angst

Angstige, bange, criminele, depressieve en opgefokte kiezers stemmen eerder op populistische,
extreem fanatieke groepen dan mensen zonder vrees. Emoties bepalen voor 'n belangrijk deel ons doen
en laten. Een van die emoties, angst, is ook onze raadgever als we met het rode potlood in het stemhok-je staan! Wat is angst? Volgens de antieke filosoof Aristoteles is angst een gevoel van pijn en onrust, dat
voortvloeit uit de voorstelling, verbeelding van naderend onheil dat verzoesting of leed veroorzaakt. Geen
wonder dat teleurgestelde, wankelmoedige, chaotische, agressieve en verwarde mensen een Leider willen.

Deze definitie verwijst naar fundamentele zaken als onrecht, krenking, verlies van macht & concurrentie?!!

I/d 19de & 20ste eeuw, maken de existentialistische denkers Soren Kierkegaard & JeanPaul Sartre onder-scheid tussen vrees & angst. Vrees is dan de angst voor 'n concreet object. Voor een hond bijvoorbeeld.

De andere angstvariant is veel diffuser & verwijst naar exostentiele zaken zoals sterfelijkheid, vrijheid &
verantwoordelijkheid. De schrijver Simon Vestdijk betwistte dit onderscheid: in zijn nooit geaccepteerde proefschrift
'Het wezen van de angst' uit 1968 stelt hij vast dat angst altijd over iets concreets gaat, wat een bruikbare invalshoek lijkt voor deze tijd? Het betekent dat we angst kunnen be-strijden door op zoek te gaan naar de concrete zaken die verband houden met die bangheid: bij veel [te] rechtse stemmers is dat een gevoel van vervreemding, het idee dat hun buurt, land & culturele waarden worden bedreigd door de cultuur van nieuwkomers [vroeger was men bang voor zigeuners, joden, vluchte-lingen, andersgelovigen & vreemd uitziende anderssprekende mensen op wat voor manier dan ook]. Het is dus maar net de vraag of dat soort van gevoelens wel terecht zijn & of 'n stem op Een Grote Leider dan
wel echt helpt. Uit onderzoeke blijkt ook dat rechtse stemmers die niet bang zijn voor allochtonen, dat wel
worden door de uitspraken van populistische kopstukken & boegbeelden: opjutters kunnen deze emoties wel wakker roepen. Dat is ook een belangrijk retorisch principe. Je pikt alles op waardoor je getroffen bent.

Denk maar aan grote redevoeringen uit de geschiedenis. Martin Luther King hield op 28 augustus 1963 in
Washington 'n onvergetelijke toespraak. Iedere toehoorder weet dat hij als zwarte Amerikaanse dominee
recht van spreken had. Zijn gevecht tegen racisme is oprecht. Hoop, de tegenhanger van angst, is de be-langrijkste emotie in zijn toespraak. [Ook Osama & Obama hebben iets dergelijks in uiterste beelden ...]!

De zinsnedes
I HAVE A DREAM, NOW IS THE TIME & ONE DAY droegen die hoop uit en kunnen ook nu nog voor kippenvel zorgen net als de enge vernauwingen van de andere kant met hun ge-brul over zondebokken, zwartepieten, dreigende vijanden & zwartwit maatregels van arrestatie, deportatie
& executie e.d. Quintilianus, retoricus uit de Oudheid, schref in zijn beroemde handboek dat een redenaar
zijn publiek moet informeren [docere], behagen [placere] en ont-roeren [movere]! Vooral ook dat laatste punt is belangrijk: het 'vastgepakt' worden!

Wil je het publiek overtuigen van jouw gelijk dan moet je proberen om op het gevoel in te spelen: emoties
zijn aanstekelijk & kunnen bij mensen een verandering teweegbrengen zodat ze tot nieuwe oordelen gaan
komen [ten goede en/of ten kwade]! Ook in myDi komen we zo nu en dan vertegenwoordigers tegen van
al dat soort van merkwaardige uitersten: denk nog maar een terug aan de Anjaa's, Bendeleden, Celia's &
Bopikanto's, Soplala's, Sui's & Makahala's, Lendebitjes & Hansworsten met Boulemie & Anorexia, Hijgende
Seksverhalen & Uebergesnapte Emoties over de God van Patrice & de Duivels van Blabla, Linkse & Rechtse
Ballen, Zakken, Billen & Borsten met Joeri Ouwehoerie & Ariebombarie, Alicyankali & allerlei Ammehoela's?

Als ze zichzelf niet allang hebben opgeheven & laten verwijderen, dan leven ze nu nog voor onder andere
namen & soortgelijke Harry Potterachtige sluiers van Voldemorts, Muggles, Mudbloods, Kroeskopjes & alles
wat zweemt naar aandachttrekkerij, banaliteitenopblazerij, creatieve depressievelingen en eindeloos veel geouwehoer om maar met alle geweld de aandacht te vestigen op 'wat hen treft', 'goed i/d markt ligt' & zo
dus ook meestal uiteenlopende emoties blijft oproepen net als in popgroepen, hiphoprappers & hotspots!?

Het is motiverend om hoop te krijgen, dat heeft te maken met verbondenheid en loyaliteit. Hoop geeft je
energie en zet aan tot actie. Bij uitspraken van verwilderden & verwerkenden gelden diezelfde emoties en
retorische wetten, maar bij de chaotici is vooral angst de drijvende emotie. Men appelleert aan wat er leeft.

Achter elk keukendeurtje zit wel een aapje op een stokje met of zonder rokje waar z'n staartje deursteekt!
Gekke Geertje & dergelijke flapdrollige figuren lijken altijd wel verbolgen, verontwaardigd & v/d pot gerukt?

Zo zou je zo'n houding best wel kunnen noemen. Hun houding slaat dan over op de toehoorders die zich met hen verwant voelen: soort zoekt soort. Ze geven verlammende emoties door die niets meer te maken
hebben met een humaner toekomst: net als Joseph Goebbels, Adolf Hitler, Generalissimo Franco, Il Duce Benito Mussolini, Vadertje Stalin, Grote Roerganger Mao Zhe Dingdong & Young Ill Kim of Silvio Burlesqoni!

Uiteindelijk put de kiezer ook uit die negatieve emotie wel de hoop dat zijn problemen nu 'eindelijk' eens opgelost gaan worden? Bangheid kan tot handelen & in dit geval tot stemmen aanzetten. De angstige die
misschien nooit eerder stemde en/of teleurgesteld was in allerlei andere politieke partijen in zijn emoties
heeft dan nog hoop op verandering, maar angst kan als die te groot wordt, ook verlammen & verkrampen.

Die angst kan toch terecht zijn? Dat is nog maar de vraag. Simon Vestdijk pleitte voor een zoektocht naar
het object van angst. Tegenwoordig volgt Job Cohen dit adagium. Zijn vermaledijde theedrinken ziet hij als een manier om in gesprek te gaan. Hij probeert erachter te komen wat er speelt in de samenleving, om er dan vervolgens op te kunnen reageren?! Uiteindelijk, na een echt onderzoek naar iemands angst, breekt dan ook weer de volgende fase aan: de conclusie of die angsten wel of niet gefundeerd zijn. Angst
is een emotie. Maar een emotie is niet per see ook meteen automatisch juist. Je kunt natuurlijk nooit be-twisten dat iemand angstig is, dat neem je zerieus. Overigens is zo'n gesprek over angst niet altijd een-voudig. Je kunt wel tegen mensen met bijvoorbeeld vliegangst zeggen dat hun benauwdheid ongegrond is
en dat een keukentrapje of autorijden veel gevaarlijker is. Die gesprekken eindigen vaak met 'ik begrijp wel wat je bedoelt maar ik ben toch bang'. Er spelen nu eenmaal bij angst vaak overtuigingen op de ach-tergrond die je in een gesprek toch kunt ontzenuwen. Als de rede niet helpt, dan kan religie misschien de
angst nog wegnemen? Religie kan zowel wantrouwen als vertrouwen geven. Je kunt vertrouwen op 'n hoger
macht, 'n persoonlijke god of allesdoortrekkende liefde [take you pick]! Religie zorgt voor zelfvertrouwen,
maar ook voor vertrouwen in algemeen menselijke waarden als loyaliteit ten opzichte van anderen, wat zo
dus trouwens ook heel goed mogelijk is zonder religie. Het is hier gepast het christelijk adagium te citeren
dat zegt: 'GELOOF, HOOP & LIEFDE, DEZE DRIE: DOCH DE MEESTE VAN DEZE IS DE LIEFDE!'

Het lastige is natuurlijk wel dat religie in sommige gevallen angst inboezemt & aanzet tot haat: men tracht
zieltjes te winnen, koste wat 't kost bekeerlingen te maken, dwangmatig te overtuigen & aan te praten ...

Dat brengt ons dan toch weer terug bij de filosofie: Aristoteles zag zelfvertrouwen
[tharsos] als de tegenpool van vrees. Zorg nou dat je fier overeind staat, zei hij.
DAT JE KRACHTIG JOUW DINGEN DOET:
DAN OVERWIN JE ANGST!

Met dank aan Mariska Jansen i/d trouwe verdieping van religie & filosofie over Mariette Willemsen: DENK-
BEWEGINGEN. INLEIDING I/D FILOSOFIE VAN EMOTIES. Ambo, A'dam. ISBN 9789026321962; 196 blz. E20!
30 apr 2010 - bewerkt op 30 apr 2010 - meld ongepast verhaal
Weet je zeker dat je dit verhaal wilt rapporteren? Ja | Nee
Profielfoto van Asih
Asih, man, 80 jaar
   
Log in om een reactie te plaatsen.   vorige volgende