Q61/62 gd 'met Jesaja begint voor mij'

't Nieuwe Jahwisme, dat in de loop der jaren zou uitgroeien tot een religie van wereldformaat. Je zou daarom ~ te beginnen bij deze profeten ~ ook van een 'ethisch monotheïsme' kunnen spreken. 't Gaat ze niet alleen om 'de ene universele g d', maar ze hebben ook ontdekt dat deze zo 'grote G d' altijd opkomt voor de randbewoners & de onderdrukten in de samenleving.

Terwijl al deze gedachten door mijn hoofd spelen, herinner ik me ineens, dat Karl Jaspers er indertijd op heeft gewezen, dat op veel plaatsen in de wereld juist in déze periode de gedachte is doorgebroken aan de ene universele g d: hij noemt 't een historische 'Achsenzeit', die hij grofweg dateert tussen 700-400 voor Christos. In 't Nederlands spreekt men soms van 'n 'spiltijdperk', waarin grote maatschappelijke & religieuze veran-deringen plaatsvonden. In de periode, waarin de grote profeten optraden in Israel, zijn wereldwijd de meer "UNIVERSELE G DSDIENSTEN" met 'n brede theologische visie ontstaan, die de plaats innamen van de particularistische & territoriale tribale religies. 't Is de tijd v/d dóórbraak van 't meeromvattend universalisme & monotheïsme, dat 't wìnt v/h kleine, territoriale particularisme. Deze godsdiensten, die uitdagen tot grensover-schrijdingen naar de toekomst, krijgen op verschillende plaatsen in de wereld 'n kans! Niet alleen binnen 't jodendom, maar ook i/d Griekse filo-sofie, in 't boeddhisme, taoïsme & zelfs 't hindoeïsme. Ik heb dus met m'n neus bovenop 'n wereldwijde vernieuwingsbeweging gestaan, die in Israel 't unieke fenomeen v/h Jahwisme heeft doen ontstaan ...

Van rav REESJ had ik begrepen, dat zowel koning Chizkiyahoe als ook koning Yosia hebben geprobeerd om die nieuwe impulsen v/h Jahwe-geloof toe te passen in hun rijk? Ik had ook van hem de indruk gekregen, dat dit maar zeer ten dele was gelukt & dat de latere schrijvers of re-dacteuren v/d boeken Koningen & Kronieken hun pogingen wel zeer rooskleurig hebben beschreven: ze hebben die periode kennelijk sterk ge-idealiseerd!

Daarom deed ik ook m'n uiterste best om zowel Chizkiya alsook Yosia zèlf te interviewen. Ik wilde immers zoveel mogelijk de histo-rische gebeurtenissen proberen te achterhalen? Maar dat lukte me niet! Ze lagen zó dik onder de verflagen v/d geïdealiseerde geschiedschrijving bedolven, dat ik ze niet kon bereiken.