Zingeving in zinvolle volzinnen = (r)evolutionair?

Taede Smedes over god & zijn plek in ons brein: wetenschappers smokkelen hun eigen overtuiging de wetenschap in. Als we geloof kunnen verklaren door naar 't menselijk brein te kijken, betekent dit dan dat geloof 'n illusie is? Is God slechts 'n hersenspinsel (net als al 't andere wat we denken, voelen, doen & laten)? Deze vraag is weer actueel door de publicatie van Het Godsinstinct v/d Iers-Amerikaanse cognitiewetenschapper Jesse Bering. God is 'n 'adaptieve illusie', zo concludeert hij. Andere cognitiewetenschappers echter komen op grond van dezelfde gegevens tot 'n radicaal andere conclusie: "Ons geloof mag mensenwerk zijn, maar daarmee is nog niet over de 'werkelijkheid' van God beslist!" We foeteren op onze auto(maat) of (personal) computer alsof ze tegen ons samenzweren ...

Ik behandel m'n kat (of hond) als 'n persoon met rechten in ons huis. En i/d film Cast Away spreekt Tom Hanks (ook) tegen een volleybal waarop 'n gezichtje is getekend. Cognitieve wetenschappers, die de relatie tussen onze geest & processen i/d hersenen bestu-deren, weten wel hoe dat komt (zeggen ze): onze ToM (familie v/d TomTom?) slaat op tilt. ToM staat voor Theory of Mind, 'n theo-rie die 't mechanisme in ons brein beschrijft dat maakt dat we instaat zijn om aan objecten buiten onszelf gedachten & 'n eigen wil toe te schrijven. Als we met medemensen omgaan, veronderstellen we instinctief dat zij de wereld (ongeveer) netzo waarnemen & netzo denken als wijzelf? 'n Plausibele veronderstelling, maar in sommige gevallen wordt onze ToM hyperactief & zorgt ervoor dat we niet alleen maar met 'medemensen', maar ook met allerlei objecten omgaan alsof 't personen zijn. Is dit alles evolutionair verklaarbaar? In z'n boek Het Godsinstinct maakt Jesse Bering dit verschijnsel tot de grondslag van z'n denken over religie. God is 'n illusie, zo luidt zijn conclusie ...

God is 't resultaat van onze overspannen neiging tot personificatie. Die hyperactiviteit van ToM is evolutionair verklaarbaar, stelt JB, want 't ontstaan ervan was (aanvankelijk) bevorderlijk voor 't (kunnen) overleven v/d menselijke soort!? In de jungle was 't immers wijs om bij 't ritselen van bladeren te denken dat er 'n slang of roofdier rondstruinde, ook als later mocht blijken dat dit ritselen doodgewoon door de wind veroorzaakt was. Die aanvankelijke hyperactiviteit is 'n kwestie van better safe than sorry: liever 'n hyperactief mechanisme dat wel eens op hol slaat (zo nu & dan 'onderweg naar 't einde', dan door 'n ietwat te late reactie i/d muil van 'n tijger oid. belanden ...