
De vraag naar de oorsprong v/d religie is 'n vraag naar de evolutie v/d mensheid:
dit thema is dus voor de orthodoxie evengoed van belang als voor ieder ander.
Is er 'n punt geweest waar op de mensheid zich zo ontwikkeld had dat religie kon ontstaan?
Ja, volgens medici, genetici & godsdienst-wetenschappers is dat de ontwikkeling v/d taal geweest.
Voordat je kunt komen tot 'n offer, tot 'n boven-natuurlijk verhaal dat je kunt doorgeven aan je kinderen, moet er eerst 'n taal zijn {?} ...
Taal
vraagt een verdergaande ontwikkeling v/h articulatievermogen,
& die is bij de mens pas laat op gang gekomen, zo'n 90.000 jaar geleden.
Pas vanaf dat moment kon de mens 'de goden verzoeken'?
Ook dat lijkt 'n populair misverstand. Net zo goed als we denken dat wij mensen altijd al onze doden ritueel begraven hebben, zo denken we dat die vroegste vormen van religie alleen utilitair waren,
nuttig.
I/d beroemde grotschilderingen van Lascaux i/d Franse Dordogne
hebben we altijd 'n vorm van jachtmagie gezien: door 't gewenste prooidier af te beeldem,
zouden de makers geprobeerd hebben om via de geestelijke wereld hun voedsel-voorziening veilig te stellen. Doch analyse v/d context laat vermoeden dat er [veel] meer a/d hand is.
In die grotten
zie je namelijk voor 't eerst
dat mensen in staat zijn om op andere niveaus te leven dan 't hier en nu!
Wat noemt u het 'hier & nu'?
De mens die buiten op 't veld loopt, de zon schijnt,
in 'n boom boven hem fluiten de vogeltjes & ietwat verderop
loopt 'n kolossale mammoet. Dat andere niveau speelt zich af i/d grotten,
waar de mens 't tegendeel van deze wereld opzoekt. Als die tekeningen alleen maar 'n vorm van
jachtmagie waren, waarom zijn de schilders dan zo diep de grotten ingetrokken?
Die keuze van 'n plekje
ver onder de aarde suggereert
dat de schilders besef hebben gehad v/h verschil tussen 'deze wereld' & 'n
"andere wereld" waartoe alleen onze geest toegang heeft. Die grotschilderingen zijn zeer natuurgetrouw,
de makers ervan moeten de beesten in 't licht v/d bovenwereld hebben gezien.
't Beeld dat ze schilderden
is vanuit die herinnering overgebracht naar de 'benedenwereld'.
Zo'n tekening kun je toch ook gewoon 's avonds maken, na de jacht, in 'n ondergaand zonnetje?
Neen,
bij 't maken van zo'n precieze schildering
speelt sensorische deprivatie 'n groter rol!
Die term zegt me nog niets.
Dat betekent dat je bewust 'n groter aantal gewaarwordingen blokkeert
met als bedoeling de ervaringen die overblijven zo intensief mogelijk te ondergaan. Diep onder de grond verdwijnt bijna al 't licht, je ruikt minder, hoort veel minder, voelt dus ook minder. En
DAN,
in 't schijnsel van 'n fakkel, ben je [pas echt goed] in staat om vanuit je geest
de wereld op te roepen & zeer natuurgetrouw weer te geven.
Die grotten lijken dan ook
zeer regelmatig bezocht te zijn, ook dat duidt erop dat met die schilderijen
MEER
werd beoogd dan alleen maar 'n succes-volle{r} jacht?
Wie de lange reis door 't donker maakt, die trof daar 'n werkelijkheid aan zoals die 'r was voortgekomen uit de geest v/d voorouders!
Die zichzelf ook hadden afgebeeld?
Nee, juist niet. De beschouwende mens zie je zelden.
Maar dat versterkt 't idee dat je met de ogen v/d voorouder kijkt naar hun werkelijkheid.
De gang naar de onderwereld v/d grot wordt
ZO
'n rechtstreekse ontmoeting met de voorouder.
Ook de Nederlandse hunebedden, gebouwd tussen 3500 & 2900 voor Christos, hadden deze functie:
de bouwers daarvan waren verre nazaten v/d grottenschilders. Hunebedden zijn met glaciale veld-
keien geconstrueerde grotten, ruimtes die van nature niet voorkomen
@ NL,
& dat valt nu pas goed op als
je bij Schoonoord 'n reconstructie bezoekt, die bekendstaat als de Papeloze Kerk.
In 'n overdekt hunebed ~ die bouwers legden grond over de hunebedden ~
was de buitenwereld weliswaar maar 'n paar metertjes ver weg,
maar toch werd ook hier gestreefd naar stilte, duisternis, afwezigheid van 't hier en nu.
Juist door
deze sensorische deprivatie
ben je in staat om de andere wereld zo intensief mogelijk te ervaren & werke-
lijk contact te maken & in contact te komen met je voorouders, bijvoorbeeld met je opa & opoe
met wie je 'n persoonlijke band onderhield.
Maar in 't hunebed ontstaat er ook nog 'n tweede ervaring,
die voor de kerkgeschiedenis van essentieel belang is geweest en die nog steeds van belang is.
De bezoekers van de grotten, zo laat de orientatie v/h hunebed zien, ervoeren daar niet alleen maar
'n persoonlijke band met de voorouders, maar bovendien ook nog 'n onpersoonlijke{r} band
met 't onveranderlijke
"kosmische" ...
Anders gezegd:
ze ervoeren 'n spirituele band 'down',
& 'n relatie met
"UP",
naar de bovenkant
...
