Number V: eer je vader & moeder ...

DS: m'n vader kwam uit 'n joods, niet-religieus gezin. Hij had geneeskunde gestudeerd, specialiseerde zich in de gynaecologie & vertrok voor 'n studiereis naar Amerika. Terwijl hij daar alle topklinieken bezocht, kreeg hij 'n baan aangeboden. 't Was '39 & in Europa dreigde de oorlog. M'n vader had zich inmiddels bij de ambassade gemeld & gevraagd of ze hem wilden waarschuwen zodra de oorlog zou beginnen, zodat hij onmiddel-lijk terug kon gaan naar Nederland. Ze beloofden 't 'm plechtig, maar toen hij buiten stond, realiseerde hij zich ineens dat ze hem niet eens naar z'n naam of z'n adres hadden gevraagd. Ze dachten: wat 'n idioot. En terecht. Want wie gaat 'r nu terug als de oorlog uitbreekt?

M'n moeder was van protestantse huize maar ook niet gelovig. Haar moeder was gescheiden & had 'n winkel. Ze zorgde voor haar gezin, maar 't was duidelijk dat de kinderen vroeg moesten gaan werken. M'n moeder wilde verpleegster worden. Voor de gewone verpleging moest je achttien zijn, maar i/d psychiatrie ~ 't zwaarste vak, waar veel mensen nodig waren ~ kon je al op je zeventiende terecht. Daar is ze begonnen. Later is ze operatiezuster geworden bij kankerchirurg Daniel den Hoed, die vond dat ze naar Zweden moest om daar nieuwe technieken te leren.

Ze begon op 'n kinderafdeling ~ zodat ze ook de taal kon leren ~ & werkte daarna, in '39, als verpleegster v/h Rode Kruis tijdens de oorlog tussen Finland & Rusland a/h Front. Ze kende m'n vader al & correspondeerde met hem. Ze schreef dat hij in America moest blijven omdat 't in Europa steedsn onveiliger werd. Toen Duitsland Polen binnenviel, las m'n vader dat natuurlijk i/d krant. Hij dacht aan z'n ouders, & a/d baan die hij in Nederland kon krijgen & reisde, via Italia ~ omdat 'r i/d meeste Europese havensteden al mijnen lagen ~ naar Nederland.

Ook m'n moeder kwam terug. Ze trouwden in '42. Eerst was 'r nog geen probleem, toen bleef hij dankzij 't gemengde huwelijk buiten schot & ten slotte gaven de schedelmetingen v/d antropoloog De Froe & de eerste directeur v/h Nederlands Instituut voor Hersenonderzoek, Ariens Kappers, nog even respijt. Hij was volgens dit onderzoek geen jood, maar ein gut proportionierter Sued-Arier. dat heb ik 'm nog vaak horen zeggen.

Onwillekeurig vergelijk ik zo'n relaas als dit natuurlijk ook met mijn eigen ouders in die jaren & min of meer soortgelijke omstandigheden toen ...