Zo'n schema heeft de verdienste helderheid te scheppen, maar het oogt ook wat simplistisch & star.
Gelukkig volgt SP in z'n afzonderlijke besprekinge v/d religies niet zomaar slaafs dit stramien: hoewel hij in z'n inleiding fel van leer trekt tegen die 'nieuwe orthodoxie', is de rest van z'n boek grotendeels gespeend van polemiek. De inleidingen op verschillende godsdiensten zijn eigenlijk nog vrij traditioneel & basaal, hoewel SP ze tracht te verlevendigen met persoonlijke anecdotes. Hij heeft 'n vlotte, Amerikaanse pen ...
Overtuigend laat hij zien dat de wereldreligies MEER van elkaar verschillen dan je uit KA's boek zou kunnen opmaken.
Hij betoont zich veel meer de gedistancieerde academicus dan de Britse, die er geen genoegen mee neemt om de werkelijkheid alleen maar vanuit 'n leunstoel te analyseren: zij wil de wereld niet alleen maar begrijpen, maar ook blijvend veranderen. In haar missionaire ijver echter overspeelt KA haar hand & dat is jammer: haar betoog zou minder zwak zijn geweest, & toch niet aan relevantie hebben ingeboet, als ze had volstaan met erop te wijzen dat mededogen in alle religies prominent figureert, want DAT toont ze afdoende aan. Je vijand LIEFHEBBEN gaat ons misschien nog wel wat te ver, maar de Gulden Regel, als 'n soort van smeerolie tussen de verschillende godsdiensten is niet zo'n gekke gedachte.
DAT onderkent ook SP: in zijn conclusie scheert hij opeens rakelings langs KA!
"Misschien is de belangrijkste kwestie die elke religie aan de orde dient te stellen wel de vraag HOE we 'n mensch kunnen worden!" & "De religie helpt ons niet om de mensheid te ontvluchte. Zij probeert er juist voor te zorgen dat we ons IN die mensheid THUISVOELEN!" 'n Verrassende uitspraak, aan 't slot van 'n boek dat geschreven is om aan te tonen dag 'DE' religie niet bestaat. En daar blijft 't niet bij: SP blijkt te hopen op 'n "interreligieuze dialoog 2.0" ...
Daaronder verstaat hij 'n dialoog die niet, zoals volgens SP in. De afgelopen jaren 't geval was, wordt beoefend door slechts 'n elitegroepje van 'n handjevol vrijzinnige gelovigen met vooral 'n overschot aan vrije tijd, maar door de HELE goegemeente van 'gewone' ~ dwz: conservatieve ~ gelovigen. 'n Voorbeeld van zo'n dialoog 2.0 treft SP aan in o.a. Chicago, waar 'n islamitische jeugdleider interreligieuze jongerenbijeenkomsten leidt. Deze Eboo Patel, zo schrijft SP goedkeurend, laat z'n jongeren niet oeverloos debatteren over allerhande doctrinaire haarkloverijen ...
Integendeel:
"Hij moedigt ze aan om met elkaar in gesprek te gaan over de vraag hoezeer hun zeer uiteenlopende tradities hen ertoe kunnen brengen om te komen tot 'n gedeelde toewijding aan DIENSTBAARHEID!" DIT zou op warme bijval van KA kunnen rekenen.
Is ZO'N dialoog niet ook precies wat haar voor ogen staat? Instemmend citeert SP de jeugdleider:
"Wij hebben 'n natuurlijk vermogen voor zowel compassie als wreedheid. We kunnen de nadruk leggen op die aspecte in onze tradities die spreken van hun haat OF we kunnen die aspecte. Ontwikkelen die de nadruk leggen op de onderliggende afhankelijkheid: DE KEUS IS AAN ONS!"Aan 't slot van z'n boe, blijken SP & KA meer met elkaar te delen dan je op 't allereerste gezicht zou vermoeden:
"G d is niet EEN" laat zich 't beste lezen als 'n welkome correctie op de neiging van erudiete apostelen als KA om de 'echte' werkelijkheid AL te rooskleurig voor te blijven spiegelen! Want met 't verlangen naar 'n betere wereld is helemaal niets mis! Alleen leidt 'n wens al snel tot wensdenken.
Stephen Prothero: God is niet EEN. Overzicht van de grootste godsdiensten. Bert Bakker. A'dam. Vertaald door Roland Fagel. ISBN 9789035135895. 446 blz. € 29,95 & Karen Armstrong: Compassie. De Bezige Bij, A'dam. Vertaald door Albert Witteveen. ISBN 9789023459736; 239 blz. € 19,90