ze worden zelfvoorzienende domeinen waarvan de welvaart steeds vaker ook zeer sterk & scherp af-
Er is hier geen sprake van 'n bijzonder kenmerk
v/d polytheïstische religies uit de Oudheid: vanaf deze tijd zijn mensen
eigenlijk aan de goden & hun priesters blíjven schenken, want deze giften worden opgevat
als de beste manier om gunsten te kunnen verkrijgen ~ on-
geacht het doel van de gunst en ongeacht het dogma
dat ten grondslag ligt aan de religieuze traditie
waaraan ze schenken?
De door Marcel Mauss beschreven en geanalyseerde POTLATCH
ontpopt zich zó als een soort van nagenoeg instinctieve blinde aandrift van de mens,
die evengoed ook op andere mensen gericht is als, wanneer het om (bij)gelovigen gaat, op 'de godheid'.
Of in heden-daagse termen: die potlatch heet bij joden TSEDAKAH, bij christenen
'kerkelijke bijdrage'/collecte/goede doelen e.d., bij de moslim
de ZAKAT & in andere oosterse tradities
de OBOOL!?
We moeten constateren
dat deze ook in alle tradities soms tot ontsporingen heeft geleid:
tot schandalige (zelf)verrijkingen bij de mid-deleeuwse Kerk, dan wel bij vele 'predikers' van tegenwoordig,
de zg. 'tv~dominees' van allerlei min of meer sektarische religies die zo naar men meent
'de bescherming van de goden bieden' waar de mensen
almaar weer naar blijven verlangen
(met of zonder 'god'

?!
Niettemin
wenden mensen zich tot de (diverse) 'tempels':
zowel voor hun verzoeken als ook om de collectieve rituelen te verrichten
die de samenleving(en) (samen)aaneenbinden.
Daar waar het gezinshoofd vroeger
i/d loop van 'n huiselijk ritueel 'n dier (o.i.d.) offerde,
zo wordt deze handeling door de nieuw verworven complexiteit v/d religie mogelijk gemaakt:
de voorspraak van 'n 'godsdienstig vakman' lijkt onontbeerlijk voor de al dan niet religieuze of atheïstische (bij)gelovigen,
die zich niet langer in staat voelen om rechtsstreeks tot
de goden (of andere opperhoofden & kopstukken,
TopIdols & PopIdolen)
zèlf 'te spreken'.
De goden
maken hen bang:
de religie met haar vele
rituelen & mysteries
schrikt hen af?