ka/db blz. 171 't Moderne myDidenken i/d notendop?

Tegen 't eind v/d 17de eeuw was voor de Europeanen 't tijdperk v/d rede ('eindelijk' aangebroken: schetenwappers, hoog- & laaggeleer-den & -gelaarsden, filosofen & andere putjesscheppers, kwakzalvers & legioenen bijgelovigen leunden nu niet meer voornamelijk op de o zo geheiligde volkstraditie maar richtten zich 'op de toekomst'; ze waren klaar om 't verleden ('volkomen' overboord te zetten & 'ergens' een nieuwe start te maken.

Waarheid, zo begonnen zij te ontdekken, was NOOIT absoluut, want met grote regelmaat werden oude zeker-heden door allerlei vaak volkomen onverwachte nieuwe ontdekkingen onderuitgehaald?!? Steeds sterker werd de noodzaak gevoeld om de waarheden empirisch & objectief te 'bewijzen', & voortaan te blijven beoordelen op grond van toepasbaarheid in & overeenstemming met de omringende 'veronderstelde' geconstrueerde 'werkelijkheid'?! Geleerden werden nu zo specialistische pioniers in plaats van slechts con-servatoren van 'wat vroeger was bereikt'.

De UOMO UNIVERSALE uit de renaissance, met z'n encyclopedische kennis, behoorde voortaaan tot 't verleden? Al snel was 't voor 'n specialist in 'n bepaalde discipline vrijwel onmogelijk om ook nog eens op alle andere terreinen over voldoende deskundigheid te beschikken.

't Rationalisme v/d filosofische stroming die bekendstaat a/d Verlichting moedigde nu al een veel analytische(r) manier van denken aan: inplaats van zaken in hun geheel te beschouwen, leerde men nu om veel complexer interessanter werkelijkheden te ontleden & in hun afzonderlijke onderdelen te bestuderen. Dìt alles zou van diepgaande invloed zijn op de manier waar-op mensen de Bijbel e.d. lazen.

Francis Bacon, kanselier van koning Jacobus I van England, stelde in zijn baanbrekende verhandeling THE ADVANCEMENT OF LEARNING
(1605) als één v/d allereersten dat zelfs de meest geheiligde leerstellingen erg nauwkeurig moesten onder-worpen moesten worden aan ' strikt empirische methodiek.

En als geloofsartikelen werden weersproken door zintuiglijke waarnemingen, dan moesten ze worden verworpen. Bacon was geheel in de ban v/d wetenschap; hij was ervan overtuigd dat zíj de wereld zouden gaan redden & 't door de profeten voorzegde duizendjarig rijk spoedig zouden inluiden?!

Haar vooruitgang moest dus niet meer worden belem-merd door nogal bangelijke, onontwikkelde bijgelovige geestelijken zoals voorheen 't geval was geweest: maar hij was ook ervanovertuigd dat wetenschap & godsdienst ONMOGELIJK tegenstrijdig konden zijn, ÒMDÀT nu eenmaal alle waarheid (al) één was (geweest & ook zou blijven)!