myDi~GESCHIEDENISVERHALEN!
Hèt
héérlijke eraan
is dat je van àlles èn nòg wat
mèt elkaar verbinden kunt of 'ontbinden':
van verre oergebeurtenissen tot & met wat ons ooit nog zal staan
te gebeuren & àl wat dáár tussenin zìt
te kust & te keur? Woordenspel
in actie(s)!
Nú zitten we middenin 'n dagelijkse & nachtelijke hittegolf: steeds groter lijken buien, hitte, stormen & natuurmilieuveranderingen ~~~
Niemand kàn ons helemaal precies zeggen wàt wèl of niet 'n civilisatie is, nòch kunnen we precies aangeven wanneer beschavingen zijn ontstaan en/of verdwenen, opgegaan in andere of 'uitgeroeid'/uitgestòrven?! Voor 't gemak gebruiken we wèl historische patronen van tientallen volkeren tussen zo'n 4000 jaar geleden & de tijden van hun 'ontdekking' rond 500/600 jaar geleden per 'zeilschip' & kolonies!
'n Geconstrueerd overzicht kan ons ongeveer aantonen op welke 'momenten' civilisaties 'ontstonden', opbloeiden & weer verdwenen ...
Er ging meestal veel tijd overheen voordat ze hùn hoogte- & dieptepunten bereikten & èlke civilisatie op zichzelf was anders. Sommigen takelden al 'snel' weer àf òf verdwenen 'langzaam'? Denk maar aan de Egeïsche & Byzantijnse met hun al beroemde Grieken & beruchte Turken! Andere, zoals de Assyrische & Azteekse, verdwenen meer abrupt via militair rampetampen & rampzalige sociale epidemieën ....
Sommige dankten heel veel aan oudere, ons vaak vrij onbekende 'voorlopers'! De Maya's namen veel over van de Olmeken & de Baby-loniërs èrfden hùn covilisatie v/d Sumeriërs? Anderen bloeiden soms weer verder open & òp na langdurige dieptepunten & 't "Toeval"?!!
Dàt was bv. o.a. 't geval met de AeGYPTische, Babylonische, Chinese & Indiase beschavingen die buitenlandse overheersingen overleef-den van Grieken, Romeinen, Meden & Perzen, Mongolen, Europeanen & andere religies & wisselende filosofietjes in de gloria met hùn hopsasa & tralala, alcohol, drugs, medicijnen, handelsimperia & wrede wapentechnologietjes! Verscheidene oude civilisaties zoals ook de Hebreeuwse, Arabische, Franse, Engelse & Japanse of Russische, ieder op hùn eigen wijzen, leven hedentendage nog voort & dóór?!
De Hebreeuwse was aanvankelijk nietig & de Mongoolse zeer úitgebreid!? Perzië, HANChina & Rome waren in grote lijnen vergelijkbaar:
de Incacivilisatie duurde twee generaties & de AeGYPTische vele tientallen al of niet in combinatie met 'vreemde invloeden' & revoluties.
Mòr was als klein kind erdoor gefascineerd i/d jaren '40 & '50: blijkbaar 'moest' ik 'dienstweigeren' & gaan lopen & liften naar de andere kant v/d aardkloot dwars door Zuideuropa, Kleinazië, Midden- & Verre Oosten tot in Japan & Birobeidjan i/d jaren '70 & alsmaar 'verder'
...