Misschien is het soms wel een beetje ontnuchterend om telkens weer te ontdekken dat ons z.g. bewustzijn dus eigenlijk helemaal niet de baas is in ons brein, maar eigenlijk toch beter zo. Het probleem is namelijk dat 't bewustzijn helemaal niet zoveel doet en, nog belangrijker, dat het eigenlijk helemaal niet zoveel kan: het zou een nogal incompetente baas zijn. De meeste mensen zien lezen als een intellectuele activiteit, en we associeren lezen dan ook met ons bewustzijn.
Dit is maar tot op zekere hoogte waar. Natuurlijk is lezen zelf een bewuste bezigheid, in die zin dat je dit niet onbewust leest. Maar hoe zit het met het begrijpen van wat je leest? Is het ons bewustzijn dat de fijnere nuances ontrafelt & regelt, of doen we dat onbewust?
Kijk maar eens goed naar de volgende zin: "De handdoek werd in de ring gegooid door de kansloze presidentskandidaat!" Om elk woord in zo'n zin te begrijpen hoef je geen moeite te doen. Het gaat helemaal vanzelf, ons onbewuste regelt dat voor ons. Ons onbewuste levert ons feilloos de betekenis van de verschillende woorden aan, waarbij het gebruikmaakt van een enorme database waarin de betekenis van woorden is opgeslagen [het lexicon]. Je hoeft bijvoorbeeld niet na te denken over de betekenis van het eerste gedeelte, 'de handdoek werd in de ring gegooid'.
De presidentskandidaat staat niet letterlijk met een handdoek te gooien of wat dan ook, maar hij geeft de verkiezingsstrijd op. Logisch toch? Maar is dit alles eigenlijk wel zo logisch? Dat het om een presidentskandidaat gaat en niet om een bokser of bokstrainer, lees je pas nadat je hebt gelezen dat er een handdoek in een ring werd gegooid. Na de ontdekking dat het om een presidentskandidaat gaat [en niet om een bokser of trainer zou je eigenlijk terug moeten hebben lezen & gedacht hebben: ah, ze bedoelen opgeven, & niet echt met een handdoek gooien.
Dit is een behoorlijk ingewikkeld proces, en dat doen we [meestal allemaal] heel snel, efficient en, uiteraard, [ook] onbewust! Dus is lezen nu wel zo'n bewust proces? Een beetje wel natuurlijk, maar zonder een 'onbewuste' zouden we het niet kunnen. Ons bewustzijn doet niet alleen maar [veel] minder dan we denken, het is vooral belangrijk om te beseffen dat het ook eigenlijk dus toch nogal weinig kan. Zonder ons onbewuste zijn we nergens. 't "Bewuste" is alleen maar 't bovenste minitopje ervan.
Het is dus eigenlijk maar net wat er in ons onderbewuste/onderbewustzijn aanwezig is: die schat in jouw akker levert de antwoorden op alle vragen? Als we alleen maar zouden overgeleverd zijn aan ons z.g. 'bewustzijn', zonder terug te kunnen vallen op instinct, ervaring of wijsheid, dan zouden we niet kunnen bestaan, maar volkomen zijn overleverd aan de toevalligheden van het [nood]lot? Geen wonder, dat mensenkinderen ouders & verzorgers nodig hebben: alleen zouden we er helemaal niets van terechtbrengen ...