mydigramlexseman: wereldwijde mydibevruchtingen!


~*~

"Grammaticale
Verandering &
myDibijbelverhaaltjes"

TIJDENS
ELK VERTAALPROCES
IS VERANDERING VAN
woordsoort, zinsdeel, semantische functie, hoofd- & bijzin,
vaak onvermijdelijk?

Grammaticale
veranderingen
gaan dikwijls automatisch samen
[bijv. woordsoort & semantische functie]
en kunnen op grond van
uiteenlopende redenen
worden doorgevoerd.

In
Handelingen 1:1-2
heeft een verandering van woordsoort plaatsgevonden
omwille van het gewenste register,
het niveau van het
taalgebruik?

Een
letterlijke vertaling
van het Grieks
is:

"Het eerste boek,
Theophilos,
heb ik geschreven over alle dingen
die Yehosjoea begonnen is
te doen en
te onderwijzen".

Deze tekst
luidt na de vertaaltransformatie
in de NBV:

"In mijn eerste boek,
Theophilos,
heb ik de daden en het onderricht
van Yehosjoea beschreven,
vanaf het begin ..."

DE KEUZE
voor het gebruik van zelfstandige naamwoorden
hangt samen met de overweging dat het relatief hoge tekstregister
HIER door middel van zelfstandige naamwoorden
BETER wordt weergegeven dan door
werkwoordsvormen!

~!@#@!~

De vertaling van Handelingen 2:5-6
is behoorlijk complex, omdat hier de ene transformatie
de andere oproept?

Door een verandering van woordsoort
onstaat een domino-effect:
de ene transformatie heeft de andere tot gevolg ...

Een letterlijke vertaling van het Grieks is:

"Nu waren er
in Yeroesjalayim joden woonachtig,
vrome mannen uit ieder volk van onder de hemel.
Toen dat geluid ontstaan was,
kwam de menigte samen en raakte verward,
omdat ieder afzonderlijk
hen hoorde spreken
in zijn eigen taal!"

NA de vertaaltransformatie luidt de tekst in de NBV:

"Er woonden destijds
veel vrome joden in Yeroesjalayim,
die afkomstig waren
uit ieder volk op aarde.
Toen het geluid weerklonk,
dromden ze samen
en raakten geheel in verwarring
omdat ze
de apostelen en de andere leerlingen
elk in hun eigen taal
hoorden spreken."

Wanneer je
'menigte' handhaaft
of hiervoor 'mensen' vertaalt,
BLIJFT de mogelijkheid open
dat niet alleen joden, maar ook anderen
te hoop liepen.
DAT heeft tot gevolg
dat de hedendaagse lezer
de opsomming in Handelingen 2:9-11
zal betrekken op de niet-joodse volken
uit de genoemde
gebieden.

In verband met
het participantenaanbod
[de manier waarop verwezen wordt naar de personen in de tekst]
is het in de brontekst gebruikte substantief ['samendrommen'], gecombineerd met een persoonlijk
voornaamwoord ['ze'].

De consequentie DAARVAN is
dat 'hen' in hetzelfde vers nu door een substantief
moet worden weergegeven.

DIT voornaamwoord
verwijst blijkens DE CONTEXT naar 'allen' in 2:4,
dat wil zeggen NIET naar de apostelen alleen,
maar naar ALLE christenen.

VANDAAR
de vertaling
'de apostelen en
de andere leerlingen'!

~!@#@!~

Nog een ander voorbeeld
is te vinden in Handelingen 12:6.
HIER wordt een actieve constructie veranderd in een passieve constructie,
ten behoeve van correcte Nederlandse syntaxis en ter wille van de helderheid van het participantenaanbod.

DIT
heeft tot gevolg
[het dominoeffect]
dat de handelende persoon
impliciet wordt.
In de NBV
luidt het vers:

"In de nacht voordat Petros voorgeleid zou worden,
lag hij te slapen tussen twee soldaten."

In de brontekst wordt Herodos in het eerste zinsdeel als handelende persoon genoemd [=Toen Herodes hem wilde laten voorkomen].

Het overnemen van deze structuur leidt in het Nederlands
tot twee mogelijke constructies:
a]
het persoonlijk voornaamwoord ['hem'] gaat vooraf aan de eigennaam ['Petros'];
b]
de eigennaam gaat vooraf aan het voornaamwoord ['hij'].

De EERSTE constructie
is relatief ongrammaticaal in het Nederlands
en kan dus eigenlijk maar beter vermeden worden,
terwijl in de tweede constructie niet duidelijk is
WAARNAAR 'hij' verwijst
[Herodos of Petros].

De vertalers
hebben ervoor gekozen
om de handelende persoon 'Herodos' te impliceren,
mede omdat in de context 'Petros'
de NADRUK heeft!

~!@#@!~

In Handelingen 13:13-14
heeft in de NBV verandering van woordsoort ten behoeve van harmonisatie
van het participantenaanbod plaatsgevonden, met een domino-effect als gevolg?

De
vertaling
luidt:
]
"PAOLOS
& zijn reisgenoten
scheepten zich in Paphos in
om naar Perga in Pamphylia te reizen.
DAAR verliet Yochanan de beide anderen
en keerde terug naar Yeroesjalayim.
Paulos en Bar-Naba
trokken van Perga verder
naar Antiochia ..."

De
brontekst
heeft hier de trits 'reisgenoten',
'hen' en
'zijzelf':

"Toen zij
van Paphos waren weggevaren,
gingen Paolo en zijn reisgenoten naar Perga in Pamphylia;
Yochanan [echter] scheidde zich van hen en keerde terug
naar Yeroesjalayim. Zijzelf trokken vanuit Perga
verder ..."

In het
Nederlands
kan deze driedelige reeks niet in dezelfde vorm
gehandhaafd
blijven.

DIT
gezelschap
bestaat uit drie personen,
namelijk Paolo [aka Sjaoel], Bar-Naba & Yochanan.
Wanneer er gesproken wordt van 'Paolo & zijn reisgenoten',
gaat het dus om deze PAULOS EN TWEE ANDEREN.
Dat betekent dat Yochanan 'hen' niet kan verlaten -
dit 'hen' heeft als antecedent immers
'Paulos en zijn reisgenoten'.
Van deze reisgenoten
is er na het vertrek van Yochanan
echter nog maar EEN over,
namelijk Bar-Naba!

Met
andere woorden,
bij wijze van spreken en schrijven
als het ware:

YOCHANAN
verlaat PAOLOS en zijn [ENE] reisgenoot ...
Bij het gebruik van 'hen'
ontstaat er dus een conflict
met het antecedent?!
VANDAAR
de vertaling 'de beide anderen'.
Het gevolg is
dat ook 'zijzelf' niet meer
bruikbaar is
en dus vervangen MOET
worden door
een naamsvermelding.

~!@#@!~

Duizelt
het je een beetje
misschien?
IS 'het'
wat verwarrend/vermoeiend?
WAT zijn 'de'
Hoofdzaken/bijzaken?
REMEMBER:
we hebben het over
'mydi'-verhalen
van duizenden jaren geleden,
die onder moeilijke omstandigheden
plaatsvonden, zijn 'herinnerd' en 'doorverteld' &
'tenslotte' ook nog eens zijn opgeschreven
op den duur
[na verloop van tijd]
en
die gaan over 'profeten'
van de 'duizenden jaren daarvoor'
EN de gevolgen
van hun "WOORDEN"
& "DADEN" &
"SCHRIFTEN":
HET
GAAT dus
eigenlijk
altijd weer
over
'wat te doen
en wat te laten in ons
dagelijks leven',
en dat
gaat via inzicht in
rechtvaardigheid en wijsheid
en liefde ...
Zelfkennis & mededeelzaamheid,
mededogen, geduld en
vooral ook
EERLIJKHEID!

Wil je
die inhoud recht doen?
Dan heeft die ook recht op een eerlijke[r]
'verpakking'.

~!@#@!~

'lexicale verandering'

Tijdens
het vertaalwerk
kunnen om verschillende redenen lexicale veranderingen plaatsvinden,
bijvoorbeeld omwille van concretisatie of generalisatie, of ter vermijding van een ongewenste betekenisassociatie.

Een voorbeeld van concretisatie is ESTER 8:11

'[brieven] waarin stond
dat de koning de Joden in alle steden het recht gaf
om zich aaneen te sluiten
en hun leven te verdedigen.'

Het gecursiveerde is een concretisatie van
'om zich te verzamelen'.

In Ester 7:7
is sprake van een generalisatie
omwille van natuurlijk idioom.
Letterlijk staat er:

"WOEDEND
stond de koning op
van het feestmaal van de wijn
en ging de paleistuin in".

DIT
is getransformeerd
tot

"Woedend stond de koning van tafel op
en ging de paleistuin in."

~!@#@!~

De vertaling
van Handelingen 6:1
biedt ten slotte een lexicale verandering ter vermijding van ongewenste
betekenisassociatie:

"Toen
het aantal leerlingen toenam,
ontstond er op een gegeven moment ontevredenheid bij de Griekstaligen, die de Arameessprekenden verweten
dat ..."

Het woord
dat hier met 'Arameessprekenden' is vertaald,
wordt soms weergegeven als "HEBREEEN". DEZE VERTALING leidt echter onvermijdelijk tot misverstanden, aangezien dir woord een synoniem is voor 'joden'!

DAARDOOR
zou de indruk kunnen ontstaan,
dat de 'Griekstaligen' [of "HELLENISTEN"] GEEN joden zijn?
Het GAAT hier echter om TWEE onderscheiden groepen JODEN,
waarvan de ene Grieks spreekt en de andere
Aramees!

~!@#@!~

'semantische
herverdeling'

Bij
semantische ververdeling
treden transformaties op waarbij geen EEN-op-EEN-relatie met de brontekst
meer is aan te wijzen.

In de praktijk zal vanwege het domino-effect
waarbij EEN ingreep automatisch een KETEN van ingrepen teweegbrengt,
DEZE vorm van transformatie het VAAKST voorkomen?

Vergelijk
tot slot van dit [alweer]
veel en veel te lang uitgelopen
'mydibijbelverhaaltje'
daarvoor de letterlijke vertaling
van JONA 4:8
"EN
het geschiedde
toen de zon opging,
dat G D een verzengende
oostenwind
beschikte"
met
de vertaling
zoals die NU
in de NBV
luidt:
"EN
toen de zon opging,
liet G D een verschroeiende wind waaien
uit het oosten" ...

Het is
te hopen
dat zich niet 'iets dergelijks' herhaalt
in de vorm van enkele
atomaire [ABC] bommen
van de krankzinnige NoordKoreaan Kim Young Ill
{of SUN Myong MOON},
de nieuwe gestoorde "BAAS"
['shahinshah'] van IRAN/Persia,
Osama Bin [Boemboem] Laden,
een scheet van Ali B., EEN van z'n vele, [Irakese/Tsjetsjeense e.d.]
vele {?} volgelingen, Georgio Walkerio Bushio
of wat voor andere hoger of lager
geplaatste gevaarlijke idioot
dan ook?

"Vierduizend
jaar waanzinnige illusies"
is MEER dan voldoende,
speciaal na Napoleone Buonaparte,
Joseph Stalin,
Adolf Hitler,
Mao Zhe 'Ding Dong' Toeng
en vul maar aan en
draai maar alsmaar verder
door ...

Wie
niet horen wil ...
Wie zijn/haar billetjes brandt ...
ALS we niet leren van
"ONS" verleden ...
DAN ...

Ik
val
[alweer]
en telkens
weer
in
herhaling[en]?!
Maar wie het kleine
niet ...
die,
...

EN
een
'goed
mydiverstaander'
heeft maar
een
'half'
...
engel
klein
'gebroken'
hartje &
'n grote
'geweldloze'
mond?
liefdesverdriet
engel
verliefd

20 dec 2005 - bewerkt op 18 apr 2008 - meld ongepast verhaal
Weet je zeker dat je dit verhaal wilt rapporteren? Ja | Nee
Profielfoto van Asih
Asih, man, 81 jaar
   
Log in om een reactie te plaatsen.   vorige volgende