ka db pag. 135 rationalistischmystiek tekstverhaal

Nachmanides (1194-1270), 'n uitstekend talmoedist & 'n invloedrijk lid v/d joodse gemeenschap in Castilla, geloofde dat 't rationalistisch exegeren van Maimonides geen recht deed aan de thora: hij schreef 'n belangrijk commentaar op de Pentateuch, waarin de gewonen be-tekenis v/d tekst zorgvuldig werd uiteengezet, maar was i/d loop van z'n onderzoekingen op 'n 'goddelijke(r) betekenis' gestuit die de let-terlijke in alle opzichten oversteeg.

Aan 't eind v/d 13de eeuw werkte 'n groep mystici in Castilla dit verder uit: hun bijbelstudie had hen niet alleen bij 'n dieper niveau v/d tekst gebracht, maar ook dichter bij 't 'innerlijk (be)leven van g d' ~ zij noemden hun esoterisch systeem KABBALA, 'overgeleverde tradi-tie', omdat 't van leraar op leerling was overgedragen. Deze 'kabbalisten' ~ AVRAHAM ABULAFIA, MOZES DE LEÒN, YITSCHAK IBN LATIF & YOSEEF GIKATILLA ~ waren, anders dan Nachmanides, niet deskundig op 't gebied v/d Talmoed, maar ze waren allemaal geboeid ge-weest door de filosofie totdat ze ervan overtuigd waren dat die verwaterde g d v/d filosofen geen religieuze inhoud (meer) bezat. Inplaats daarvan gebruikten ze 'n hermeneutische/'bewijzende/uitleggende/interpreterende' methode die ze wellicht op hun beurt al hadden over-genomen van hun christelijke omgeving?

Hun mystieke midrasj was gebaseerd op 't talmoedverhaal over de 4 wijzen die de 'boomgaard'/PARDES binnengingen: omdat alleen rabbi Akiva deze gevaarlijke spirituele ervaring had overleefd, stelden de kabbalisten dat hùn exegese, die ze PARDEES noemden, op hèm te-rugging & de enige veilige (methode van) mystiek was. Zíj ervoeren dat hùn methode om de tora te bestuderen hen elke dag naar 't (zo gewenste) 'paradijs' bracht?! 't Kleine woordje PARDEES in 'n anagram voor de 4 betekenissen v/d bijbeltekst: PESJAT ~ de letterlijke betekenis, REMEZ ~ de allegorische betekenis, DERASJ ~ de morele, homiletische betekenis, & SOD ~ 't mystieke hoogtepunt v/d tora-studie! PARDEES was 'n rite de passage, die bij de PESJAT/letterlijke uitleg begon & stap voor stap naar de onuitsprekelijke hoogten van de SOD/'bliss' opsteeg. Zo oud als de mensheid & overal verborgen aanwezig in & rondom ons op de ene of andere wijze 'for the time' ...