Wie geen aanmeldingskaart bezat, riskeerde zware
STRAFFEN! TRIH 108 VEEL KWAM DAT NIET VOOR, ONDANKS DE OPROEP VAN HET VERZET & IN DE ILLEGALE PERS, ZOALS HET PAROOL EN TROUW, TOT BOYCOTTEN?
Bovendien was ook hier weer sprake van de fluwelen handschoen, die ditmaal geld uitdeelde, riante subsidies voor uitvoeringen van cabaretiers, musici, acteurs & revue-artiesten: mìts het maar
DEUTSCHFREUNDLICH
was! Het departement van Volksvoorlichting & Kunsten had vanzelfsprekend alle Amerikaanse en Engelse stukken, muziek (blues & jazz!), schilders & beeldhouwers verboden, maar desondanks bloeide het culturele leven - begrijpelijk ook onder oorlogsomstandigheden. In 1942 werden er zodoende méér bioscoopkaartjes verkocht dan ooit tevoren! Voor Duitsche & duitschtalige films dus, maar ook voor het lange nieuws, dat toen nog in de Ci-neac door Polygoon werd vertoond, alhoewel veel mensen langzaamaan bezwaar kregen tegen al die nazi- & nsb-propaganda? Je ontkwam er echter niet aan als je een avondje naar de bioscoop ging: wie te laat kwam werd niet meer binnengelaten!
Aan (über)luchtige nederlandsche films, toneel & muziek was dus grote behoefte: polygoon, dat óók de nsb-journaals maakte & antisemitische filmpjes, produceerde daarom in '42 'n film-variété, 'n serie korte filmpjes achterelkaar, zoals de klucht 7x7, met Jan Nooy & Aaf Brouwer i/d hoofdrollen, & de detective Eerst denken, dan doen, die i/d jaren dertig door Jan den Hartog onder 't pseudoniem F.R. Eckmar was geschreven. De Hartog was overigens nou juist weer géén lid v/d Kultuurkamer. In '44 volgde de verfilming van Adel in livrei v/d komische schrijver Henk Bakker, die meer schreef voor die foute toneelgroep.
De acteurs waren o.a. Paul Steenbergen, die vooral ook ná de oorlog furore zou maken, Coba Kelling, Piet Bron & John Remmelts: goedgekeurd dus voor en door de bezetter & z'n talloze trawanten in 't groot & klein! Waren ze daarom dan ook meteen allemaal 'fout'? Of 'n béétje fout? De befaamde dirigent Willem van Otterloo had met z'n Utrechtsch Stedelijk Orkest in propaganda-uitzendingen voor de radio gespeeld, maar het was afgedwongen,
ARBEITSEINSATZ,
zoals dat toen heette. Tòch kreeg hij nog wel na den oorlog als straf enkele jaren 'n 'dirigeerverbod': 'fout' geweest dus! Onder andere Willem Mengelberg kreeg dat levenslang?! Andere bekende artiesten die doorwerk-ten waren o.a. De musici Theo Uden Masman
(THE RAMBLERS),
Jacques van Tol, Ank van der Moer, Johan Meester, Josephine van Gasteren, het befaamde travestieduo Snip&Snap MuyselaerWalden & talloze andere volkse grapjassen: juist ná die instelling v/d Kultuurkamer debute-ren de latere cabaretgrootheden Wim Ibo, Toon Hermans & Wim Sonneveld; zoals de laatste na de bevrijding zei:
"IK HEB ALTIJD ZO MAAR GEWOON GEDACHT DAT ALS HET PUBLIEK NOG EENS EEN KEER EEN OGENBLIKJE Z'N MISÈRE-VAN-ALLE-DAG, VAN BONNEN EN DE OORLOG & CONCENTRATIEKAMPEN VERGETEN KAN DAN DRAAGT 'T DIEZELFDE MISÈRE DE VOLGENDE DAG DUS 'N BEETJE GEMAKKELIJKER IN HET VERVOLG?!"
Tsja,
dàt is dus ook 'n mening:
The Show
MUST
go on,
OOK
in barre oorlogstijden onder alle omstandigheden
.....
Maar de schrijfster Henriëtte Roland Holst organiseerde al wel meteen protesten tegen de Kultuurkamer, auteurs als Anton Coolen & Theun de Vries waren bij het verzet, schrijvers als Den Doolaard & Havank vluchtten naar Engeland & Jo Vincent zong op illegale huiskamerconcerten 'verboden liederen'! Schrijvers en dichters die het lidmaatschap weigerden zoals De Hartog & Bordewijk publiceerden vaak clandestien: en er werd behoorlijk van verkocht, zodat de illegale uitgevers met die winsten weer op hun beurt het verzet & onderduikers konden ondersteunen!
Kennelijk was er óók nog grote behoefte aan versjes, zoals:
'IK LIG IN MIJN BED EN IK WACHT IN DE HOPE DAT M'N WESTERSCHE VRINDEN DEN WEG DOOR HET HEMELRUIM VINDEN: DEN WEG DOOR DE DUISTERE NACHT! VOL VAN GEHEIMZINNIGE KRACHT. IK LIG IN MIJN BED EN IK WACHT
...

Asih, man, 80 jaar
Log in om een reactie te plaatsen.
vorige
volgende