mydibrontaalgericht versus -doeltaalgericht


~!@!~

DE
opvatting
dat een 'letterlijke',
brontaalgerichte vertaling vrij is van interpretatie
en meer recht doet aan de brontekst
werd niet gedeeld door iemand
als Martin Luther.

In zijn
Sendbrief vom Dolmetschen [1530]
zet hij ZIJN vertaalopvattingen
uiteen.

Daarbij valt op
dat hij de alledaagse taal wilde gebruiken,
de Sprache des gemeinen
Mannes.

De begrijpelijkheid
staat bij hem voorop:
niet de woorden van de brontekst moeten worden weergegeven,
maar de betekenis, en dat in een vorm die niet afwijkt
van het gangbare
taalgebruik.

Luthers
opvattingen
waren dus sterk doeltaalgericht
en daarin verschilde hij van andere bijbelvertalers -
denk maar aan de vertalers van de Nederlandse
"Statenbijbel".

Bovendien
beseft hij dat het interpretatieprobleem
niet kon worden vermeden: "Jede Uebersetzung
ist eine bestimmte Art von
Auslegung."

-

Een steeds
terugkerend twistpunt
over het vertalen van teksten blijft de tweedeling tussen vorm en inhoud.
En dat is ook wel begrijpelijk.

Immers,
de vorm van een vertaling
is per definitie anders dan die van de brontekst,
terwijl de inhoud in principe reproduceerbaar
lijkt te zijn.

De vorm
heeft niet alleen te maken met het uiterlijk van de taaltekst,
maar ook met de structuur van brontekst en vertaling,
en 'inhoud' is een veel minder vastomlijnd begrip
dan vaak wordt verondersteld.

-

Wat de
vorm betreft -
sommigen betogen dat de vorm van de brontekst
[dat wil zeggen de structuur van de tekst] overgenomen moet worden,
terwijl anderen ervan uitgaan dat de structuur van de vertaling
moet worden aangepast aan de normen
van de doeltaal.

De
eerste aanpak
leidt tot [soms extreem] letterlijke vertalingen
en gaat ten koste
van de inhoud.

Bij
de tweede opvatting
zien we een verwarring van objecten:
de vorm van de brontekst wordt tegenover de vorm
van de doeltaal gesteld.

Met
andere woorden,
een bepaalde vorm van taalgebruik in de brontaal
wordt vergeleken met het taalsysteem
van de doeltaal.

De brontekst
wordt als gegeven gezien
en niet met het taalsysteem van de brontaal vergeleken,
terwijl de vertaling - een bepaalde vorm van taalgebruik in de doeltaal -
alleen aan het taalsysteem van die doeltaal
wordt getoetst.

Wat hierbij wordt nagelaten,
is een vergelijking van de brontekst met de brontaal;
deze vergelijking is echter onmisbaar
om het karakter van de brontekst
op het spoor te komen.

ZONDER een vergelijking met de brontaal
kunnen we immers niet bepalen of een tekst
- om maar iets te noemen - ongebruikelijke zinswendingen bevat,
of juist wemelt van clichematig idioom.

-

Wanneer we
iets gefundeerds
over de vorm van een vertaling
willen zeggen, dijn dus ten minste twee vergelijkingen nodig:
de brontekst moet vergeleken worden met de brontaal,
en de vertaling met de doeltaal,
om overeenkomsten en afwijkingen
ten opzichte van de norm van het taalsysteem
te kunnen constateren.

Pas DAARNA
kunnen brontekst EN vertaling - indirect -
met elkaar worden
vergeleken.

-

Terwijl
de vorm van de vertaling
bijna steeds een twistpunt is,
wordt de inhoud meestal als een constante gezien?
TOCH is het bepalen van de inhoud van een tekst eveneens
nogal problematisch!

Wat een tekst BETEKENT
is afhankelijk van de aan die tekst gegeven interpretatie,
die weer wordt bepaald door de vorm van de tekst.

Niet alleen de vorm, maar ook de inhoud van een tekst is variabel,
zoals wel blijkt uit het feit dat verschillende mydilezers
EEN & Dezelfde tekst op heel andere wijze
kunnen interpreteren ...

-

Natuurlijk
gaat het bij vorm en inhoud
om twee VERSCHILLENDE soorten
variabelen:
de vorm
is een concreet uitdrukkingsmiddel
terwijl de inhoud een ontastbaar gegeven is
dat in zekere zin NOOIT definitief
gestalte krijgt.

De VORM
kan zichtbaar gewijzigd worden,
maar de inhoud onttrekt zich aan de directe waarneming
en wordt steeds OPNIEUW
geinterpreteerd.

ELKE
vertaling is daardoor
- zoals Luther al besefte -
OOK een interpretatie.

Dat impliceert
dat de lezer van een vertaling
als het ware bij wijze van spreken en schrijven
met steeds weer 'dezelfde'
EN ANDERE woorden door een FILTER kennismaakt
met de brontekst en dat de interpretaties van de vertaling
kunnen VERSCHILLEN van de interpretaties
van de brontekst.

Essentieel
my dear Watson:
"G D" spreekt niet door
een soort van 'goddelijke luidspreker'
maar is a.h.w. 'g d' als 'n soort
van 'stemmetje'
in onze
'geest';
"Het Paradijs"
is geen 'plaatsbepaling'
maar een 'beeldende
vormgeving';
"De Hof van Eden"
is de 'tuin van ons geloof'
waar 'slangen spreken'
en psychedelische aspecten al
'vanaf den beginne'
de ronde doen in ons lichaam als individu
en lid van 'de menswordende
gemeenschap';
'de dope'
in de rivier de Yardeen
van Yehosjoea door Yochanan
ergens tussen de bronnen aan de voet
van de besneeuwde bergtop
van de Hermon
en de subtropische hitte van de vallei
van de Dode Zee
is een zoveelste weergave
van de vrijheid
die ook wij hebben
tussen bron en
interpretatie ...

Ook
ONZE oorspronkelijke
originele 'vleeswordende' geboorte
heeft behoefte aan 'geestwordende' vermenselijking
in 'hergeboorte'/'bekering'/'[r]evolutie':
een oermenselijk proces van
'acculturatie & inculturatie' waarbij onze taalvorming
en 'vertaling' & 'interpretatie' van begrippen en waarden
een onmisbare rol
speelt ...

Als
het goed is
dan leggen wij
ook in myDi
hier
['alleen'
en/of 'samen']
getuigenis
van af:
dit zijn
jonge mensen
van een jonge mensheid
die zichzelf
in en op & door elk ander
'ontwikkelen'/'inwikkelen'
ondanks alles
en tegen
de klippen op
van allerlei natuurrampen
en
zelfgeproduceerde
ondergangsscenario's ~
wij nemen
en eten
van het dagelijks brood van
dit 'cultuurlichaam'
en nemen
en drinken van
het 'bloed'
van
ons spiritueel bestaan
door middel van
de 'geest'
die we vroeger
[of nog]
plachten aan te duiden
met ' g d',
engelen
[boodschappers/neurotransmitters]
&
duivels
[ziekte, waanzin, destructie];
de GEN brontaal zetten we
constant/permanent om in vertaling
d.m.v. onze zintuigen via ons lichaam
en onze geest &
we manipuleren dat het
een lieve lust
is.
...
engel
and
sow
on
...
liefdesverdriet
11 dec 2005 - bewerkt op 17 apr 2008 - meld ongepast verhaal
Weet je zeker dat je dit verhaal wilt rapporteren? Ja | Nee
Profielfoto van Asih
Asih, man, 81 jaar
   
Log in om een reactie te plaatsen.   vorige volgende