taal als tralie: een verstikkend kader
*
Taal
is
een
sociaal gegeven,
zoals dat
heet,
ze
is onze spreektaal,
de dagelijkse taal
die we
gebruiken
om onze wereld
onder
woorden
te brengen.
Als het
over taal [spraak] gaat,
dan gaat het over een activiteit,
over communicatie,
over mensen die spreken,
mensen die contacten leggen
of afweren,
mensen die schelden
of flikflooien,
lezen of
schrijven,
en wat er per mydidag
allemaal wel niet
gedaan wordt met
woorden.
Taal is,
als je aan concrete taal denkt,
taal in gebruik,
een onoverzienbaar,
nooit eindigende sociale activiteit
die een samenleving
draaiende
houdt.
~!@!~
Welnu,
juist als sociale praktijk,
de praktijk die een samenleving
draaiende houdt
zoals we al eerder formuleerden,
is taal het kader
waaraan wij schatplichtig zijn
bij het onder woorden brengen
[vergroten, verkleinen,
indelen,
opsluiten]!
En DAAR,
precies bij taal
als actuele sociale praktijk,
kan taal ook mensen
een muilkorf worden,
ze verhinderen
om hun mond open te doen,
eenvoudig
omdat er geen woorden zijn
voor wat ze willen
zeggen.
~!@!~
Dan
bedoel ik niet
dat een samenleving
zo gemakkelijk correct woordgebruik
loslaat:
daar waken we wel over.
En ook al maken we daar
missers,
het aardige van taal is juist
dat we vrij zijn om de grenzen van correct Nederlands
over te steken, mits we verstaanbaar blijven
voor de anderen.
Als Cruyff 'hullie' zegt
in plaats van 'zij' denkt niemand:
waar heeft die man het over?
De kaders van correct taalgebruik loslaten:
niemand muilkorft er anderen
mee.
~!@!~
Ik heb
iets anders op het oog.
Wie we zijn,
wat goed is en wat niet,
wat de doeleinden van het mensenleven zijn,
dat alles is onder woorden gebracht in die wereld die we erven,
en wij brengen het op onze beurt
opnieuw onder woorden.
De talige wereld waarin wij leven
is EEN reusachtige zee
van beoordelingen,
opvattingen,
en visies.
Niet alleen in die gevallen
waarin we expliciet, en met zoveel woorden,
normen en waarden formuleerden,
HEEL de taal
is een normen- en waardenpatroon.
Alleen de wiskundeformules
ontspringen de dans [en daarvoor we die er ook
op na!]!
Voor
het overige
bestaat taal uit bewoordingen die waarderingen,
waarderingsoordelen inhouden;
ze zitten erin ingebakken,
je hoort het niets eens
meer.
~!@!~
DAT nu
kan de taal die gesproken wordt
tot een kluister maken,
een gevangenis waarin mensen
zich opgesloten voelen.
Paul Celan,
een joodse dichter in het Duitsland van na de Tweede Wereld-
oorlog sprak van een "Sprachgitter",
een taaltralie die hem de mogelijkheid ontnam
om zich in het naoorlogse Duitsland
te uiten, en hij benam zich
het leven.
In
het Duitsland
van toen [de zestiger jaren van de vorige eeuw],
zoals het zichzelf onder woorden bracht,
was de taal voor Celan geen huis meer om in te wonen
maar een gevangenis die hem
[net als mij
in juist
DIE jaren!]
de adem
ontnam.
ZO
extreem
hoeft het gelukkig
niet altijd te zijn,
OOK NIET
voor gekwetste
zielen.
De meeste
schrijvers & dichters
blijken op z'n tijd weer open te staan
voor hervatting van het spelen
met de taal,
en de grootste droogstoppel beleeft daar
soms weer
plezier
aan.
Maar
dat de taal
waarin mensen zich dagelijks bewegen,
de taal van de omgang,
kan neerdrukken,
dat lijkt mij
onweersprekelijk!
Juist
omdat de taal
waarmee we onder woorden brengen,
onze gewone huis-, tuin- & keukentaal,
de spreektaal van
de spreker,
en de schrijftaal van de
schrijver,
een sociaal gegeven is,
daarom leggen we
met ons onder woorden brengen
beslag op de werkelijkheid
[als gold het een
'bezetting',
een 'verovering' &
'kolonisatie'?] ...
~!@!~
HOE
kan het
zo MIS gaan met
een taal [spraak]?
Hoe kan een taal
een leefwereld worden
waarin een mens niet meer
kan leven?
DAN
moet het proces
van onder woorden brengen
tot stilstand gekomen zijn,
ik weet
geen beter
antwoord.
De wereld
van betekenis staat vast,
tijdelijk wellicht,
laten we daar maar van uitgaan,
maar dat is
al erg
genoeg!
De taal is
in stilstand gezet,
we spreken alleen maar
wat we gister ook spraken,
er komt geen nieuws
meer bij,
geen lucht,
en zo verstikt de taal en doet ze
stikken.
Paul Celan
was een voorbeeld
van tijdelijke verstikking van de taal
als sociale activiteit,
maar in kan me ook een samenleving voorstellen
waarin alles in dollars & centen
wordt uitgedrukt.
Aan de taal
is spraakkunstig gesproken
niets mis,
maar het onder woorden brengen
dringt de mensen
de weg op van de dwazen
die van alles
de prijs weten en
van niets de
waarde.
DAT
is taal
die mensen niet alleen berooft
van hun gevoel,
maar ook van hun eer
en waardigheid
als mens.
~!@!~
Het ergste
is natuurlijk
als zo'n verstikkend kader
waaraan mensen schatplichtig zijn
[of denken te zijn],
niet alleen maar
een tijdelijk verschijnsel meer is,
dat ineens weer kan worden
doorbroken,
maar op een glazen stolp
gaat lijken,
waaronder taal van vroeger
als een schat wordt
bewaard,
als een - al dan niet met zoveel woorden
verkondigd -
eindpunt:
dit is de wereld
en dit zijn de woorden
ervoor.
DAT
overkomt de christelijke
[joodse/moslim/kapitalistische/socialistische
e.d.]
religieuze mythe,
op het moment dat ze
door de kerk
[tempel,
moskee, beurs, VN
enzo]
wordt verklaard,
als onveranderlijke leer
[dogma,
fatwa, jihad,
A-bom]!
En
ook
in het vervolg
van onze mydiverhaaltjes
zal ik proberen om daar
zo uitvoerig mogelijk
verslag van
te blijven
doen.
Je
begrijpt iets
naar het schijnt totaal
als je het opvat als
[definitief]
antwoord op een
[prangende]
vraag?
En
dat
is bij dogmas
[fatwas/oorlogsverklaringen en vernietigingplannen]
nogal eens een
probleem?
De tempel,
kerk, moskee, beurs &
'vergaderzaal'
[en zij die daarin het
'hoogste woord' voeren]
veranderen door de eeuwen
heen ...
En
toch kan het
zo nu en dan telkens weer gebeuren
dat antwoorden van vroeger
op oorspronkelijke vragen van toen
die als het ware 'vervluchtigd' zijn,
door latere generaties
als antwoord worden gegeven op
andere, nieuwe vragen en
problemen.
ONZE
mydiwereld
lijkt in stroomversnellingen verzeild geraakt
op allerlei gebied binnenin
en rondom ons,
en het kost ons misschien wel
meer moeite
dan ooit tevoren
om ons geestelijk,
lichamelijk & sociaal
evenwicht te 'veroveren'
& te
'bewaren'?
Het
'enige' {?}
dat wij elke dag weer
kunnen doen
is trachten
onze zintuigen
zo 'onbevlekt' mogelijk
te hanteren als instrumenten
van veranderend
onderscheidingsvermogen:
kennis te nemen
van wat er vooraf ging
aan de situatie{s}
waarin wij ons
NU
bevinden,
en in overeenstemming
met het daaruit
[hopelijk]
ontstaand begrip
te handelen
naar
'eer & geweten'
zonder
altijd en
'eeuwig'
weer
dezelfde fouten
te blijven
maken.
~
~
~
~
Taal
is
een
sociaal gegeven,
zoals dat
heet,
ze
is onze spreektaal,
de dagelijkse taal
die we
gebruiken
om onze wereld
onder
woorden
te brengen.
Als het
over taal [spraak] gaat,
dan gaat het over een activiteit,
over communicatie,
over mensen die spreken,
mensen die contacten leggen
of afweren,
mensen die schelden
of flikflooien,
lezen of
schrijven,
en wat er per mydidag
allemaal wel niet
gedaan wordt met
woorden.
Taal is,
als je aan concrete taal denkt,
taal in gebruik,
een onoverzienbaar,
nooit eindigende sociale activiteit
die een samenleving
draaiende
houdt.
~!@!~
Welnu,
juist als sociale praktijk,
de praktijk die een samenleving
draaiende houdt
zoals we al eerder formuleerden,
is taal het kader
waaraan wij schatplichtig zijn
bij het onder woorden brengen
[vergroten, verkleinen,
indelen,
opsluiten]!
En DAAR,
precies bij taal
als actuele sociale praktijk,
kan taal ook mensen
een muilkorf worden,
ze verhinderen
om hun mond open te doen,
eenvoudig
omdat er geen woorden zijn
voor wat ze willen
zeggen.
~!@!~
Dan
bedoel ik niet
dat een samenleving
zo gemakkelijk correct woordgebruik
loslaat:
daar waken we wel over.
En ook al maken we daar
missers,
het aardige van taal is juist
dat we vrij zijn om de grenzen van correct Nederlands
over te steken, mits we verstaanbaar blijven
voor de anderen.
Als Cruyff 'hullie' zegt
in plaats van 'zij' denkt niemand:
waar heeft die man het over?
De kaders van correct taalgebruik loslaten:
niemand muilkorft er anderen
mee.
~!@!~
Ik heb
iets anders op het oog.
Wie we zijn,
wat goed is en wat niet,
wat de doeleinden van het mensenleven zijn,
dat alles is onder woorden gebracht in die wereld die we erven,
en wij brengen het op onze beurt
opnieuw onder woorden.
De talige wereld waarin wij leven
is EEN reusachtige zee
van beoordelingen,
opvattingen,
en visies.
Niet alleen in die gevallen
waarin we expliciet, en met zoveel woorden,
normen en waarden formuleerden,
HEEL de taal
is een normen- en waardenpatroon.
Alleen de wiskundeformules
ontspringen de dans [en daarvoor we die er ook
op na!]!
Voor
het overige
bestaat taal uit bewoordingen die waarderingen,
waarderingsoordelen inhouden;
ze zitten erin ingebakken,
je hoort het niets eens
meer.
~!@!~
DAT nu
kan de taal die gesproken wordt
tot een kluister maken,
een gevangenis waarin mensen
zich opgesloten voelen.
Paul Celan,
een joodse dichter in het Duitsland van na de Tweede Wereld-
oorlog sprak van een "Sprachgitter",
een taaltralie die hem de mogelijkheid ontnam
om zich in het naoorlogse Duitsland
te uiten, en hij benam zich
het leven.
In
het Duitsland
van toen [de zestiger jaren van de vorige eeuw],
zoals het zichzelf onder woorden bracht,
was de taal voor Celan geen huis meer om in te wonen
maar een gevangenis die hem
[net als mij
in juist
DIE jaren!]
de adem
ontnam.
ZO
extreem
hoeft het gelukkig
niet altijd te zijn,
OOK NIET
voor gekwetste
zielen.
De meeste
schrijvers & dichters
blijken op z'n tijd weer open te staan
voor hervatting van het spelen
met de taal,
en de grootste droogstoppel beleeft daar
soms weer
plezier
aan.
Maar
dat de taal
waarin mensen zich dagelijks bewegen,
de taal van de omgang,
kan neerdrukken,
dat lijkt mij
onweersprekelijk!
Juist
omdat de taal
waarmee we onder woorden brengen,
onze gewone huis-, tuin- & keukentaal,
de spreektaal van
de spreker,
en de schrijftaal van de
schrijver,
een sociaal gegeven is,
daarom leggen we
met ons onder woorden brengen
beslag op de werkelijkheid
[als gold het een
'bezetting',
een 'verovering' &
'kolonisatie'?] ...
~!@!~
HOE
kan het
zo MIS gaan met
een taal [spraak]?
Hoe kan een taal
een leefwereld worden
waarin een mens niet meer
kan leven?
DAN
moet het proces
van onder woorden brengen
tot stilstand gekomen zijn,
ik weet
geen beter
antwoord.
De wereld
van betekenis staat vast,
tijdelijk wellicht,
laten we daar maar van uitgaan,
maar dat is
al erg
genoeg!
De taal is
in stilstand gezet,
we spreken alleen maar
wat we gister ook spraken,
er komt geen nieuws
meer bij,
geen lucht,
en zo verstikt de taal en doet ze
stikken.
Paul Celan
was een voorbeeld
van tijdelijke verstikking van de taal
als sociale activiteit,
maar in kan me ook een samenleving voorstellen
waarin alles in dollars & centen
wordt uitgedrukt.
Aan de taal
is spraakkunstig gesproken
niets mis,
maar het onder woorden brengen
dringt de mensen
de weg op van de dwazen
die van alles
de prijs weten en
van niets de
waarde.
DAT
is taal
die mensen niet alleen berooft
van hun gevoel,
maar ook van hun eer
en waardigheid
als mens.
~!@!~
Het ergste
is natuurlijk
als zo'n verstikkend kader
waaraan mensen schatplichtig zijn
[of denken te zijn],
niet alleen maar
een tijdelijk verschijnsel meer is,
dat ineens weer kan worden
doorbroken,
maar op een glazen stolp
gaat lijken,
waaronder taal van vroeger
als een schat wordt
bewaard,
als een - al dan niet met zoveel woorden
verkondigd -
eindpunt:
dit is de wereld
en dit zijn de woorden
ervoor.
DAT
overkomt de christelijke
[joodse/moslim/kapitalistische/socialistische
e.d.]
religieuze mythe,
op het moment dat ze
door de kerk
[tempel,
moskee, beurs, VN
enzo]
wordt verklaard,
als onveranderlijke leer
[dogma,
fatwa, jihad,
A-bom]!
En
ook
in het vervolg
van onze mydiverhaaltjes
zal ik proberen om daar
zo uitvoerig mogelijk
verslag van
te blijven
doen.
Je
begrijpt iets
naar het schijnt totaal
als je het opvat als
[definitief]
antwoord op een
[prangende]
vraag?
En
dat
is bij dogmas
[fatwas/oorlogsverklaringen en vernietigingplannen]
nogal eens een
probleem?
De tempel,
kerk, moskee, beurs &
'vergaderzaal'
[en zij die daarin het
'hoogste woord' voeren]
veranderen door de eeuwen
heen ...
En
toch kan het
zo nu en dan telkens weer gebeuren
dat antwoorden van vroeger
op oorspronkelijke vragen van toen
die als het ware 'vervluchtigd' zijn,
door latere generaties
als antwoord worden gegeven op
andere, nieuwe vragen en
problemen.
ONZE
mydiwereld
lijkt in stroomversnellingen verzeild geraakt
op allerlei gebied binnenin
en rondom ons,
en het kost ons misschien wel
meer moeite
dan ooit tevoren
om ons geestelijk,
lichamelijk & sociaal
evenwicht te 'veroveren'
& te
'bewaren'?
Het
'enige' {?}
dat wij elke dag weer
kunnen doen
is trachten
onze zintuigen
zo 'onbevlekt' mogelijk
te hanteren als instrumenten
van veranderend
onderscheidingsvermogen:
kennis te nemen
van wat er vooraf ging
aan de situatie{s}
waarin wij ons
NU
bevinden,
en in overeenstemming
met het daaruit
[hopelijk]
ontstaand begrip
te handelen
naar
'eer & geweten'
zonder
altijd en
'eeuwig'
weer
dezelfde fouten
te blijven
maken.
~
~~
~
06 sep 2005 - bewerkt op 23 mrt 2008
- meld ongepast verhaal
Log in om een reactie te plaatsen.
- O 29 jun 2026 29 juni 2026 Naarmate de vertrumpende & verder nog
- O 28 jun 2026 Verslaan? AKA Stanley Karnow/Saturday Evening Post
- O 27 jun 2026 Vervolg afspraak QQleQ Friday 26 juni-Sat. 27 juni
- O 27 jun 2026 Moderne geschiedenis? Twee Zuid-Vietnamese Ranger
- O 26 jun 2026 Over 30 symptomen van revolutie - de volkswil als
- O 25 jun 2026 27/28ZÓ vertelt ‘t Oude Testament ook hoe de muren 18+
- O 25 jun 2026 27/dinsdag 30 juni
- O 25 jun 2026 26 Ouwe Mor Asih de Chai was dus ‘n Zwerver en is
- O 25 jun 2026 25 TOEN de ouwe Mor Asih Chai nog jong was werd de
- O 24 jun 2026 24 De Verwoesting van Sodom lijkt elke dag nu alzo
- O 24 jun 2026 23 Asih Mor de Chai Salem Israel Petra
- O 23 jun 2026 22 Eigenlijk best wel ‘n beetje raar om daar heel
- O 22 jun 2026 21 Dezelfde reacties werden opgeroepen door de Gay
- O 20 jun 2026 20 In dit ozo diverse land is zelfs het
- O 18 jun 2026 18/19 Als 21ste eeuws centrum kent Yeroesjalayiem