Rudolf 't roodneuzige rendier van het Lappenvolkje

Hoe is de leegloop van 't politieke midden te stoppen? De politieke partijen moeten 'n nieuwe verbinding zien te leggen tussen de veel-vragende burger en de overheidsinstanties met hun beperkingen! Vertrouwensverlies bij de burgers manifesteert zich in onvrede op be-paalde thema's, met spectaculaire electorale gevolgen. Kiezers laten zich niet meer vangen in simpele categorieën. Ook de Nederlandse kiezers lijken het politieke midden te blijven verlaten. Bij de Tweede Kamerverkiezingen in 1963 schoorden de democratisch socialisten van de PvdA, de democratische christenen v/d toekomstige CDA & de liberale VVD gezamenlijk 87,5% van de stemmen; in 2010 was 't slechts 53,7%. de gevestigde grote partijen van weleer kunnen blijkbaar niet meer op hun vaste achterban blijven rekenen.

Kiezers zijn onberekenbaar. Ze zweven, constateren de misse partijen. Wat te doen? Mee gaan zweven en dan maar op goed geluk meedrinken waar kiezers zich lijken te concentreren is natuurlijk onbevredigend op de lange duur. Maar ja, beginselvastheid zonder kiezerssteun maakt 'n partij machteloos. We kunnen ons de democratische rechtsstaat voorstellen als drie concentrische cirkels.

De binnenste kring is het NL van 't openbaar bestuur & de rechtsstaat, het "NL v/d kantoren"! De buitenste kring is 't NL v/d mensen, individueel & in hun uiteen-lopende sociale verbanden. Onze rechtsstaat heet democratisch, omdat de buitenkring zeggenschap heeft over de binnenkring. De koers v/h openbaar bestuur & de inrichting v/d rechtsstaat worden uiteindelijk door de burgers bepaald.

De tussenring is het terrein van de democratische invloed, v/d politiek & de volksvertegenwoordiging. Nederland heeft tijden gekend waarin de buitenring een min of meer stabiele orde kende. NL leefde & stemde volgens oude zuilen: de tussenring kon daarbij op 'n eenvoudige manier aansluiten & in allerlei wisselende combinaties van coalities de grote richting v/h overheidsbeleid blijven bepalen.

Maar die tijd lijkt nu voorgoed voorbij. Zuilen zijn doorbroken: ook sociale klasse bepaalt niet meer vanzelfsprekend de voorkeur van "links of rechts".

Mensen maken nu voortaan hun keuzes op thema's die op 'n bepaald moment relevant voor hun lijken. En die hoeven niet meer beslist naadloos aan te sluiten bij al die pakketten die politieke partijen als samenhangend (in hun ogen) presenteren. Er zijn nu ook steeds weer nieuwe vragen aan de orde ...

Kiezers laten zich wat hun politieke keuzes betreft niet meer vangen in klassieke theorietjes & categorieën als links & rechts, progressief of conservatief, gelovig en/of seculier?! Als deze constatering hout snijdt, dan is 't niet waarschijnlijk dat de grilligheid v/d partijpolitieke voorkeuren alleen nog maar 'n tijdelijk karakter heeft. 't Heeft ook geen zin om de samenleving verwijten te maken: de democratische rechtsstaat zal i/d tussenring nu voortaan beter vormen moeten vinden om de betrokkenheid v/d samenleving op de rechtsstaat te gaan realiseren. Dat is de missie v/d politiek: de binnenkant mag zich niet meer zoals vroeger te lang kunnen blijven isoleren in zelfzucht ...

't Kringenmodel kan ook 't omgekeerde verschijnsel helpen beschrijven. Politieke verschuivingen, speciaal ook de verschuivingen vanuit 't politieke midden, weerspiegelen soms 't verlies van vertrouwen v/d burgers. Zulk verlies manifesteert zich in onvrede op bepaalde "hete" thema's. Maar eigenlijk vinden mensen dat de bestaande politieke partijen zozeer vervlochten zijn met de heersende macht i/d binnen-kring dat ze geen reëel alternatief meer kunnen bieden naar 't schijnt? 'n Nieuwe politieke partij kan aan deze onvrede 'n stem geven, & soms ook met spectaculaire electorale gevolgen! Politieke partijen reageren vaak met 't goede voornemen om beter te gaan luisteren naar de burgers. Maar de politiek als tussenring moet beseffen dat de onvrede verder gaat & de binnenring v/h bestuur & de rechtsstaat treft.

Dus moeten antwoorden worden gezocht in 'n overheid die meer dienstbaar is aan de samenleving. Politieke partijen die worstelen met de vraag hoe ze de gunst van kiezers kunnen winnen, moeten zich niet alleen naar buiten richten, naar de samenleving. De functie van par-tijen in 'n democratische rechtsstaat is de verbinding te leggen tussen de belangen v/d burgers & de instituties van de overheid: 'n debat over al die verschuivingen i/h landschap v/d politieke partijen moet daarom dus duidelijk OOK gaan over de aard v/d publieke dienst ...

Zo bezien hebben de politieke partijen niet alleen 'n boodschap voor de overheid maar ook voor de burgers: ze zullen duidelijker willen gaan maken, elk vanuit hun eigen program, dat ze staan voor een goed functionerende binnenkring, voor een rechtsstaat die de publieke zaak dienst. En met hun oog DAAROP vragen ze de steun van kiezers. Democratie & rechtsstaat horen bij elkaar als manne- & vrouwelijk zodat de politiek 't "nationale huisgezin" is v/h domein waar de verbinding tussen beide nader vorm kan worden gegeven in 't vervolg ...