zo geil als 'n bij: verrukkingen van 'n bezige bij

Het is dus blijkbaar
niet zo vanzelfsprekend
dat wij menslievend met elkaar omgaan.
Vandaar ook dat je 'herboren' moet worden om 'mens[elijker]' te kunnen worden.
Samenleven gaat niet zomaar vanzelf,
de mens is van nature nog niet echt geschikt
om in vrede en welvaart
met elkaar om te gaan: de wereld
gaat aan [on]deugd
ten onder?

De mens is van nature
niet bepaald sociaal maar sociabel. Dat wil zeggen
dat we er met moeite min of meer geschikt voor te maken zijn
om in een samenleving te leven en die samenleving
in stand te houden!

Wil je zo'n samenleving
enigszins kunnen begrijpen, dan zul je rekening
moeten houden met de menselijke ondeugden:
want het is een illusie om te denken dat we deugdzaam zijn van nature.
Gelukkig niet? Louter deugd zorgt er niet voor dat naties in pracht leven:
zij die een z.g. Gouden Tijdperk willen laten herleven moeten net zo openstaan
voor eikels als voor eerlijkheid!

Onze ondeugden
zoals afgunst, ijdelheid, bedrog, hebzucht en geilheid
kunnen als geheel voor de samenleving een zegen,
mits ze door bekwame 'parents' of politici
op een verstandige manier
worden aangepakt.

Mensen spreken niet om begrepen te worden
maar meer als een soort van 'rabarber/rabarber':
mensen zijn net wilde paarden, misschien wat sluwer en met ietsje meer hersenen.
En we hebben de myditaal, waarmee we 'de ander'
kunnen leren] begrijpen!

Begrijpen?
Nee, meer om elkaar op de gewenste afstand te kunnen houden!
"WAT!"
roept een van de personages van Mandeville uit,
"Spreken mensen niet om begrepen te worden?"

Het is duidelijk dat 'sprekers' wel verstaan willen worden,
"maar tegelijkertijd willen we niet zodanig begrepen worden dat anderen doorzien wat onze
ECHTE
gedachten en gevoelens zijn!"

Beetje tegenstrijdig personage dus,
die irritant grappige tragikomische 'muchomacho bonobohomobimydiensis'?
"Het allereerste signaal of geluid dat de mydimens maakt, geboren uit een vrouw
met een man als verwekker, werd meest gemaakt ten behoeve van en bedoeld voor
het gebruik door degene die het maakte.
En ik ben dan ook van mening dat de eerste opzet van het spreken was
om anderen ertoe aan te zetten en toe over te halen dat ze hetzij geloof hechten
aan datgenen wat de persoon die spreekt hen wilde laten geloven,
hetzij die dingen te gaan doen of dulden die wij hen
wouden 'dwingen' te doen of te dulden
als zij helemaal in onze macht
waren geweest!"

Spreken mensen niet om 'begrepen' te worden?
Zoiets kan onze echte menselijke vriendschap dan ook danig onder druk zetten!
We ontlopen onze 'vrienden' soms zelf op bepaalde momenten, alleen maar omdat ze zekere 'ideeen' aanhangen [die ons niet allemaal/helemaal aanstaan]?

"Ik noem dat dan dus ook een stelsel van deformatie,
waarvan de aanhangers vooral hun best doen om alles in onze natuur zo lelijk en verachtelijk mogelijk
te maken en bijzonder veel moeite doen om de mensen ervan te overtuigen
dat ze 'duivels' zijn!"

Sommigen
achten de mens 'hoger' dan dat?
Zij gaan ervan uit dat de mens van nature prima in staat is om met anderen samen te leven.
Wij zouden een 'aangeboren moral sense hebben,
een ingebakken zintuig voor
goed en kwaad?

En
DAT
zou ons in staat stellen
om beschaafd en ordentelijk met verschillende anderen
'samen te leven'!

Om zo'n vriendje van het tegendeel te kunnen overtuigen
hanteren anderen weer de methode van 'de omzeg': aanvankelijk zeggen we
dat we dan ook niets meer moeten hebben van die fabel waarin die korf bijen staat voor onze samenleving, ruim en goed bevolkt door zoemende
en klagende bijen?

"Die dwaling ligt nu achter me!"
Sommige 'believers' zijn dan opgelucht en doen mee aan een koddig gesprek over doodgaan,
goede manieren, castreren, de tien geboden, kinderen, opvoeding, eer, die al of niet wraakzuchtig verdedigen, kunst, wetenschap, vrouwen
en weldadig bestuur?

Maar gaandeweg die dialogen echter,
weten we hen te overtuigen van wat we bedoelen te zeggen
en piece de resistence in onze mydigesprekken is het begrip 'zelfvoorkeur',
of [zoals Mandeville het noemde]
"self~linking"!

Wat is dat,
zelfvoorkeur?
Is het egoisme of trots?
Omdat wij deze hartstocht meestal [lijken te] verfoeien,
zien we haar vooral in vermomming en zelden in haar eigen gedaante.
Maar zeker is wel dat de zelfvoorkeur ons geluk verdubbelt en ons opmontert
tegen de dreigende blikken
van het noodlot!

"ZIJ
is de moeder van de [porcelijnkast] van de hoop
en het einddoel en ook het fundament van onze beste wensen.
Zij is het sterkste wapen tegen wanhoop en zolang we onze situatie in alle opzichten prettig kunnen vinden met betrekking tot de huidige omstandigheden of de verwachting die voor ons ligt,
geven we om onszelf!"

Hopelijk
beginnen dan ook die anderen in te zien
dat zelfvoorkeur aan schepselen gegeven is
voor ons zelfbehoud?

Want
DAAROP
is ons leven in werkelijkheid gericht!
"Bij alle inspanningen voor zelfbehoud zint de [brave] [mydi]mens op het vermijden
van wat schadelijk is voor ons. Maar bij het genieten van wat aangenaam is, zijn onze gedachten ontspannen en zijn we zonder zorg. We kunnen ons duizenden verrukkingen, de ene na de andere
laten welgevallen zonder vragen te stellen. Maar van het minste of geringste kwaad willen we weten
waar het vandaan kwam, teneinde het [voortaan]
te [ver]mijden!"

Om onszelf te kunnen handhaven
hebben we in de loop van de tijd een aantal truukjes ontwikkeld ontwikkeld
om onze zelfvoorkeur een beetje in bedwang te leren houden: die trucs bestaan uit 'goede zeden' & de 'juiste omgangsvormen', kortom ~
'beleefdheid'
...

Conclusie:
zoals Mandeville ons in "De wereld gaat aan deugd ten onder" liet zien dat ondeugden zoals afgunst, ijdelheid, bedrog, hebzucht en onkuisheid weldaden kunnen zijn voor een samenleving als geheel,
zo toont hij in "Mensen spreken niet om begrepen te worden' aan dat al die nuttige ondeugden voortkomen uit zelfvoorkeur en zelfbehoud.

Mandeville:
"Ieder [mydi]mens mag zichzelf [meestal] liever dan hij [of zij] een ander kan mogen" ~ dat is de les dan ook voorlopig uit dit deel
van ons 'mydiverhaaltje'?

Een ietwat te sombere conclusie?

Welnee,
het is meer een bevestiging van wat we de afgelopen eeuwen hebben gezien:
het idee dat de collectieve maakbaarheid van geluk een illusie is?!

Sneu is wel
dat de Nederlandse schrijver Bernard Mandeville dit al enkele eeuwen geleden wist?
We hadden ons veel ellende kunnen besparen als we Papa Bernard wel met open armen op onze mydiverjaarspartijtjes hadden verwelkomd.


Bernard Mandeville:
Mensen spreken niet om begrepen te worden;
uitgeverij Lemniscaat; vertaald en toegelicht door Arne C. Jansen;
465 bladzijden isbn 978 90 5637 908 7
www.bernard-mandeville.nl