i/d naam van moeder, dochter, kind, plant & dieren


In de jaren twintig v/d vorige eeuw pasten Duitse geleerden de werkwijze v/d gebroeders Grimm toe op Yo-sjoea: ze zagen het als 'n compositie, waarin allerlei volksverhalen over kleine immigraties & veroveringen
van verschillende groepen woestijnbewoners versmolten waren tot 'n grote, nationale sage v/h volk Israel:
'n verovering van Kana'an onder EEN Leider, Yosjoea. Daarop volgde 'n reactie: vooral Amerikaanse arche-ologen probeerden krampachtig te 'bewijzen' dat 't Yosjoeaverhaal wel degelijk 'historisch' klopte. Maar na
ongeveer veertig jaar waren de meeste wetenschappers 't erover eens dat die pogingen [volkomen] waren
mislukt. De mogelijke sporen van EEN Grote Verovering {brandlagen} lagen in tijd [veel] te ver uit elkaar?

De algemene reactie was: we dachten al dat dit verhaal niet historisch was, en dat klopt dus nu ook wel ...

De pogingen v/d archeologen hadden dus eigenlijk maar weinig kans van slagen: gebeurtenissen laten nu
eenmaal geen ondubbelzinnige sporen achter. Het is daardoor moeilijk om via de archeologie historische voorvallen te reconstrueren en/of te bewijzen! 'n Brandlaag kan door verschillende oorzaken zijn ontstaan,
niet alleen maar door 'n gewelddadige verwoesting? Eind jaren negentig was er [alweer] 'n opgraving in de
Kana'anitische nederzetting Tel Megiddo {HarMegiddo/Armageddon}, een v/d steden die Yosjoea verovert
& waarvan hij de koning doodt. De stad lag strategisch uiterst belangrijk bij de overgang van de vlakte van
Yiszre'el {'n paar kilometer ten noorden van wat nu de Westbank v/d Yardeenoever heet} & de kustvlakte.

Deze stad beheerste de belangrijke zeeweg & bevat 'n schat aan informatie over de periode die o.a. voor
't Yosjoeaverhaal van belang is, de late bronstijd & de vroege ijzertijd. Men groef daar 'n huis uit waarvan
vaststond dat het was verbrand & ingestort en in dit huis troffen de onderzoekers de resten van een vrouw aan. Tot zover was alles duidelijk, maar daarna kwamen de verschillende interpretaties: een aardbeving, oorlog, ongeluk? 't Eindrapport maakte geen duidelijke keuze: een enkel huis riep al zoveel discussies op
~ hoe hachelijk is het dan wel niet om grote historische gebeurtenissen te bewijzen via de archeologie ...

Soms vinden onderzoekers teksten: maar ook dan moet je maar hopen dat die niet alleen maar propa-ganda bevatten. 'n Extra probleem bij de bijbel e.d. is dat die bestaat uit overgeleverde teksten waarvan
de eindversies vaak van vele eeuwen later dan 't mondelinge of schriftelijke 'origineel' waarop ze terug-gaan. En waarbij het nog maar de vraag is of ze zoiets als historische herinneringen bevatten uit de be-schreven tijd, of dat ze van begin tot eind latere fantasieproducten zijn. Dit laatste was, met hier & daar
nuances, deze afgelopen veertig jaar ten aanzien van het boek Yosjoea de overheersende opvatting ...

Niet iedereen deelt die verouderende visies & versies van ooit ook nu nog! We zien wel degelijk historische
ondersteuning voor 't Yosjoeaverhaal, ook al is die van 'n andere aard dan waaraan vroegere archeologen
dachten. Toen hun pogingen om de historiciteit van Yosjoea's veldtocht te bewijzen waren mislukt, voltrok zich [alweer voor de zoveelste keer] 'n scheiding tussen archeologie & tekstwetenschappen. Nog maar wei-nig geleerden hielden beide specialismen bij: het werden veel meer monologen, omdat die combinatie zo
complex is dat 't haast niet meer te doen is?! Toch proberen we nu die dialoog tussen archeologie & tekst-wetenschap te herstellen & we hopen dat nieuwe ontwikkelingen binnen de archeologie dit mogelijk maken
omdat de orientatie veranderde: moderne archeologen proberen nu al niet eens meer om nog langer be-wijzen te vinden voor historische gebeurtenissen maar vooral 'n maatschappelijk, sociologisch, economisch
& politiek tijdsbeeld te geven, zo leveren ze context! In 't bijbelverhaal voert Yosjoea oorlog tegen Kana-anitische stadvorsten & 'warlords'! Wat vertelt de archeologie? In die late bronstijd waren er in de zuidelijke
Levant {'t gebied direct ten oosten v/d Middelllandse Zee} inderdaad allerlei kleine koninkrijkjes met een stad als centrum [logisch toch?]! En ook Yosjoea botst op diverse 'stadsstaten': hoe komt die herinnering
dan in de bijbel terecht? In de dertiende & twaalfde eeuw degenereren die steden: 't hele sociale systeem stortte in in die tijd dat Kana'an officieel nog tot Egypte behoorde & de farao's dat gebed ook hadden uit-gewrongen waaraan dus de plaatselijke elites aan meegedaan hadden. De invallen van de 'zeevolken' na
de ontploffing van Thera & haar gevolgen spelen daarin dan waarschijnlijk mede een grote rol! Maar zou 'n
volk. dat al door de Egyptische farao Merneptah 'Israel' werd genoemd, ook 'n factor kunnen zijn geweest?

En dan is er ook nog eens vanaf de dertiende eeuw tot ongeveer het jaar duizend een bevolkingsexplosie in 't bergland, die je niet zomaar kunt verklaren vanuit normale demografische ontwikkelingen: je ziet ook
'n versterking v/h tribale element & rond 't jaar 1000 vC raakte de Sjaronvlakte bewoond & zijn er forten in
Galilea! Welk centrale machtscentrum is er dan nog over? Dat alles maakt het geheel nog veel boeiender!

'n Geografische aanwijzing in Yosjoea 13:4 lijkt uit te sluiten dat de anonieme auteur het hele verhaal i/d vijfde eeuw pas in Babylon heeft verzonnen:
'TOT AAN AFEK OP DE GRENS V/H LAND VAN DE AMORIETEN!'
Die grens, ergens in Levanon, is later blijven bestaan, maar de benaming Amorieten is vanaf de negende eeuw al verdwenen: die grens stond in de vijfde eeuw allang niet meer zo bekend ...

De combinatie van tekstwetenschap & archelogie blijft 'n herculesarbeid & lang niet iedereen was dan ook bij voorbaat al overtuigd van zo'n standpunt? Geen gebrek aan kritische standpunten gelukkig! DAT alles
maakt dan ook eigenlijk AL die bijbelse geschiedenissen veel interessanter dan ooit voorheen het geval is
geweest: er is gelukkig nu geen sprake meer van een dwangmatig eenzijdig & eenduidig standpunt dat we
allemaal moeten volgen op straffe van verkettering, vervolging, verbranding, deportatie & volkenmoord ...

Het mooie aan deze 'moderne tijd' is juist dat we 1001 richtingen kunnen volgen hier ten lande [& helaas nog lang niet in ALLE landen!]: er zijn diverse joodse, christelijke, hindoeistische, boeddhistische, islamiti-sche [& talloze andere religieuze & seculiere stromingen!] die alle kunnen & mogen geloven [of niet] wat ze maar willen. Die keuzevrijheid is enorm toegenomen & dat is juist goed zo: de enige voorwaarde is nu dus wel dat ook de pausen [van welke groep dan ook] met hun billetjes blootkomen & niet meer blijven pogen om te onderdrukken, veroordelen, verketteren, arresteren & executeren. Alle geweld is uit de boze:
als er EEN ding is wat we kunnen leren van [minstens] 3000 jaar wereldgeschiedenis, dan is het wel dat het
niet meer aanvaardbaar is om geweld te gebruiken behalve tegengeweld als 't echt niet anders meer kan.

blozen engel blozen

mda
Koert van Bekkum:
From Conquest to Coexistence.
Ideology and Antiquarian Intent
in the Historiography of Israel's
Settlement in Cana'an.
Digitale tekst via
www.tukampen.nl
cool!
07 apr 2010 - bewerkt op 07 apr 2010 - meld ongepast verhaal
Weet je zeker dat je dit verhaal wilt rapporteren? Ja | Nee
Profielfoto van Asih
Asih, man, 80 jaar
   
Log in om een reactie te plaatsen.   vorige volgende