tijl uilenspiegel deux aes jezus sirach liesveldt?

REEDS
tamelijk
vroeg
werd de bijbel
in diverse talen vertaald:
de twee belangrijkste oude vertalingen zijn
de 'septuagint' & de
'vulgaat'
~*~

~*~
de joden
in palestine spraken
ten tijde van het nieuwe testament
merendeels aramees
daarnaast
hadden steeds meer joden zich
in het buitenland
vooral in egypte en klein-asia
gevestigd
deze z.g. 'diaspora [=verstrooiing]'-joden
bleven meestal wel trouw aan hun godsdienst [religie en/of stijl van traditiegetrouw leven]
maar waren wel geleidelijk aan
het grieks als gewone dagelijkse omgangstaal
gaan gebruiken
[als ECHTE 'gastarbeiders'/emi- & immigranten/autochtonen/allochtonen/ballingen/vluchtelingen
e.d. door alle eeuwen
heen!]
-
het
hebreeuws & het
aramees
werden voor hen vaak
VREEMDE & onbekende talen
en om TOCH nog
de bijbel te kunnen lezen en begrijpen
was DAAROM een griekse vertaling
van het hebreeuws
nodig

DEZE
vertaling
de 'septuagint' [=zeventig]
is hoogstwaarschijnlijk in de jaren 250-100 voor christos
in alexandria
ontstaan

volgens
de legende
werkten 72 vertalers
ieder in een eigen cel
72 dagen lang aan
de vertaling

toen ze
klaar waren
vergeleken ze
hun werk

het bleek
dat al hun vertalingen
overeenstemden

daarmee
was het bewijs geleverd dat de vertaling direct door "G*D" was
geinspireerd?!?

het was
DEZE vertaling die als 'oude testament'
door de vroegchristelijke kerk werd overgenomen en
'gebruikt'

~*~

vele
EEUWEN
later
toen het romeinse rijk zich afschuwelijk sterk uitbreidde
werd het griek langzamerhand door het latijn verdrongen en daarom
groeide binnen de christelijke kerk de vraag naar een bijbel in het latijn:
allerlei latijnse vertalingen ontstonden
eerst in noord-afrika
later ook in
italia

voor wat het
oude testament betreft
waren dit vertalingen van de
septuagint

na verloop van tijd
leek een herziening van deze latijnse tekst
noodzakelijk

in 382
droeg paus damasus I de geleerde hieronymus op om hiervoor
zorg te dragen

hieronymus' arbeid
was echter veel meer dan een herziening van de bestaande latijnse vertalingen
HIJ maakte een vrijwel nieuwe vertaling en gebruikte voor het oude testament niet de septuagint maar de oorspronkelijke hebreeuwse grondtekst

DAT was in DIE tijd ongehoord

de weerstand tegen het nieuwe was aanvankelijk nogal sterk

het heeft [alweer?!]
eeuwen geduurd VOORDAT zijn vertaling de andere latijnse vertalingen geheel kon 'verdringen'

maar
langzamerhand
werd de vertaling van hieronymus DE vertaling van de christelijke kerk
en is dat ook NA de REFORMATIE in de roomskatholieke kerk
gebleven ['tot voor kort'?]!

vandaar ook
de naam: VULGAAT
d.w.z. de algemeen
verb[r]eide

~*~

REEDS
in de middeleeuwen
verschenen er bijbelgedeelten in het 'nederlands'
meestal vertalingen van
de vulgaat

maar
van een complete bijbel in het nederlands
was TOEN nog geen
sprake

de behoefte daaraan was ook nog niet zo groot?

de bijbel was immers vooral een boek voor geestelijken
en die lazen latijn!

voor hen was de vulgaat voldoende ...

DIT
ALLES
veranderde echter NA de 'uitvinding' van de boekdrukkunst [rond 1450]
die het vermenigvuldigen en verspreiden van bijbelgedeelten
- OOK IN HET NEDERLANDS -
behoorlijk
vergemakkelijkte?!

OOK
de reformatie [rond '1517']
droeg aan deze ontwikkeling
bij!

de
Delftse Bijbel
is de EERSTE gedrukte bijbel in het nederlands
deze werd in DELFT gedrukt
in 1477

DIT
boek was echter
nog niet geheel de complete bijbel, maar bevatte alleen het oude testament [zonder
PSALMEN]

een
OMMEKEER
in de geschiedenis van de nederlandse bijbelvertaling kwam in 1522
in DAT jaar voltooide martin LUTHER zijn duitse vertaling van het nieuwe testament en begon hij met het vertalen van
het oude testament

HIJ was
in het westen de eerste die direct vanuit de grondtekst
dus het oude testament in het hebreeuws en het nieuwe testament uit het grieks vertaalde en niet meer vanuit de in de roomskatholieke kerk algemeen gebruikte
vulgaat

de invloed
van luthers vertaling in nederland
was direct merkbaar!

in antwerp
gaf jacob van liesveldt in 1526
een complete bijbel uit:
de EERSTE volledige bijbel
in het nederlands!

dit was een vertaling van de lutherbijbel voor zover die in 1526 gereed was

deze bijbel
de liesveldtbijbel
voorzien van vele illustraties en later ook nog van allerlei kanttekeningen
is door de 'reformatorisch-gezinden' in de nederlanden
veel gebruikt

~*~

~*~

een directe
voorloper van de statenbijbel
- en een tijd lang een geduchte concurrent -
was de z.g. deux~Aesbijbel
DEZE werd in 1562 in EMDEN gedrukt & uitgegeven door gilles van der erven
het oude testament was een herziening van de liesveldtbijbel
en het nieuwe testament een herziening van een andere reeds bestaande vertaling

OOK
deze bijbel
was rijk voorzien van [soms nogal platte] kanttekeningen
en het was EEN van deze noten die ertoe leidde dat DEZE bijbel de naam
'Deux-Aesbijbel'
kreeg

DE
kanttekening
bij Nechemya 3:5
luidt namelijk:

'De armen
moeten het cruyce draghen,
de rijcke en geven niets.
Deux aes en heeft niet.
Six cinque en geeft niet.
Quater dry,
die helpen vrij.'


Met
DEZE
uitdrukking
ontleend aan het dobbelspel
wordt bedoeld
dat de armen
['deux aes', twee & een]
niets hebben,
de rijken ['six cinque', zes & vijf]
niets geven,
en dat de gewone burgers,
de middenstanders
['quater dry', vier & drie]
altijd wel bereid zijn om te helpen.
[Business First: de cost gaat
voor de baet
uit?]!


De Deux~Aesbijbel wordt soms ook wel
"UYLENSPIEGHELBIJBEL" genoemd,
naar een andere kanttekening,
DITMAAL bij het boek "Jezus SIRACH" [19:5]:
"Wie hem verblijdt
dat hy schalckheydt bedrijven kan,
die wort verachtet!"


Van DEZE bijbel
kwam de tweede druk
in 1571 in Dordrecht uit:
DAT was de eerste in HOLLAND gedrukte 'gereformeerde' bijbel.
De 'myDiDeux~Aesbijbel' is bijzonder
populair geweest!
engel
10 jul 2005 - bewerkt op 12 mrt 2008 - meld ongepast verhaal
Weet je zeker dat je dit verhaal wilt rapporteren? Ja | Nee
Profielfoto van Asih
Asih, man, 81 jaar
   
Log in om een reactie te plaatsen.   vorige volgende