Verscheuren verbranden beboeten uitzetten & doden?

Knettergekke van de pot gerukte belachelijke leugenaars: 'n gevaar voor onze samenleving e.d.

Waar hebben we dat allemaal al eerder & vaker gehoord? Wat is nou 350 jaar [of zelfs 3500 & 35.000!]?

Gedeputeerde Staten van Holland
zonden deze missive vervolgens naar de Leidse theologische faculteit
vergezeld van 'n brief, waarin om advies werd gevraagd!

In het advies, dat op 3 april 1653 door T., H., & Cock werd opgesteld en ondertekend,
gaven zij Gedeputeerde Staten te kennen, dat deze alle redenen hadden om tegen de goddeloosheid
v/d sociniaanse sekte op te treden.

Zij betitelden de leer der socinianen als 'een extirpatie v/h Christengeloove',
'n samensmelting van vele dwalingen, welke in bijna niets meer verschilde v/h heidendom.
En op grond van dit advies werd 'n half jaar later al door Gedeputeerde Staten van Holland & West-Friesland 'n plakkaat uitgevaardigd, waarin 't alle drukkers & boekhandelaren verboden werd
om sociniaanse geschriften te drukken of in te voeren. Op overtreding stond voor 'n boek-
drukker 'n boete van 3000 gulden, terwijl 'n boekhandelaar 'n boete van 1000 gulden
werd opgelegd met inbeslagname van al z'n boeken & opheffing van z'n nering.

Bij 'n tweede overtreding zouden beiden het land worden uitgezet.

Tegen dit plakkaat verscheen eind 1653 van sociniaanse zijde 'n anoniem verweerschrift getiteld Apologia equitis poloni [Apologie van 'n Pools ridder],
waarvan de auteur naar Cocks oordeel 'n zekere JS was. Coccejus kreeg van z'n collegae 'n dringend verzoek om tegen deze apologie te schrijven & hij deed dit dan ook in 'n geschrift getiteld
Examen apologiae equitis polonis [Onderzoek v/d apologie van 'n Pools ridder],
waarvan in 1656 ook 'n Nederlandse vertaling verscheen:
Verantwoordinge van een Poolsch Ridder tegen het Placcat van d'Edele Groot. Mog. Heeren Staten van Hollandt ende West-Vrieslandt, van den 19. Sept, Ao 1653 waer by de Voortplantinge van de Siciniaensche Leere wordt verboden. Ondersocht van Johannes Coccejus, Professor van de H. Theologie
in d'Academie tot Leyden. By Johannes Elsevier, Boeckverkooper van d'Academie etc. etc.

En doordat Cock de tekst van deze apologie in z'n geheel opnam & telkens 'n gedeelte daarvan
onder 't opschrift 'examen' van commentaar voorzag, krijgt men 'n goede indruk v/d punten,
die ter discussie stonden.

Opvallend is vooral hoe fel Coccejus is in z'n weerlegging v/h sociniaanse standpunt
omtrent de wedergeboorte. De socinianen gebruikten dit woordje wel, maar beroofden 't geheel
van z'n "bijbelse inhoud" [volgens JC]: zij schreven die wedergeboorte niet toe aan de "Heilige Geest", maar aan de wil v/d mensch?! Wedergeboorte was voor hen slechts 'n zedelijk begrip, inhoudend
'dat men quade zeden & alle gewoonten van sonden & wercken met die gewoonte overeenkomende aflegge'!

Zijn verontwaardiging over de sociniaanse denkbeelden stak JC niet bepaald onder stoelen of banken,
hij concludeerde:
"WAT MY BELANGHT, ICK BEKENNE, DAT ICK VAN DEESE LEERE SOO WEYNIGH VERSTA, DAT MY DEN MENSCHE, DIE SOO SPREECKT, SCHIJNT VAN SINNE BEROOFT TE ZIJN, EN TE RASEN!"

Overbekende verschijnselen tot op de mydidag van vandaag.