vagant vagebond in excelsis deo {poetisch proza}


~*~


Over
het vertalen
van poezie
is in de vertaalprincipes
het volgende
te lezen:

Wat men
poezie
noemt
en wat niet,
alsmede het effect
dat men bereiken wil,
kan worden bepaald
door tijd en plaats
van ontstaan!

De uitlating
'poezie moet
poetisch vertaald worden'
kan allicht misverstand wekken
dat met het woord poetisch
in elke tijd hetzelfde
wordt aangeduid?

Het is dan ook allereerst zaak,
de aard en de functie te analyseren
van de poetische procedes
die zijn toegepast ...

Vervolgens
moet worden nagegaan
HOE deze vormen het best
in het Nederlands
kunnen worden
weergegeven.

~!@!~

Alvorens
een tekst poetisch te vertalen,
moet eerst worden vastgesteld dat het om een poetische tekst gaat.
In het Hebreeuws is echter lang niet altijd eenvoudig te bepalen
of een tekst poezie is
of niet.


In het
handboek
is een lijst met criteria opgenomen
op grond waarvan de vertalers het poetisch gehalte
van een passage kunnen
vaststellen:

Of een
bepaalde Hebreeuwse tekst
poezie genoemd kan worden,
wordt bepaald door de mate waarin
poetische aspecten een tekst
domineren.

De
beslissing
om een Hebreeuwse tekst poetisch te noemen
geschiedt dan ook op grond van een 'cumulatieve bewijsvoering'.
Harde criteria, zoals in het Nederlands
een stichische zetwijze of rijm,
ontbreken in de Hebreeuwse
poezie.

Het
verschil
tussen poezie en proza
kan in veel gevallen gradueel zijn,
en daarom blijft een subjectief element aanwezig.
Over de vormkenmerken van Hebreeuwse poezie
is de wetenschappelijk discussie
dan ook nog steeds
gaande.

De
belangrijkste vormkenmerken
van de Hebreeuwse poezie
zijn:

1. [relatieve] afwezigheid van typische proza-partikels, zoals 'et,
'asjer, ha-

2. parallellismus membrorum en [bijv. chiastische] variaties daarop;
en hiermee samenhangend het gebruik van parallelle woordparen

3. een herkenbaar ritme

4. ongebruikelijke woordenschat [bijv. archaismen]

5. een gemarkeerde syntaxis

6. klankpatronen als alliteratie, assonantie, woordspelingen e.a.

7. beeldende taal, metaforen & similes

8. gebruik van overige poetische technieken,
zoals bijv. refreinen

~!@!~

Vertalen
is keuzes maken;
vertalers zullen zich moeten afvragen
HOE de communnicatieve functie van een tekst
het best recht kan worden
gedaan.

Daarom
moeten bij een vertaling van een tekst
die aan een aantal van bovenstaande criteria voldoet,
dus altijd andere functies dan de poetische worden
'meegewogen'.

Het is bij
bepaalde teksten
heel goed voorstelbaar dat in een vertaling
waarin aan de poetische functie recht gedaan wordt,
andere functies van zo'n tekst die misschien even sterk,
of zelfs sterker aanwezig zijn, niet voldoende
tot uiting komen.

Wanneer de tekst
bijvoorbeeld een vermanend of overtuigend karakter heeft,
dan zou het kunnen dat een poetische weergave minder geschikt is
om DIT karakter in het Nederlands
over te brengen.

In dat geval
moet wellicht van een vertaling in versvorm worden afgezien
en worden overgegaan tot een vertaling in poetisch proza [proza waarin
een aantal vormkenmerken van poezie
te vinden zijn].

Dit laatste speelt vooral
in DIE bijbelboeken waarin mengvormen te vinden zijn.
Veel profetische teksten, maar ook bijvoorbeeld delen van het boek GEN, zijn niet zonder meer proza of poezie.

Een boek als Ovadyah bijvoorbeeld
bevat op een geheel van slechts 21 verzen [of 20, als het redactionele opschrift en de bodeformule niet worden meegeteld] zowel proza
als poetisch proza.

Waarover straks
of later misschien
meer.

engel
17 dec 2005 - bewerkt op 18 apr 2008 - meld ongepast verhaal
Weet je zeker dat je dit verhaal wilt rapporteren? Ja | Nee
Profielfoto van Asih
Asih, man, 81 jaar
   
Log in om een reactie te plaatsen.   vorige volgende