myd[i]rollenspelorgiensow

~*~

HET
boek ESTER
[het enige bijbelboek
waarin het woordje 'g d' niet voorkomt
en waarvan geen spoor
is aangetroffen
in Qumran]
behoort in de Hebreeuwse bijbel
tot de vijf Megillot, de vijf rollen
[Ruth, Hooglied, Prediker, Klaagliederen, Ester].
Het is onlosmakelijk verbonden
met de viering van het poeriemfeest,
een populair 'carnavalesk'
joods feest.



Nog steeds
wordt het tijdens dit feest
tweemaal in zijn geheel
gelezen.

Een belangrijk
doel van dit boek
is duidelijk te maken
WAAROM het poeriemfeest wordt gevierd,
en uit te leggen wat er de reden van is dat het gevierd wordt
op zowel de dertiende als de veertiende dag
van de maand Adar.

Het 'mydi'-verhaal
dat in Ester wordt verteld,
speelt zich af in de Perzische wereld.
Het vertelt HOE het joodse volk door zijn vijanden
met uitroeiing werd bedreigd en hoe het zich van zijn onderdrukkers
bevrijdde ...

Het is een kort verhaal
dat zorgvuldig gecomponeerd is:
ALLES hangt met
alles samen!

Een belangrijk motief,
dat bepalend is voor de structuur van het verhaal,
is 'de omkering
van het lot'.

Allereerst zien we
hoe er een volledige ommekeer plaatsvindt
in het lot van Haman & Mordekai en hoe deze twee personages
in de loop van het verhaal
van plaats wisselen.

Aanvankelijk
heeft Haman een hoge positie aan het koninklijk hof
en moet Mordekai voor hem buigen.
Omdat Mordekai dit weigert [als jood mag hij alleen voor G D knielen],
laat Hman een paal oprichten waaraan Mordekai opgehangen
moet worden.

ALLES
pakt echter ANDERS
uit dan Haman denkt:
Mordekai ontvangt het eerbetoon dat Haman voor zichzelf
in gedachten had, Haman komt aan de paal te hangen
die hij voor Mordekai had bestemd en Mordekai krijgt een hoge positie
aan het hof; ook wordt hem het beheer van Hamans bezittingen
gegeven [vergelijk 't maar voor het gemak met het lot van
Adolf Hitler & Saddamn Hoessein e.d.];
in hoofdstuk 6 zet de ommekeer in,
in 7 bereikt deze een hoogtepunt,
en in 8:2 is de ommekeer
voltooid.

Aan de spanning in het verhaal
is hiermee echter geen einde gekomen.
Niet alleen Mordekai liep immers het gevaar
gedood te worden, Haman had de uitroeiing van het hele joodse volk beraamd.
Op het moment dat het gevaar voor Mordekai persoonlijk voorbij is,
loopt het joodse volk nog altijd het gevaar in zijn geheel te worden
uitgeroeid.

Het rouwt
en weeklaagt nog steeds.
Door het optreden van Mordekai en Ester vindt er echter
een tweede ommekeer plaats:
het joodse volk behaalt een grootse overwinning op zijn belagers.
DAN is er alle reden tot vreugde
en feestvieren.

Niet alleen
aan de compositie van het boek
is veel aandacht besteed, ook de stijl ervan is verzorgd.
Uit zinsbouw en woordkeuze blijkt dat de auteur met grote zorgvuldigheid
te werk is gegaan.

De woordkeus
heeft in sterke mate bijgedragen aan de couleur locale
van het verhaal: de gebeurtenissen spelen zich af in de exotische,
weelderige Perzische
wereld.

Een belangrijk
stijlkenmerk is herhaling.
NU eens is van herhaling gebruikgemaakt om de spanning van het verhaal te verhogen, DAN weer om een contrast of een omkering
te benadrukken.

In de loop
van het verhaal
worden bijvoorbeeld verschillende feestelijke maaltijden gehouden,
door telkens weer andere personen, in telkens weer andere situaties.
Haman ervaart het eerste feestmaal dat Ester organiseert,
als een bijzondere eervolle gebeurtenis,
die hem met een enorme trots vervult,
terwijl hij tijdens de tweede maaltijd
ten val komt.

Een andere herhaling
die een contrast en een omkering benadrukt,
is te zien in de schriftelijke bevelen die worden uitgevaardigd:
in het eerste bevelschrift wordt bekendgemaakt dat alle joden moeten worden gedood, terwijl het tweede bevelschrift hun het recht geeft
om zich te verdedigen.

Het begin van het boek Ester
verplaatst de mydilezer meteen in een exotische wereld.
Het is een wereld van rijkdom en luxe, van pracht en praal.
De weelde aan het hof van Ajasveros [de Perzische koning Xerxes]
wordt breed uitgemeten.

Deze uitvoerige
beschrijving is functioneel,
omdat ze de tegenstelling
tussen het luisterrijke hoffeest aan het begin van het verhaal en de onaangename gebeurtenissen die even later zullen plaatsvinden,
des te duidelijker doet uitkomen.

Er is in de vertaling
dan ook naar gestreefd
om DIE sfeer van rijkdom en luxe
even duidelijk op te roepen als in de Hebreeuwse brontekst.
Met opzet is in de vertaling gekozen voor het niet alledaagse woord
draperieen, en niet voor het gewonere 'kleden' of 'gordijnen'.
Woorden als byssus & porfier zijn niet geschuwd,
omdat juist door middel van woorden als deze het
exotische en luxueuze tot uitdrukking kan
worden gebracht ...

De sfeer
van grote overdaad en weelde
die het begin van het verhaal oproept,
is bepalend geweest voor de oplossing
van bepaalde vertaalproblemen.

De werkvertaling
van 1:8 luidt: "En het drinken [was] naar regel:
[er is] niemand die dwingt [...]".
Deze laatste woorden kunnen
op twee manieren worden uitgelegd.
Ze zouden kunnen betekenen dat niemand gedwongen werd om
MEER te drinken dan hem lief was.
Maar OOK zouden ze kunnen betekenen
dat niemand ertoe gedwongen werd om MINDER
te drinken dan hij wilde,
of m.a.w.:
dat er bij het drinken
geen beperkingen
werden
opgelegd.

In alreeds bestaande
vertalingen komt men beide opvattingen tegen.
De keuze die in de NIEUWE vertaling is gemaakt
{'geen beperkingen'},
is bepaald door de contaxt.
Er wordt vanaf vers 2-3 een enorm feest beschreven
waarop de koning pronkt
met kostbaarheden en waar
de wijn rijkelijk vloeit
[vergelijk 1:7].

Op grond hiervan
ligt het meer voor de hand
dat de auteur bedoelde dat IEDER
mocht drinken ZOVEEL als hij wilde
dan dat de gasten tegen hun zin
gedwongen werden
te drinken?

HET
mag dan
een mydiverhaal zijn
van een paar duizend jaar oud,
maar het is nog steeds NET
zo actueel als de meeste andere bijbelverhalen
tussen 'de schepping' EN
'de openbaring':
we houden ons nog steeds bezig
met evolutie en genetisch onderzoek;
we houden rekening met
'de ondergang van de aarde'
& 'leren vliegen';
we lezen elke dag weer in de Media
hoe graag de Perzen ABC-wapens
willen fabriceren, opslaan
[en gebruiken?];
onze wereld hangt aan elkaar
van supermachtigen & -machtelozen,
wetenschap & jaloezie, seks & fantasie,
consumentisme & ekologie, broedermoord & burgeroorlogen,
normen & wanorde, waarden en de schending ervan
op alle fronten, dichtbij en
veraf ...

VUL
'het' dus ook
verder zelf maar in en aan:
wat we ongeveer weten
is hoe onze ['verre'] voorouders
omgingen
met 'al deze' &
'soortgelijke' problemen,
en ons 'mydipunt' is
HOE WIJ ermee om leren gaan
tijdens ons korte
[of iets langere?]
mydi~
bestaan.