op'nkleinstationnetjehakkuhhakkuhpufpufipsofactoed

kabp80 I/d beginjaren v/d 1ste eeuw was de grote farizese wijze Hillel uit Bab Ylonia naar Yeroesjalayiem gekomen: dáár had hij tegelijk met z'n 'rivaal' Sjamai, die 'n strenger vorm v/h farizeïsme voorstond, ook zíjn overtuigingen verkondigd. 't Verhaal gaat dat 'r op 'n dag 'n heiden bij Hillel kwam, die beloofde dat hij zich tot 't jodendom zou bekeren als Hillel de hele torah kon samenvatten terwijl hij op één been stond.

Hillel ging op één been staan & antwoordde: 'wat jij niet wilt dat jou geschiedt, doe dat ook 'n ander niet aan: dít is de hele torah, àl 't andere is alleen maar uitleg? Ga haar bestuderen!' Dit was, we hebben 't 'r al eerder vaker over gehad, 'n verbazingwekkend & doelbewust controversieel staaltje midrasj: 't wézen v/d torah was de consequente weigering om 'n ander (hoe dan ook) pijn te doen & al 't andere in deze heilige teksten was alleen nog maar 'uitleg'/commentaar op de 'gulden regel'! Hillel besloot z'n uitspraak met 'n mikra als oproep tot handelen: 'ga haar bestuderen!' Als puntje bij paaltje komt, dan is dit ook de kern van menszijn/mensworden: we zijn dan wel 't gevolg van 't ontstaan van alle andere vormen van planten- & (zoog)dierenleven, maar wij hebben niet alleen maar zaad/ei in ons die haast (ogenschijnlijk) eindeloos dezelfde fysieke & psychische genetische foefjes blijven reproduceren om daarna weggevaagd & ver-geten te worden zoals talloze andere plant- & diersoorten vóór ons, maar hebben via mimiek, gebaar, zang, dans, spraak, taal & verhaal methodes ontwikkeld om sneller 'bij de tijd te blijven', door te gaan met adapteren door middel van het beweren van 'van alles' (en nog wat)!

IPSO FACTO: als de rabbijnen hun torah bestudeerden moesten ze telkens weer proberen om de kern van mededogen te laten zien.

Want DÍE is in àlle voorschriften en verhalen aanwezig als principe van oorzaak en gevolg: óók als de oorspronkelijke betekenis hierdoor veranderde. Onze 'allereerste verste voorouders' zijn ongetwijfeld druk doende geweest met 't verzamelen van vruchten, wortels, blad als voeding, geneesmiddel, beschutting tegen hitte & kou? Al doende leert men, dat is tenminste wel de bedoeling: zo waren ook de meeste rabbijnen van Yavneh volgelingen van Hillel! SP zat tientallen jaren daarvoor ook al 'aan de voeten' van Gamali'el & Yehosjoea was naar men zich 'herinnerde' als 12-jarige al 'n wijsneusje die bejaarde bebaarde heren versteld deed staan in de Tempel (met 't stempel van de wrede koning Herodes)!? Zó komt boontje om z'n loontje, Jan Splinter door de winter, & kiest 'het volk' z'n leiders voor komende jaren?

't Maakt natuurlijk wel enig verschil hóe je dat doet: met scholen, huizen, werk & (re)creatie of joint strike fighters & massaexecuties ...