Wat mij betreft blijft de grote vraag die naar de kern & de verpakking: waarom gaat 't eigenlijk in de grond van de zaak als we 't hebben over de natuur & de mogelijkheden van de mens ~ wat is bijzaak & wat is hoofdzaak?
In die zin helpt 't als we terug- & vooruitkijken vanuit ons hier & nu: wat doet ertoe & wat niet?
Waar liggen de grenzen van natuurlijk & bovennatuurlijk, bewustwording, bewustzijnsverruiming &
-verduistering, -vernauwing: hoe kunnen we leven binnen 'n eigen balans zonder ons in al die afgronden te storten of de lucht in te gaan?
't Verlies van de Tempel was [alweer] 'n zeer ingrijpende gebeurtenis in 't religieuze zelfverstaan van 't jodendom, zowel in de diaspora als ook in 't land zelf!
Tot op dat moment was de Tempel immers
HET
geestelijke middelpunt van 't jodendom geweest: ongetwijfeld betekende die ondergang v/d Tempel 't eind van 'n tijdperk & 't begin van iets nieuws, 't rabbijnse jodendom, dat er nu in slaagde om
ZONDER
Tempel & Centrale Macht 't jodendom de eeuwen door in stand te houden tot op de mydidag van vandaag. Dwars daar doorheen zie je 't ontstaan van 'wereldburgerschap & mensenrecht'!
Hoewel de ondergang v/d Tempel & de vernietiging van 'n groot deel van 't jodendom in 't land ook 'n erg
diep insnijdende cesuur waren geweest, toch markeerden ze niet, zoals in vele populaire & populistische christelijke & heidense overzichten v/d historische afloop & in 't oeroude christelijk/heidense volksgeloof is
beweerd keer op keer, 't begin v/d ondergang v/h jodendom in 't land Kana'an, Israel, Palestina & 't begin
van die tweeduizend jaar durende ballingschap. Jooden vormden ook NA de ondergang v/d Tempel noch
steeds de meerderheid v/d bevolking & ze verloren hun hegemonie pas echt tegen 't einde v/d Byzantijn-se tijd, waarin de vervolging v/d Joden door de christenen 'n steeds groter omvang bleek aan te nemen ...
Ook in de tijd na de Verwoesting v/d Tempel bleef 't Land Yisraeel verder 't middelpunt &
HET
geestelijk centrum v/h jodendom i/d hele wereld: hier ontstond nu in Judea/Yehoedah & Galilea de Misjna, 't eerste deel v/d Talmoed. Voorlopig werd 't nieuwe centrum na de verwoesting v/d tempel de zuid-westelijke kust-strook van Judea, waar de oorlog snel aan voorbij was gegaan & die daardoor minder dan aan de nabije omgeving van Yeroesjalayiem verwoest was. Dat 't jodendom zich weer kon verzamelen & zodoende pro-beren kon om 'n nieuw begin in 't eigen land te maken, was de verdienste van 'r groepje rabbijnse Joden, die ook alreeds tijdens de Opstand die tekenen des tijds herkenden & probeerden om nog tijdens de on-dergang te redden wat er nog te redden viel! In de rabbijnze literatuur wordt hier i/d eerste plaats 'n man genoemd, die sindsdien als de stichter v/h jodendom NA de grote verwoesting v/d tempel geldt:
RABBAN YOCHANAN BEN ZAKKAI.
De stichtingslegende v/h opnieuw opgestane jodendom is in vele & diverse vormen ook bewaard gebleven in enkele fundamentele werken v/h jodendom. Meestal zal dan ook wel de versie weer-gegeven worden, die te vinden is i/d z.g. Babylonische Talmoed i/h traktaat
GITTIN,
dat op deze plaats
'n bijzonder boek bij de verhalen v/d verwoesting bevat. Met 'n paar weglatingen gaat 't verhaal als volgt:
ABBA-ZIKARA,
'T HOOFD V/D OPSTANDELINGEN IN YEROESJALAYIEM & 'N ZOON V/D ZUSTER VAN RABBAN YOCHANAN BEN ZAKKAI, STUURDE HEM 'N BODE & VERZOCHT HEM IN 'T GEHEIM BIJ HEM TE KOMEN.
Hij kwam & vroeg hem:
'Hoelang zullen jullie zo doorgaan & de wereld
[de bevolking van Yeroesjalayiem]
door honger doden?'
Sprak hij tot hem:
'Wat moet ik doen? Als ik iets zeg, dan doden ze mij ook!'
Toen zei hij tot hem:
'Ziet toe, dat ik hier uitkom, misschien kan ik dan toch nog iets redden!'
IN 'T VERDERE VERLOOP V/H VERHAAL
DOET RABBAN YOCHANAN BEN ZAKKAI, ALSOF HIJ DOOD IS & WERD
HIJ DOOR ZIJN LEERLINGEN UIT DE STAD 'T ROMEINSE KAMP BINNENGEDRAGEN & 'T VERHAAL
GAAT VERDER:
Toen ik daar binnen kwam,
sprak hij [tot Vespasianus]:
"Vrede zij met u, koning, vrede zij met u, koning!"
Die sprak tot hem:
"Jij bent tweevoudig des doods schuldig. Ten eerste noem je me koning, hoewel ik dat niet ben.
En ten tweede, als ik koning zou zijn, waarom ben je dan niet reeds veel eerder bij mij gekomen?"
[RABBAN YOCHANAN BEN ZAKKAI]
ANTWOORDDE:
'GIJ
zijt koning, anders zou Yeroesjalayiem niet in uw handen vallen, want er staat geschreven:
"DE LEVANON {= TEMPEL} ZAL DOOR EEN MACHTIGE {= KONING} VALLEN!"
(...)
IK KON NIET EERDER TOT U KOMEN, OMDAT MIJ DE OPSTANDELINGEN DAARIN BELEMMERDEN!'
(...)
Ondertussen kwam er 'n afgezant uit Rome tot hem & sprak:
"GA OP,
DE KEIZER IS GESTORVEN,
& DE AANZIENLIJKEN VAN ROME IN EEN STEMMING BIJEEN HEBBEN U TOT KEIZER GEKOZEN!"
Toen sprak {Vespasianus} tot hem:
"IK GA NU HEEN & STUUR 'N ANDER, VERLANG IETS VAN MIJ & IK ZAL 'T U VERLENEN!"
En de laatste sprak:
"Geef mij YAVNEH & zijn wijzen & de macht van rabban Gamli'el!"
En zo
is 't gekomen
...
