Alles
bestaat blijkbaar
vooral uit explosies
van opeenhopingen, samenklonteringen, uitbarstingen
& afbraakpogingen: niets is permanent, eeuwig,
alomtegenwoordig of
onverwoestbaar.
't Beweegt
en staat nooit stil
voorzover we kunnen nagaan,
doorgronden, begrijpen, uitpluizen & beschrijven. Alles maakt deel uit
van 'n wonderlijk geheel dat ook ons heeft voortgebracht en weer opneemt:
als in cirkelgangen vol van kleuren & geuren die we zien, horen,
ruiken, aanvoelen & beproeven omdat 't nu eenmaal
in onze aard en levenswijzen
verankerd ligt.
Zoals
ook de eerste
foto's van A'dam alweer
meer dan 150 jaar geleden lieten
zien volgens de trouwe verdieping: smerig,
stinkend, armoedig & zelfs minder dan i/d bloeiende 17e eeuw
met de bouw v/d brede grachten
met hun deftige
grachtenhuizen
~
de tijd v/d grote
Nederlandse
schilders.
Volgens
deskundigen
had onze hoofdstad
van anderhalve eeuw geleden
nog maar weinig wereldse allures over in die tijd,
het was meer als een provinciestadje. Sic transit gloria mundi:
de wereldgeschiedenis staat er vol mee in navolging van de natuur
zo ook de cultuur - alles verandert -
niets blijft hetzelfde
net als wij!
In 't midden
van de achttiende eeuw NC
had ook A'dam 't roemrijke verleden allang achter zich gelaten en
leed het onder onder 'n zware schuldenlast:
de plattegrond was na de laatste
uitbreiding rond 1660 steeds
hetzelfde gebleven.
Ik kwam er
waarschijnlijk rond 1960
voor 't eerst & was als nieuwsgierig dorpsjongetje danig
onder de in druk van 't Oude Waterlooplein met alle tweedehandsspulletjes uitgestald
waar nu de Stopera is gebouwd, de Walletjes
met blote borsten & berstende balletjes,
't Centraal Station,
de Dam en
dergelijke.
Geveltjes,
daken, schoorstenen,
hoge ramen, pleintjes, markten,
grachten & anderhalve eeuw geleden ook nog
de Duivelshoek, een beruchte sloppen buurt waar ook
geiten & koeien werden gehouden & geslacht voor & door handelaren
in van alles & nog wat & een druk publiek van overal & nergenshuizen tussen Botermarkt
& Kalverstraat. Het bloed gutste er regelrecht in de goot. Het vuil stapelde zich op
rond de vuilnisbakken & A'dammertjes die nog geen toilet hadden
leegden er hun emmers, nachtspiegels & pispotten
vol met uitwerpselen & urine: ronduit
een smerig zootjes zoals je nu ook
nu nog wel kan zien van achter~
buurten in de zogenaamde
Derde Wereldlanden.
De dood
heerste er bij ons
in die tijd, was in de stad
alom aanwezig: ziektes als
cholera
{'krijg de klere,
de tering, de pest & de schurft'!!};
de doden werden er nog binnen de stadswallen begraven
& niets van dit alles is te zien op de eerste foto's uit die tijd!
Zelfs als de fotografen het al wilden was 't technisch toch nog onmogelijk
om mensen op straat duidelijk vast te leggen.
Tot 1866 was de stad van zonsondergang
tot zonsopgang gesloten voor binnen~
komende reizigers & bewoners.
Bij de poorten & andere
ingangen van de stad
stonden commiezen
[die alles in de smiezen hielden]
die de bagage controleerden &
invoerrechten
hieven.
Wie
te laat was
's avonds kwam de stad
niet meer in en moest buiten blijven wachten.
'n Ieder kan van 2 april tot & met 27 juni de tentoonstelling van
"De eerste foto's van Amsterdam{n} 1845-1875" zelf gaan bekijken
in 't Stadsarchief A'dam a/d Vijzelstraat 32 {geopend dinsdag t/m vrijdag van 10 tot 17 uur
& gesloten op Tweede Paas- & Pinksterdag & Koninginnedag:www.stadsarchief.amsterdam.nl. Buitententoonstelling [t/m 20 mei te beginnen bij de Singel met zicht o/d Lutherse Kerk
& het boekwerk met die eerste foto's [ook in Engelse editie] van Anneke van Veen
kost 35 euri [uitgeverij Thoth Bussum.
Zo'n krantenartikel
doet me denken aan die eerste keren
dat ik wat verder ging kijken dan Irminloo,
Putten & Harderwijk in Sliedrecht, Gouda, Alkmaar,
Zierikzee, Nijmegen, Maastricht, Zwolle, Assen & zo ook
A'dam. 't Haegje, Milano, Voghera, Parma, Bologna, Pompeii,
Korintos, Athinai, Cypros & in de zogenaamde 'heilige' landen rondom Yeroesjalayiem,
de Yardeen, Philadelphia & Petra tussen de Nijl, de Eufraat & de Tigris
via Ararat in 't voorjaar van '68 naar Qazvin & Tehran, Herat,
Kandahar, Kabul, Lahore, Delhi, Madras, Kerala,
Calcutta & Kasmir & de Wereldtentoonstelling
@ Osaka bgin jaren zeventig
v/d vorige eeuw.
Via
sprookjes &
bijbelverhalen toch
op den duur steeds verder
[stiekum over de Duitse grens in '60
bij Enschede/Glanerbrug] tot & met de andere kant v/d wereld
in alle 'toevalligheid & onschuld' overweldigd door al die tijden & plaatsen. Alles & 'n
ieder van ons heeft nu dan ook meer dan ooit tevoren te maken
op de ene of andere manier met al het andere
van alle andere mensen op aarde
in verleden, heden & toekomst.
Chaotisch & verwarrend,
onmiskenbaar
boeiend,
interressant
interrelated &
nog meer nieuwsgierigheid
opwekkend tussen neus & lippen,
achter de ogen & tussen de oren, met
handen & voeten, huid & haar. Daar helpt nu geen
enkele kopvoddentax meer tegen of verplichte
peroxidering der beschikbare grijze
massa's van hansworsten
& narrige
clowns
....


