ook de mydi'er ziet ze [anders] vliegen [dan wij]


~*~

Natuurlijk
vliegt de tijd niet,
maar hij gaat voor ons gevoel [steeds ouder wordend] zo snel,
dat een dichterlijk mens, eens, heel lang geleden, het was nog geen cliche geworden,
tegen zijn vrien[din] zei:
de tijd vliegt.

Hij bracht
zijn gevoel onder woorden,
en deed niet een uitspraak over wat tijd is
of doet.

Dat is het
wat dichters doen:
met de plaatjes, beelden, voorstellingen
brengen ze onder woorden wat de ervaring
hun deed.

Neem
de Nederlandse Leeuw.
Er zit wel een voorbeeld achter, om het wat vreemd te zeggen - het is tenslotte een plaatje van een leeuw - maar het gaat om wat we met de Nederlandse Leeuw willen uitdrukken
en niet om dat voorbeeld.

Verbeelding en verbeelding is twee,
en of je met de ene soort bezig bent of met de andere,
wordt beslist door de vraag: wat zit er achter het gebruik maken
van dat beeld?

Is het de bedoeling om naar een voorbeeld te werken,
iets of iemand zo goed mogelijk, zo artistiek mogelijk, zo fotografisch mogelijk [doorhalen wat niet van toepassing is] uit te beelden?

Of wordt het beeld gebruikt om iets heel anders uit te beelden,
niet dat voorwerp dat het te zien geeft, niet die persoon, dat dier of wat dan ook uit de dagelijkse mydi-werkelijkheid, maar iets anders
...

WAT
verbeeldt een mens,
wat beeldt hij uit, als het bij die ver-beelding niet om het maken van een afbeelding naar een voorbeeld gaat?

Wat verbeeldt hij zich [wel]!

Verbeelding als 'hetzelfde anders zien'.

Verbeelding als werkwoord,
als uitbeelden, maar dan niet in de zin van een plaatje maken van iemand,
maar in beeld brengen van wat iets of iemand je doet,
in jou teweegbrengt.

DAT
heb ik 'dichterlijke verbeelding' genoemd:
iets krijgt betekenis of aan iets wordt nieuwe betekenis toegevoegd.
Welnu, reeds in de religieuze verbeelding van vroeger - zin verlenen aan wat uit zichzelf geen zin met zich meebrengt - gebeurde er iets dat terugkeert in wat dichters [ook] vandaag de mydidag
[nog steeds]
doen.

Ik breng de verbeelding van de religieuze mythen en de dichterlijke verbeelding dus onder EEN en dezelfde noemer: dat is de bedoeling van de uitdrukking 'hetzelfde anders zien'.

Het is een manier van 'zien' van mensen, en mensen zijn van alle tijden.

"Hetzelfde anders zien'
roept de intrigerende vraag op of hetzelfde dan ook [echt] anders wordt
als je 'het' anders ziet.

Maar dat komt allemaal nog [alweer of voor de eerste keer], op de plaats waar het hoort.

Eerst zal ik nog even aanknopen bij 'zien',
opgevat als een 'kijk op', en aannemelijk trachten te maken
dat 'kijk op' neerkomt op
'hetzelfde anders zien'.

We doen dat aan de hand van een gedicht van Enton Ent uit de bundel Ode aan de ooievaar.


Het waaien het waaien blijft goed
De wind neemt mee en jaagt terug
Ik sta op de dijk en zie witte engelen

Ik vraag de strom dit visioen weg te vegen
Smeek om helderheid en doorzicht
Niets meer dan het waaien van de wind

Dan zie ik de witte ooievaars
Die met lange uithalen en brede bewegingen
Boven de koningsblauw rivier uitwaaieren

Het zijn waarachtig ooievaars waarover hij het heeft, en ooievaars moeten het blijven.
Dat is te zwak uitgedrukt, ze moeten vooral ooievaars blijven, reele, echte ooievaars, anders kan de dichter niet meer dichten.
Hij heeft ooievaars nodig om hetzelfde anders te zien: witte engelen.
De storm wordt gesmaakt die engelen weer weg te vagen, en ziedaar: wat overblijft is het waaien van de wind, en het uitwaaieren van de ooievaars.

Wat is dit?

Geen beschrijving van de vogels die ooievaars heten.
Dichters kunnen ook beschrijven, zeker, ook dan zien ze dingen die wij niet zomaar zien, en dient hun beschrijving om ons met dezelfde ogen te laten kijken.

Nu we toch met vogels bezig zijn, zoek nog eens een oud biljet van 10 gulden op [als je dat al hebt],
en lees daar [met vergrootglas] het gedicht ijsvogel van Arie van den Berg:


Dolk op wieken in een jasje van kobalt
Buik oranje ... maar de oowenk ziet
Even maar een blauwe vlam.


Dat is wel even anders zien dan we over het algemeen gewend zijn!

Maar toch niet wat ik bedoel met 'hetzelfde anders zien'.

De dichter trekt de ijsvogels een ander pakje aan, niet om ons wat anders te laten zien.
een andere betekenis aan het zien van deze vogel te geven.
De vogel blijft dezelfde.
Wat hij wil, is dat we hen juist heel goed zien.
Bij Anton Ent is er wat anders aan de hand: hij ziet die ooievaars, echte ooievaars, een fotograaf zou er een plaatje van hebben kunnen vliegen, zo echt.

En toch raakt hij helemaal van de kaart want hij ziet - even maar - hetzelfde [die ooievaars] anders.
Dat overkomt hem als hij op de dijk langs de IJssel staat, het kan iedereen overkomen.
Ik kreeg zelfs tranen in de ogen, toen ik - het is al jaren geleden - voor het eerst van mijn leven in het wild een das tegenkwam, een echte das!
Dat was het, een das, en dat moet het ook blijven, want het zien van de das bracht me van mijn stuk:
ik beleefde een wonder.

Zo gaat het met Anton Ent en de ooievaars:
ze zijn een stukje werkelijkheid, dezelfde ooievaars die wij allemaal [wel eens?] zien, maar de dichter ziet diezelfde vogels tegelijk anders.

Als openbaring, zou ik bijna zeggen, van wat werkelijkheid voor hem is:
een mysterie dat hem tot een jij is geworden, waarmee hij, oog in oog met die ooievaars,
een relatie krijgt: een werkelijkheid
'om u tegen te zeggen'.

Dat is - mijn mijn eigen gebruikelijke houterige manier [alweer] uitgelegd - hetzelfde anders zien:
hetzelfde blijft hetzelfde, maar je beleeft 'het' anders, als 'iets' anders.

Soms eventjes anders maar, soms voorgoed anders, en soms
ZO ANDERS
dat je er helemaal ondersteboven van bent.

Soms merk je niet eens meer dat je hetzelfde anders ziet, en dat al jaren, zo niet eeuwen,
omdat je 'het' zo meekreeg.

Voor we verder gaan,
eerst nog even de tuin wat water geven voor 'de heetste dag' en wat bramen eten,
het brood bakt, ik moet naar de wc, rook [alweer] tabak
en borduren later, straks of morgen wel weer verder op eeuwenoude oerthema's
en eventuele nieuwe gezichtspunten, zien ze vliegen,
komen en gaan, en blijven 'dezelfde' of gaan
'de dingen' anders zien en proberen dat [op eigen wijs]
onder woorden te brengen, in beelden te vatten, met of zonder dubbele bodems,
diepe gronden, grootse verruimende vergezichten
of een vernauwende blik.

"IT"
all depends:
on us!

engel
blozencool!knipoog
sneakyvrolijkhuilen
26 jul 2006 - bewerkt op 31 mei 2008 - meld ongepast verhaal
Weet je zeker dat je dit verhaal wilt rapporteren? Ja | Nee
Profielfoto van Asih
Asih, man, 81 jaar
   
Log in om een reactie te plaatsen.   vorige volgende