mydiwalvis

~@~

'toen ...
jonas in
"de walvis zat"
at hij geen
patat'



~@~

HET
mydi~
bijbelboek YONA
is het vijfde boek van
de verzameling
van de zogeheten
Twaalf Profeten.

DEZE
verzameling
van profetenboeken is vermoedelijk
in de vierde of derde eeuw v.Chr.
totstandgekomen.

Het is genoemd
naar de hoofdpersoon,
de profeet Jona.

Zijn naam
wordt ook vermeld in 2 KON 14:25,
een passage die verwijst naar de tijd dat Jeroveam II regeerde
in Israel [achtste eeuw v.Chr.]
maar veelal wordt aangenomen
dat het boekje dateert uit een veel
latere periode.

Het is een kort
profetenverhaal in proza
met aarin opgenomen een poetisch
gedeelte,
een gebed in de vorm van
een psalm.

Het is
goed gecomponeerd:
wordt eenvoudig & rechtlijnig verteld,
maar het zit vol herhalingen
& contrasten.

De stijl
is eenvoudig,
met levendige dialogen;
het taalgebruik in de psalm is wat
verhevener ...

't THEMA
is G ds onbeperkte macht
EN zijn grote barmhartigheid,
die zich uitstrekt zelfs over andere volken
dan Israel alleen:
in contrast daarmee
staat de kleinzieligheid
van Jona.

De bedoeling
van dit boek kan geweest zijn
de hoorders & lezers te bemoedigen
door het voorbeeld van NINEVEH:
als g d zelfs deze heidense stad genadig was,
hoeveel te meer dan
'zijn eigen
volk'?!

~!~

We
moeten telkens weer
beginnen bij de tekst als geheel.
Bij het werken aan de nieuwe vertaling
wordt grote waarde gehecht aan een juiste kijk
op de verschillende
bijbelboeken.

En om
bij het vertalen
van een bijbelboek
zoals Jona
de juiste beslissingen
te kunnen nemen,
moeten vertalers een goed zicht hebben
op de tekst die de gaan
vertalen!
DAAROM wordt
voorafgaand aan het vertaalwerk zelf
eerst de tekst als
geheel geanalyseerd:
allerlei vragen komen hierbij aan de orde ~
wat is de inhoud van het boek, hoe is het opgebouwd,
welke stijl wordt gebruikt et cetera.
Wanneer deze vrragen eenmaal zijn beantwoord,
kunnen in het licht van deze analyse
vervolgens de nodige keuzes
worden gemaakt bij
het vertalen
zelf.

Deze toelichting
illustreert de werkwijze
die hier beschreven is:
eerst komt een aantal gegevens over het boek JONA aan de orde,
vervolgens worden enkele voorbeelden genoemd van concrete beslissingen ...

De voorbeelden
laten zien hoe de analyse van de tekst
tot in de kleinste details haar uitwerking heeft
op de vertaling.

{TEGENWOORDIG
is het een ruinestad in IRAK
op de linkeroever van de Tigris.
Het WAS een belangrijke stad van Mesopotamia & Assyria
met als bloeiperiode de 8ste ~ 7de eeuw v.C.:
van 700 tot 612 hoofdstad van het Assyrische rijk;
in 612 verwoest door Meden & Babyloniers:
de twee voornaamste ruineheuvels Nevi Joenoes {= profeet Jona} &
Koejoenjik leveren overblijfselen van een ISJTAR-tempel
EN paleizen van Assoernasirpal, Assoerbanipal &
Sancherib.}

JONA
is een zeer kort profetenverhaal:
het vertelt over de profeet Jona,
die de opdracht krijgt om de bewoners van Nineveh aan te kondigen
dat G D hen zal straffen vanwege hun zonden.
YONA voert de opdracht niet uit,
maar het lukt hem niet om 'g d' te ontlopen.
Wanneer hij uiteindelijk zijn boodschap heeft gebracht,
tonen de inwoners van Nineveh berouw ~
iets wat voor Yona moeilijk
te verteren is.

BINNEN
'het verhaal'
treffen we [alweer!]
een lyrisch gedeelte aan,
de 'psalm' van Yona
{2:3-10}.

OOK
dit verhaal
wordt in zeer eenvoudige taal verteld;
de taal, helder, eenvoudig, rechtlijnig & levendig!
TOCH is die eenvoud [zoals gewoonlijk!] bedrieglijk:
de compositie van het verhaal is heel geraffineerd net als de meeste mydi-bijbelverhalen tussen GEN & APO; de humor die we ook her en der
in DIT verhaal aantreffen, speelt hierbij een grote rol?
OOK de toon van de vertelling blijft licht,
tot in de meest dramatische
situaties ...

Bepaalde elementen
uit het verhaal suggereren een [schijnbare] naieviteit,
zoals de personificatie van de zee en de directe
en levensechte reacties van personages
op alles wat er gebeurt.

In de dialogen
is de toon sterk bepaald
door de beschreven situatie:
zo weerspiegelt het gesprek tussen de zeelieden en Jona
tijdens de vliegende storm de situatie van paniek
en dreiging ~ ZOIETS KAN natuurlijk ook
geen rustige conversatie
zijn?!

Opbouw:
inleiding met G ds opdracht aan Jona [1:1-3/3:1-3a];
vertelling van de gebeurtenissen die eruit voortvloeien met veel aandacht voor de reactie, het geloof, van de 'heidenen' [1:4-2:1/3:3b-10];
reflectie van Jona's antwoord op de gebeurtenissen, maar de nadruk ligt
op G ds antwoord ['hij heeft
het laatste woord']
[2:2-11/4] ...

De parallel
tussen de twee delen
brengt met zich mee dat veel dingen herhaald worden.
Maar het is MEER dan 'zomaar' herhaling,
omdat de herhaling een intensiverend
effect heeft ...

DAARDOOR
krijgt zowel de exacte herhaling alsook de kleinste variatie
EXTRA BETEKENIS, waarmee ook in de vertaling rekening
moet worden gehouden?!

Wat wil
de tekst overbengen?
In 1:14 is een centrale gedachte van het boek verwoord:
"U bent de "HEER", al wat u wilt dat doet U!" -
een belijdenis dat "G D" vrij is om te doen zoals het 'hem' behaagt!
Het boek vraagt om instemming hiermee,
want niet voor niets eindigt het boek YONA met een vraag [4:11] ...
Maar al is dit appel aan de toehoorder & lezer
het belangrijkste doel van het boek:
de moraal ligt er niet DIK
bovenop.

De
mydiluisteraar
maakt de strijd van de profeet
met zijn onbegrijpelijke "G D" van
heel dichtbij
MEE!

Door
de geraffineerde
literaire vormgeving
worden we bijna onmerkbaar
naar de 'beslissende keuze'
meegenomen?

Je kunt 'het'
natuurlijk 't beste ZELF lezen
en ondergaan ...

Wat ik eruit versta is
dat we in een hoogst geheimzinnig universum leven:
alles is gebonden aan natuurwetten en toeval ~
omdat we hebben leren voelen, denken en handelen zijn we min of meer
verantwoordelijk voor ons doen en laten ~
tegelijkertijd zijn we volkomen uitgeleverd aan de 'grillen' van de natuur
en hebben behoefte aan wijsheid, kennis, geduld, flexibiliteit EN
vooral 'incasseringsvermogen' & relativeringsbereidheid
om als individu en als 'mensheid' te kunnen
overleven ...

Maar
eerst even koffie
en de ochtendkrant
van vandaag:
totdat er weer 'iets anders'
opdoemt om aandacht
aan te geven.