Moreel: 'n leven is pas voltooid als 't voorbij is

FdL: De levensloop, zo schreef filosoof Cornelis Verhoeven ooit, is "niet de nauwkeurige uitwerking van 'n van tevoren opgezet program, maar eerder 'n opeenvolging van doorkruisingen daarvan.

Wij zijn wat we geworden zijn, wat we gedaan hebben, wat met ons gebeurd is, wat gebeurd is met wat we gedaan hebben & wat wij gedaan hebben met wat 'r met ons gebeurd is!" Hoe ik onderga wat 'r met me gebeurt, & hoe ik daarin sta, ook dat hoort bij m'n levensloop: zelfs als 't Alzheimer is.

Ik ben ook wat mij overkomt, waar ik geen greep meer op heb. En wat ik daarmee vervolgens weer doe. Vanwaar die panische vrees voor controle- & energieverlies, 't afhankelijk worden van anderen?

Zelfredzaamheid is 'n wel heel dunne opvatting van autonomie.

Autonomie is ook vrij kunnen instemmen met wat je doet met wat 'r met je gebeurt. In "mijn geval" denk ik dat toch ook telkens weer terug aan m'n vader die de kogel kreeg op z'n dertigste & 'n half jaar voordat ik geboren werd, zijn vader & mijn opa die na z'n tachtigste 'op' was en m'n vriendje die zo'n dertien jaar later stierf aan 'jeugdkanker', daarna 'opoe', ooms, tantes, degenen die 'r zelf 'n einde aan maakten zonder dat je er iets aan kon doen {?}, moeder & familieleden van beide zijden, de dieren, bomen, planten & mensen dichterbij & veraf & zij die nog leven zonder echt geleefd te hebben maar 'kunstmatig' meer dan 'n halve eeuw in leven werden gehouden, hoe ouder je zelf bent geworden, des te meer 'gevallen' je ook zelf meemaakt: 't gebeurt net zoals ontelbare ongelukken, conflicten, ziekteverschijnselen, natuur- & cultuurgebeurtenissen, "interacties" v/d vormen van leven & sterven, die elkaar haast lijken op
te volgen als seizoenen, jaargetijden, mondiale verschijnselen in alle veelzijdigheid vol verrassing dmv alles wat 'menselijk', 'dierlijk',
'plantaardig', 'mineraal' & 'existentieel' is. Het vermengde zich onvermijdelijk met wat 'r stond in bijbelverhaaltjes, krantenberichten, radio~uitzendingen, staatshoofden, rebellen, verzetslieden, terroristen & hun aanverwanten ...

Maar: 'wie 'n ander om hulp vraagt bij zelfdoding, maakt hem of haar medeplichtig aan zijn of haar dood. Dat kun je bijna van niemand verlangen, laat staan van 'n dokter? De morele kern v/h probleem zit 'm niet i/d vraag of zelfdoding 'mag' of niet. Dat mag, ook de wet verbiedt 't niet ~ ook al zullen we 'r menselijk & pastoraal alles aan moeten doen om 't te voorkomen: 't is & blijft tragisch. Maar: mag & kan ik 'n beroep doen op 'n ander om mij daarbij te helpen? Ik vind dat dit niet kan. Je kunt & mag dit 'n ander eigenlijk niet aandoen &
ik kan/mag dit van niemand vragen. Hoe levensmoe ik ook ben: dan overvraag ik 'n ander moreel gezien door hem of haar medeplichtig te maken aan mijn dood {zelfs als dat gebeurt als 'n "ultieme daad van liefde"}. Aan 'n "ander" uiterste ligt ook dood door schuld e.d.?