I'm only an egg {a mydiegg}

Er is blijkbaar geen keihard bewijs dat bewustzijn nooit invloed heeft op ons handelen. Maar er is zoveel bewijs dat mensen sterk worden beïnvloed door onbewuste prikkels en dat we meer geregeerd worden door emoties dan door logisch nadenken dat je haast wel moet concluderen dat de invloed van ons bewustzijn meestal maar uiterst minimaal is. Hersenwetenschsppers zijn het stilaan eens: de "vrije" wil bestaat niet ...

Onze bewuste beslissingen zijn de uitkomst van onbewipuste processen waarover we geen ultieme controle hebben: de idee dat er een "bewust" ik aan de knoppen zit, is een illusie. Klopt dit, en zo ja: wat zijn dan de gevolgen van een onvrije wil? Met deze vragen zullen we ons net als voorheen waarschijnlijk trouw blijven bezighouden in de komende jaren zoniet de rest van ons korte leven voorzover we dat kunnen overzien!

De ont,anteling van de vrije wil zou namelijk vergaande gevolgen kunnen hebben: nu de gemiddelde mydimens heel wat minder machtig & lucide lijkt te zijn dan we decennialang dachten, kunnen theologen misschien opnieuw vragen gaan stellen over "genade", "almacht" & "predestinatie" ...
In de ethiek rijst de vraag of we nog wel verantwoordelijk zijn voor ons handelen, doen en laten, als we er niet bewust voor hebben gekozen.

En ook pedagogen zullen wellicht anders tegen hun vakgebied aan gaan kijken. Kunnen we onze kinderen eigenlijk wel opvoeden tot rationele wezens, die zelf bewust moeten kunnen leren kiezen? OF, weer een andere vraag: wat betekent de onvrije wil voor onze opvatting van de voor-geschiedenis? Hoe kijkt een slachtoffer van de diaspora, shoah, Holocaust of de derde Wereldoorlog aan tegen de constatering dat de Romeinen,
de nazi's & de neofascisten ter linker- en/of rechterzijde geen keus hadden, althans geen VRIJE keus? Of is deze conclusie weer te vergaand?

Als we geen vrije wil hebben, heeft het dan nog wel zin voortaan om elkaar verwijten te blijven maken? Zo niet, welke gevolgen heeft dat voor een relatietherapeut? En kunnen we nog wel juridisch schuldig worden bevonden als de vrije wil een illusie blijkt te zijn? Over dit laatste onder-werp gooit de moraalfilosoof Jan Verplaetse de knuppel in het mydihoenderhok. In het boek "Verwijtloos leven", dat later dit jaat zal verschijnen,
stelt JV datvwe rationeel beschouwd niet langer verantwoordelijk zijn voor of schuldig aan wat we doen of denken als het erop aankomt?!

Verantwoordelijkheid vereist immers een vrije wil ~ die niet bestaat. Maar zonder schuld verliest hetbrecht zijn klassieke grondslag en zonder blaam kan je niemand iets kwalijk nemen. Over wat dit betekent, spreekt JV a.s. zaterdag in de eerste aflevering van 'De vrije wil is dood': want was het rond 1870 nog bijna onvoorstelbaar dat God mogelijk fictie was, de dood van de vrije wil kon nog wel eens een minstens zo grote schok teweegbrengen in onze cultuur. Het heeft wel iets weg van vragen zoals: wat was er voor de "Grote Knal", wat volgde daarna, wat is evolutie ...

Wat kunnen en moeten we nog zeggen van sterrenstelsels, supernovae, the big crunch, ontstaan en vergaan van planten, dieren, mensen met al onze 'goden' & 'godinnen', geesten, spoken, engelen, duivels, profetische inzichten, uitzichten en voorspellingen als het einde der dagen en het zogenaamde hemelse g dsrijk op aarde? Ik heb voor mijzelf geen ander 'bewijs' omhanden dan m'n eigen tijdruimte-avonturen gedurende die afgelopen halve eeuw: geboren, opgevoed & losgeslagen! Als een speelbal van de woeste golven in tijd & ruimte tussen Zuyderzee & Zuidzee, of
tussen 't Uddelermeer & de Dode Zoutzee: ik weet dat ik er was & 'onder de invloed geraakte' van alles wat ik tegenkwam onderweg, maar dat is het dan ook wel zo'n beetje. Tussen zandbak & begrafenis, geboorteweeen & crematie, bevruchting & verlichting. Waiting is ...