Angst, boete & christendommen: diverse soorten heidenen, joden, christenen, moslims, boeddhisten, hindoes, jaïns, humanisten & an-deren. De Indiase veldtocht van Alexander de Grote had de waarde van de olifant in de strijd aangetoond: en in de oorlogen van al zijn opvolgers speelde dit en dergelijke dieren een steeds groter rol (snelheid, pantser, informatie, actie, kolonisatie, onderdrukking); katten & honden, olifanten, tijgers, paarden, uithongering, vergif, vernietiging, deportatie konden een verwoestend effect op de tegenstanders hebben omdat paarden niet aan ze gewend waren en volkomen in paniek raakten. De Seleukieden zetten in hun latere veldslagen tegen Yehoedah ook olifanten in, hetgeen voor de joden eindigde in een nederlaag vlg. I MAKK. 6:35-37 "DEZE DIEREN WERDEN OVER DE FALANXEN VERDEELD ... OP IEDERE OLIFANT WAS TOT ZIJN VERDEDIGING 'N STEVIGE HOUTEN TOEN BEVESTIGD ... BEMAND DOOR drie soldaten èn de mènner !"
Vóór die Slag bij Beth-Choron had Apollonius, de bevelhebber van het district Sjamarya/SJOMRON, in 166 al de eerste aanval tegen de Joden geleid: vermoedelijk trok hij uit Samarya òp naar Sichem & dan zuidwaarts door de heuvelruggen; Yehoedah kwam hem te ge-moet & leverde ergens ten noorden v/d Yudease grens, slag met de Seleukieden & Yehoedah behaald een grote overwinning, waarbij ook Apollonius sneuvelde! In die periode van de Makkabeeën beheersten de Nabateeën, een volk van kooplieden van Arabische afstam-ming, het zuidelijk deel v/h Overjordaanse: zij hadden te lijden van de expansie v/h rijk der Chasjmoneeën & mengden zich eveneens in de strijd om de beheersing van Yehoedah/Yudea; belangrijke routes kwamen toen dan ook samen in Petra (haSela haAdom/Elji), dé hoofdstad van de Nabateeën in de bergen ten oosten van de wadi Arava: de voornaamste monumenten in Petra zijn vooral in de rotsen uitgehouwen graftomben & opslagruimten, waarvan de zo stijlvolle façaden in de prachtig gekleurde Nubische zandsteen uitgehakt zijn!
Hun grootste technische prestatie was een ingenieus stelsel van drinkwatervoorzieningen dat van vitaal belang was om in die woestijn te kunnen overleven. [Mor kwam er voor 't eerst op bezoek in mei & juni '67: vanuit de Oude Stad (toen nog Jordaans!) via Qumran & Ein Fashka liftend & lopend naar Aqaba met vluchtelingen uit Chaifa & heen & weer i/d ruïnes van Elji, Wadi Musa & de Rode Rotsen!]!!!