_+_Op
een avond
net voor kerst '88,
zat ik in het Barbican Centre in London te luisteren
naar een bezielende uitvoering van Haendels
Messiah.
Ik was
's morgens aangekomen,
had kaarten gekocht voor een uitvoering op die avond,
en had tegen de slaap gevochten door wat rond te lopen
in de binnenstad en door om de paar uur
koffie te drinken.
Ik was
niet voorbereid
op wat me die avond
overkwam.
Er was iets
met dit concert - mijn gebrek aan slaap,
teveel koffie, de sfeer van London, de uitvoering op zich -
dat mij terugvoerde naar de tijd
van Haendel.
De
uitvoering kreeg
voor mij, nogal onverwacht,
het karakter van een indringende openbaring
over de essentie van het christendom:
nooit eerder had ik zo door de muziek heen
tot de geest van het werk
kunnen doordringen.
Meer dan
enige andere stad in de wereld
is London een theaterstad.
De
uitvoerenden
lieten het niet bij zingen,
zij beeldden het drama van de tekst
van de Messiah
uit.
Achteroverleunend
in mijn comfortabele stoel
en luisterend naar de bekende recitatieven van deel EEN,
werd het mij al gauw duidelijk WAAROM het oratorium
geassocieerd werd met 'advent'
[hoewel Haendel het voor
Pasen schreef].
Haendel begint
met een aantal gezongen profetieen uit Yesjayahoe,
over een Koning die zal komen en die vrede en troost zal brengen
aan een ontwrichte en gewelddadige
wereld.
NA
een aria voor tenor ["Comfort ye my people" ~
"Troost, troost mijn volk"], zwelt de muziek aan
en een groot koor prijst met vreugde de dag
dat 'de heerlijkheid des Heren
openbaar zal
worden'.
Ook al
heb je weinig verstand van muziek,
dan kun je nog WEL een
onheilspellende verandering beluisteren
in het begin van
deel twee.
Haendel
brengt die sombere stemming over
met compacte accoorden
in mineur.
Deel
TWEE beschrijft
de reactie van de wereld op de Messias;
de tragiek daarvan is nauwelijks
in muziek te
vatten.
Haendel
valt op dit punt terug op Yesjayahoe 52-53,
dat opmerkelijk levendige verslag, geschreven eeuwen
VOOR de geboorte van
Yehosjoea ...
Het is
even helemaal stil,
en NA die dramatische pauze
brengt de alt, zonder begeleiding,
het ontstellende nieuws: "He was DE-SPIS-ED ... RE-JECT-ED!"
[Hij werd veracht ...].
Zij
benadrukt
iedere lettergreep,
alsof het haar moeite kost om die pijnlijke geschiedenis
voor het voetlicht te
brengen.
Violen
versterken
die sombere stemming
door iedere noot te
herhalen ...
Op
Galgalta
hing de wereldgeschiedenis
even aan een zijden
draadje.
De
hoopvolle verwachtingen
rond de komst van de lang verwachte
verlosser van Israel werden de bodem ingeslagen
in DIE rampzalige
nacht.
Hangend
als een vogelverschrikker
tussen twee dieven [terroristen?],
wekte hij bij de toeschouwers gevoelens op,
die varieerden van spot
tot medelijden.
"ALLEN
die hem zien,
lachen hem smalend uit", zingt de tenor,
die er dan, op het aangrijpendste moment
van Haendels oratorium,
aan toevoegt:
"Aanschouw
en ziet of er een smart is
als de smart die HEM
werd aangedaan."
TOCH
IS ALLES
NOG NIET
VERLOREN?!
Een
paar maten later
kondigt de tenor,
dezelfde die de diepste wanhoop had uitgezongen,
het eerste prankje hoop van de [i[Messiah aan:
"WANT GIJ geeft mijn ziel niet prijs
aan het dodenrijk!"
Bijna
onmiddellijk
neemt het hele koor DIE KREET VAN VREUGDE over,
want de nederlaag op Galgalta
was maar
SCHIJN ...
Het lijk
van de vogelverschrikker bleef geen lijk.
Hij was TOCH de ZEGEVIERENDE
Koning.
ZO
kun je
het ook zien:
de mensheid hangt aan elkaar van beelden,
vertalingen, interpretaties
en zingeving[en]?
ZONDER
kunnen we
niet meer
leven!
