Sprookjestaal
'to cover reality'
~~~
DIT
was echt weer
zo'n ouderwetse nachtmerrie!
Wat zou er gebeurd zijn als Pim & Theo
niet waren vermoord door die twee maffe malloten?
Als een soort van moderne jongensroman was ik deel
van een vreemd vaag en vreselijk spannend plot om het toch
door te laten gaan: Volkert en Mohammed te verhinderen om hun
vuige plannen te volvoeren en het recht te doen zegevieren zonder moord en doodslag ...
De details zijn me ontschoten, maar het was afschuwelijk boeiend en simplistisch,
compleet met oude fietsen en achtervolgingen, ingewikkelde reddingspogingen
en 'als dit, dan dat' staat te gebeuren?
Hetzelfde effect als wanneer Yehosjoea haNatsri haMasjiach
[de Nazorese leider van de lokale
Galilese rebellenclub]
NIET
was vermoord
door misselijke macht,
muitende meute en machteloze menigte!
Maar ja, de mens wikt en de duvel beschikt ...
Wat niet wegneemt dat het goddelijke blijft fascineren door het alleen maar te blijven proberen.
Ik ben altijd al gek geweest op avonturenboeken, detectives, thrillers, stripverhalen van Suske & Wiske, Prins Valiant & Erik de Noorman, Phoebe Zeitgeist & Mister Natural tot en met Fokke & Sukke ...
En het tweede gebod daaraan gelijk is: je moet vaststellen
dat Israels geschiedschrijving
GEEN
modern wetenschappelijke
geschiedschrijving, maar profetische geschiedschrijving is!
Het gaat niet zozeer om de kale feiten en gebeurtenissen, maar om hun betekenis en morele waarde?
Een duidelijk voorbeel daarvan betreft ook de verovering van het land ...
In Yehosjoea wordt het
ZO
voorgesteld
dat het land Kana'an in een paar grote veldtochten veroverd is.
In de boeken Richteren/Rechters/Sjoftiem & Sjmoe'el blijkt dat Israel pas heel geleidelijk het land veroverd heeft: in feite zijn de Israelitische stammen tussen de Kana'anitische
bevolking ingeschoven!
DAT
betekent dat het geweld
veel minder grootschalig is geweest dan het boek Yehosjoea suggereert?
Dat laat het geweld in de teksten wel staan en daarmee ook ons probleem:
hoe is het in 's hemelsnaam mogelijk dat de Israelieten gedacht hebben
dat het G ds wil is om een hele bevolking
uit te roeien?
DIE
geweldsteksten
van het OT zijn diep verankerd
in het 'modieuze' godsbeeld dat we daar vinden!
G d haat de zonde, de afgoderij {DEUT/Devariem 12:29~31; Yirmeyahoe 44:4~6},
de diefstal {Yesjayahoe 61:8}.
KIE
-yachriet YaHWeH Eloheicha
et-hagoyiem asjer atah ba-sjamah laresjet otam mepaneicha weyareesjta
otam weyasjavta beartsam; Hisjamer lecha pen-tinakeesj achareihem acharei hisjamdam mipaneicha oepen-tidrosj leloheihem lemor: Eicha ya'avdoe hagoyiem haeleh et-eloheihem we'eeseh-keen gam-ani!;
Lo-ta'aseh chen layahweh eloheicha kie gam et-baneihem we'et-banoteihem yisdefoe ba'esj
leeloheihem!
STRAKS
zal de Eeuwige, jouw G d,
voor jou de volken uitroeien
die nu nog het land bewonen dat voor jou bestemd is.
Als je het eenmaal in het bezit hebt gekregen en er bent gaan wonen,
zorg er dan voor dat die volken, die voor jou zijn uitgeroeid, niet alsnog jouw ondergang worden.
Wees niet nieuwsgierig naar hun goden en vraag je niet af:
Hoe hebben die volken hun goden vereerd
zo willen wij het
ook doen!
NEE,
de Eeuwige, jouw G d,
verbiedt je dat want zij hebben voor hun goden alles gedaan wat de Eeuwige verafschuwt;
ze hebben zelfs hun zonen en dochters
voor hen verbrand.
~~~
IK
zond telkens weer mijn dienaren,
de profeten, naar jullie en liet hen zeggen:
Staak deze afschuwelijke praktijken, ik verafschuw ze.
Maar jullie luisterden niet en weigerden mij gehoor te geven.
Jullie staakten die kwalijke praktijken niet en bleven wierook branden voor andere goden.
Toen stortte ik mijn grote woede uit over de steden van Yehoedah
en de straten van Yeroesjalayiem.
ZO werden ze de verlaten ruines
die ze nu zijn!
~~~
KIE
ani yahweh ohev misjpat sonee gazil beolah wenatati feoelatam be'emet oevriet olam;
WANT IK,
DE Eeuwige,
heb het recht lief,
ik haat offers van roofgoed.
Ik zal hen getrouw belonen, een eeuwig verbond sluit ik met hen!
Het OT kan ook zeggen dat G d de zondaar haat {HOSJ 9:15}.
Wederkerig worden de zondaars 'zijn haters' genoemd {Psalm 68:2}.
Psalmisten en profeten denken en voelen op dit punt met G d mee:
"Zou ik niet haten, HERE, wie JOU haten?"
Het is goed om bij de felheid van de gewelsteksten, die zich tegen de zonde en de zondaars richten,
te bedenken dat hier voor de schrijvers de hoogheid en de heiligheid van G d op het spel staat.
Op deze manier kunnen de oudtestamentische geweldsteckten ook een correctie betekenen voor ons afgeplatte en al te goedmoedige
beeld van G d?
DIE
afkeer van
en de haat tegen het kwaad en het onrecht wordt in het OT vaak fysiek geinterpreteerd!
"De zonden haten en de zondaar liefhebben" is een inzicht dat niet iedere oudtestamentische schrijver gedeeld heeft!
De zonde is zozeer met de zondaar verbonden dat ook de zondaar vernietigd moet worden,
wil de zonde werkelijk verdwijnen?
Voor moderne mydilezertjes is het een opgave om de fysieke vernietiging van de zondaar te zien als een metafoor van het verzet tegen zonde
en onrecht {?}
~~~
Concreet:
het afslachten van de Ba'alsprofeten in I KON 18 via Elya
wordt dan een beeld van verzet van de profeten tegen een ba'alistische levensstijl, ook al weten we dat de schrijver van dit mydiverhaal een bloedige werkelijkheid
op het oog had.
IN
het OT
heerst overwegend
een collectieve opvatting van straf en schuld.
Achan heeft gezondigd en zijn hele gezin wordt gedood {YOSJ 7:24vv}.
DAT PROBLEEM
lossen we niet op door te zeggen dat zijn vrouw en kinderen medeplichtig waren door te zwijgen over de misdaad van hun vader Achan.
Het is een typisch oudtestamentische mythische legende, of breder, een oud~oosterse denkwijze.
Het is een denkwijze waarin het collectief als eenheid wordt gezien net als alle 'volkverhuizers' die er doorheen trokken 'out of Africa' naar 'de rest van de wereld' gedurende honderdduizenden jaren:
de vader handelt als representant
van de familie.
EN ZO
handelt dan ook de familie en zondigt de familie en wordt de familie gestraft.
{Zie o.a. ook Gaza/Levanon/Irak/Afghanistan/Pakistan e.d.?!}
~~~
EERST
bij de latere profeten
breekt een inzicht door
dat ieder verantwoordelijk is voor zichzelf
en dan ook om zijn eigen zonden
zal sterven?
{YIR 31:27~30; vgl. YECH 18:2}:
'De dag zal komen
~ spreekt de Eeuwige ~
dat ik Yisraeel en Yehoedah zal inzaaien met mensen en met dieren.
Zoals ik niet aarzelde om hen uit te rukken en te verwoesten, af te breken, kwaad te doen en te vernietigen, zo zal ik niet aarzelen om hen te planten en op te bouwen ~ spreekt de Eeuwige.
Dan zal men niet meer zeggen: "Als de ouders onrijpe druiven eten, krijgen de kinderen stroeve tanden,"
maar zal wie zondigt om zijn eigen zonden sterven. Wanneer iemand onrijpe druiven eet, dan zullen zijn eigen tanden stroef worden.
'WAAROM
gebruiken jullie in Yisraeel toch het spreekwoord:
"Als de ouders onrijpe druiven eten, krijgen de kinderen stroeve tanden?"
Zowaar ik leef ~ spreekt de Eeuwige G d ~,
NOOIT
meer mag iemand bij jullie in Yeisraeel dit spreekwoord in de mond nemen!
WEET
dat alle mensenlevens mij toebehoren:
zowel het leven van de ouders als dat van de kinderen ligt in mijn hand,
en alleen wie zondigt zal
sterven.
KORTOM:
je vraagt het je af en probeert er antwoorden op te vinden,
hoe dan ook!
~~~
@