Kwamkwammertijden

Zo egoïstisch zijn we niet? FdW: De natuur heeft de wezenlijke zaken des levens ~ seks, eten, voedsel e.d. ~ voorzien van ingebouwde bevrediging. 't Genotscentrum i/d hersenen licht òp zodra we iets aan 'n zg. "Goed Doel" geven.

Dat is geen reden om dat gedrag als e-goïstisch te bestempelen: 'n egoïst loopt immers zonder hartzeer weg bij iemand die i/d problemen zit (zie ook de 'barmhartige samari-taan' & allerlei andere 'gelijkenissen'! Iemand spartelt: laat maar verzuipen. Iemand huilt: laat maar janken. Dàt zijn egoïstische reacties ~ bepaald níet empathisch! Ja, we krijgen 'n 'warm gevoel' als we iemand te hulp schieten, misschien hebben andere dieren dat ook wel, maar omdat dit gevoel ons via de ander bereikt, & uitsluitend via 'die ander', is helpen niet egocentrisch, maar echt gericht op de ander.

Primaten doen, zo toonden mijn collega Sarah Brosnan & ik (Frans de Waal) enkele jaren geleden aan, met alle plezier 'n klusje voor bv. plakjes komkommer.

Totdat ze zien dat andere apen daar druiven voor krijgen ~ díe zijn véél lekkerder. De komkommereters raken daar vervolgens geïrriteerd van, gooien hun miezerige stukje groente weg & gaan 'in staking'. Wat zo éérst aanvankelijk nog 'n heerlijk gerecht was, werd door 't ontdekken van 'n soortgenoot die 'n BÉTER beloning had ontvangen, iets zeer 'onsmakelijks'?! Brosnan & ik noemden 't verschijnsel 'afkeer door ongelijkheid' - & 't is sindsdien bij verschillende andere diersoorten vastgesteld, waaronder honden. Óók zíj doen kunstjes zònder dat je ze ervoor beloont, TÒTDAT ze zien dat 'n àndere hond daar stukjes wòrst voor krijgt. Onlangs kreeg de genoemde afkeer 'n onverwachte wending: Sarah zag dat óók de apen die met druiven beloond werden soms medewerking weigerden, als de kom-kommer-collega's niet óók druiven kregen.

Dàt heeft toch verdraaid veel weg van 'n rechtvaardigheidsgevoel!? Kortom, dit alles heeft wel degelijk gevolgen, óók voor de menselijke moraal! Vlg. de meeste filosofen komen we door de rede tot 'n "Morele Positie"? Óók als je er géén "God" (o.i.d.) bijhaalt is dat 'n top-down-proces: we formuleren principes & leggen die op aan ons gedrag. Maar heeft 't (dan) nog wel zin om van mensen te verlangen dat ze omzien naar anderen als ze daartoe niet al de aanleg hebben? Kùnnen we wel 'n beroep doen op 'eerlijkheid' of 'rechtvaardigheid', als 'r geen sterke afkeer is v/h ontbreken ervan? Wat zou 't 'n belasting voor onze denkkracht zijn als die steeds zou moeten opboksen tegen onze aangeboren neigingen ...

[Typische myDipuntjes elke diverse dag weer opnieuw ...]!