ut zit wel snor: nou wij nog even as ut ff kan ...


~*~

ALWEER
het vijfde
[meer mag niet!]
entreatje voor vandaag ...
Ik moet inderdaad toegeven
dat dit een verslaving is?
Als we voor de zoveelste keer
nu weer eens [alweer!] terugkeren naar het
begin van GEN, waarin ook 'het ontstaan' van
het universum wordt beschreven, dan lijkt onze mydibijbel ons
te voorzien van precies DAT soort "G ds~ & wereldbeeld" dat
de conventionele godsdiensten
ons leren verwachten ...


OP DE
voorgrond vinden we
EEN enkele g d, DE
enige bron van kracht en
leven, die zijn schepping geheel en
totaal onder controle heeft: "G D" is enig
en alleen, totaal anders dan de natuurlijke wereld
die geheel aan hem
ondergeschikt is!


G d
hoeft slechts
te SPREKEN [hupsakee: hatsjekiedee!]
en zijn woorden geven uiting aan de vormeloze woestenij van de chaos,
geven hem structuur, gestalte en vorm:
[GEN 1:3-5]
wayomer elohiem yehie or wayehie-or; wayar elohiem et-haor kie-tov wayavdeel elohiem bein haor oebein
hachosjech; wayikra elohiem laor yom welachosjech kara laylah wayehie-erev wayehie-boker yom echad'G d zei: "Er moet licht komen," en er was licht. G d zag dat het licht goed was, en hij scheidde het van de duisternis; het licht noemde hij dag, de duisternis noemde hij nacht. Het werd avond en het werd morgen. De eerste dag!


DIT
meesterlijke mydiverhaal,
geschreven in de zesde eeuw voor het begin van onze jaartelling
door een lid van de priesterkaste [en daarom door wetenschappers ook wel "P" genoemd], benadrukt
de doelgerichtheid van G ds scheppingskracht.
DEZE 'godheid' is niet zomaar 'aan het dobbelen of gokken', om Albert Einsteins fameuze bewoording
te gebruiken: door dit HELE mydihoofdstuk HEEN worden SLEUTELWOORDEN gebruikt.
G d 'zei, 'zag' en 'scheidde' [zegt, zet en doet]!
De formele ritmiek en herhaling geven ons het gevoel dat de gebeurtenissen een plechtig gewijd patroon volgen: tegelijkertijd benadrukt g ds uitspraak dat iedere fase van zijn schepping 'goed' is,
de voortreffelijkheid, juistheid en heilzaamheid van het universum ...
DEZE G d is niet alleen maar machtig, maar ook de goedheid zelve?
De opbouw van deze tekst voert naar een climax: de anonieme auteur besteedt MEER tijd en plaats aan elke dag die volgt!


TEN SLOTTE
komt alles op de zesde dag samen,
als de mensheid wordt geschapen, en G d zijn wereld 'HEEL goed' noemt in GEN 1:31!
Er lijken [nog] geen verrassingen te zitten in dit priesterlijk verslag van de schepping?
DIT is DE almachtige, verheven en goedertieren G d van het klassieke theisme.
De wereld die hij schiep heeft plan en betekenis ...
Ze is ook hierarchisch geordend, met G d aan de top van de piramide en de mensen als zijn vertegenwoordigers op aarde: '... zij moeten heerschappij voeren over de vissen van de zee en over de vogels van de hemel, over het vee, over de hele aarde en over alles wat daarop rondkruipt'! [GEN 1:26]


DIT
herhaalde motief
van de scheiding
~ het licht van de duisternis, de zee van het land, de dag van de nacht ~ maakt overduidelijk dat DIT een wereld is waar GRENZEN ueberbelangrijk zijn?
Planten, dieren, vogels en vissen zijn allemaal gerangschikt 'soort na soort' ...
ALLES moet de plaats behouden die het is toebedeeld en mag die grenzen niet overschrijden?
De tekst schijnt de conventionele moraal van veel religies te ondersteuenen die lijkt te zijn ontworpen
om de status quo te handhaven!
TOCH sullen veel van P's eerste lezertjes en lezeresjes het allereerste hoofdstukje van GEN als schokkend hebben ervaren: in het oude Nabije Oosten was DEZE kijk op de schepping TOEN totaal nieuw?!
G d verschijnt in de allereerste regel
zonder enige inleiding.

P gebruikt
de formele goddelijke benaming 'elohiem',
een term die alles samenvat wat het goddelijke voor de mensheid kan betekenen.
In een wereld waar VELE 'goden bestonden', zou een lezer waarschijnlijk vragen: "Over WELKE G D hebben we het?" of "Wat IS 'elohiem'?" ...
De meeste goden in het Nabije Oosten hadden nu eenmaal toentertijd 'voorouders' en vreselijk ingewikkelde biografieen die hen van elkaar moesten onderscheiden, maar onze P introduceert ZIJN elohiem ZONDER ons ook maar IETS te vertellen over zijn achtergrond of zijn verleden in de oertijd!
De heidense wereld ervoer de tijdloze wereld van de goden als een bron van inspiratie en spiritualiteit.
Maar NIET "P", die G ds vroegere bestaan volkomen negeert!
Wat HEM betrof was de ALLEREERSTE DAAD van betekenis van ZIJN g d: het scheppen van het universum?
NOGMAALS, de idee van een in alle opzichten almachtige G D was een NIEUW uitgangspunt!
ALLE goden in het Nabije Oosten MOESTEN wel wedijveren met andere, rivaliserende godheden?
Niet EEN had HET monopolie van DE macht.
Het was een geloof dat het tragisch realisme spiegelde van de heidense visie,
die de complexiteit van het leven erkende en de luxe van een afdoende oplossing NIET toeliet!
De heidenen konden zich GEEN g d voorstellen die ALLE dingen recht kon doen.
P's claim dat ZIJN g d in de ENIGE oplossing voor de beproeving van het leven kon voorzien, was zeer gewaagd; zijn strikte mono~
theisme is tevens een NIEUW uitgangspunt voor Israel, aangezien tot DIE tijd de Israelieten het bestaan van ANDERE GODEN hadden erkend!
ALS HEIDENEN over de schepping van HUN tragische wereld nadachten,
dan konden ZIJ zich NIET voorstellen dat de goden het universum ZONDER veel inspanning hadden geschapen ...


MARDOEK,
de god van Babylon, zag bijvoorbeeld pas kans om de wereld tot stand te brengen NA een gugantische strijd met de godin Tiamat, de oerzee!
HIJ had haar karkas als een reusachtig schelpdier in tweeen gespleten om uit haar lichaam de aarde en de hemel te vormen.
DEZE mythe gaf uitdrukking aan de heidense overtuiging dat er GEEN ontologische kloof bestond tussen de heilige en wereldse gebieden ...
De goden, de mensen en de natuur betsonden allen uit dezelfde goddelijke substantie en behoorden tot dezelfde categorie.
Het oergeweld
van de chaos en de vormloosheid kon nog altijd weer terugkeren en om DAT te voorkomen moesten de mensen dan ook deelnemen aan de eindeloze strijd van de goden?
We weten dat de Israelieten vergelijkbare 'mydiverhalen' vertelden over de strijd die HUN G D bij het scheppen van de wereld voerde met een zeemonster, LEVIATAN genoemd, en een angstaanjagende draak met de naam RACHAB.
Maar P kon zich blijkbaar NIET verenigen met de idee dat ZIJN almachtige ELOHIEM rivalen zou moeten accepteren ...


In zijn gedicht
waren de zeemonsters gewoom g ds schepselen en in plaats van ze te doden, geeft hij hun zijn zegen want hij noemt het alles 'goed'!
Het lijkt dus inderdaad
of P een polemiek begint tegen de OVERHEERSENDE ideeen van ZIJN tijd?
Vanaf de achtste eeuw VOOR het begin van onze jaartelling hadden sommige Israelieten NAAST Yahweh een heel leger van astrale goden aanbeden, maar in P's gedicht krijgen de zon, maan en sterren een zuiver functionele rol toebedeeld, '... om de dag te scheiden van de nacht. Ze moeten de seizoenen aangeven en de dagen en de jaren!'
in GEN 1:14 ...


Aan
het eind van dit 'ontworpen'
scheppingsproces, dat hem geen moeite, bloed, zweet en/of tranen had gekost,
was G d NIET uitgeput door zijn werk.
Hij bracht zijn werk tot een einde en op de zevende dag rustte hij en bezag hij zijn schepping.
ANDERE scheppende goden bouwden tempels als teken van HUN overwinning op de woeste krachten van de chaos, maar P liet ZIJN G d daarvoor in de plaats de sjabbatsrust instellen!
DIT zal een wereldlijke schrijn zijn waarin het volk Israel wekelijks samen met HUN G d kan uitrusten van zijn werk ...

De sjabbat was een symbool van standvastigheid,
maar markeerde ook HET essentiele onderscheid tussen G d en het universum dat hij had geschapen.
P deelde NIET de holistische visie van zijn heidense tijdgenoten;
ZIJN ELOHIEM is gescheiden van de wereld en de mensheid;
hij kan ze beschouwen op dezelfde wijze als de arbeider het werk van zijn handen.
DIT ALLES zal P's EERSTE lezers en lezeresjes VREEMD zijn overgekomen?
Voor de MEESTE joden en christenen van vandaag de mydidag is het uiteraard [nog steeds?] een zeer vertrouwd beeld; G d is in de hemel en
met de wereld zit het wel
goed

@
blozen
engel
04 dec 2006 - bewerkt op 13 jun 2008 - meld ongepast verhaal
Weet je zeker dat je dit verhaal wilt rapporteren? Ja | Nee
Profielfoto van Asih
Asih, man, 81 jaar
   
Log in om een reactie te plaatsen.   vorige volgende