modern myditimes tusschen determinatie & vrije wil

De meditatie werd geleid door HB [1947], hoogleraar wiskunde & informatica a/d Radboud Uni: z'n onderzoek richt zich op een wereldwijd gebruikte taal waarmee computerprogramma's & wiskundige bewijzen weergegeven kunnen worden, wat hem in 2002 de Spinozapremie opleverde, in NL de hoogste wetenschappelijke onderscheiding. 'n Deel van deze voor de wetenschap bestede premie van destijds 1,5 miljoen euri besteedt HB aan onderzoek naar z'n grote liefde: Vipassana, inzichtmeditatie. Dit is 'n van oorsprong boeddhistische meditatietechniek, zo'n 2500 jaar oud [in de tijd van de ballingschap & de bijbelse profeten] ~ in die zin is mindfulness ietwat minder hip & eigentijds dan 't klinkt.

Tijdens zijn jaren als onderzoeker aan de Stanford Uni in California kwam HB in contact met 'n Japanse zenleraar, bij
wie hij in de leer ging. Terug @ NL had hij 'n Thaise leraar: door te mediteren ervoer hij vervolgens 'n inzicht dat sterk lijkt op de boodschap die neurofysiologen vandaag de mydidag nogal luidruchtig verkondigen: ons bewustzijn is 'n pulserend & ge-determineerd systeem. Praktisch alles wat we doen of denken, komt voort uit onbewuste processen,
waar we zelf geen greep op hebben. Volgens HB betekent dit overigens niet dat we geen vrije wil zouden hebben: gedetermineerdheid betekent dat de toekomst van het universum bepaald wordt door de huidige toestand. Vrije wil betekent dat die toekomst van ons afhangt. Die twee zijn niet met elkaar in strijd: wij zijn 'n onderdeeltje van dat universum. Belangrijker dan de vraag of de vrije wil al dan niet 'bestaat', is volgens HB de wijze waarop we ons verhouden tot de ervaring van die vrije wil: de evolutie heeft ons agency gegeven. Het gevoel dat wij de zaak 'in handen hebben'. 't Verliezen van deze illusie wille we meestal koste wat kost vermijden. Dat veroorzaakt veel gevoel, gedrag, denken & symptomatisch handelen waar we verslaafd aan kunnen raken, met alle gevolgen vandien ...

Inzichtmeditatie is erop gericht 'n speciale manier van aandacht te oefenen, waardoor de existentiele behoefte aan dat gevoel van agency verlaten kan worden. Daarmee wordt onze oerangst getemd. Voor de deelnemers is de proefles met dat alles nog ietwat te hoog gegrepen. Mediteren is groeien in aandachtigheid, & dat is iets wat je zo dan dus ook stapje voor stapje kunt leren. We sulle scene [of niet]? Eerst nog even wat Modern Times van CC ...