er komt uit wat je erin stopt [it all depends] ...

~*~
"De schoonheid van verbeelding"
~@~


EEN
vaag besef
van ontoereikendheid
spookt nog rond;
voordat het kwaad sticht
zullen we proberen
om er wat nader op in te gaan.

Wat ZIJN
beelden, voorstellingen,
wat IS dichterlijke verbeelding anders en meer
dan 'mooi gezegd'?

Zulke tegenwerpingen
kun je afdoen als burgermanspraat,
de cultuurfilistijn is aan het woord,
en zo meer,
maar zo gemakkelijk wil ik het mijzelf
niet maken.

De vraag
verwoordt een vorm van wantrouwen
dat je, bij voorbeeld,
tegenkomt als je mensen
een bundel gedichten ziet openslaan.
Of openslaan?
Daar komen ze niet aan toe.
Gedichten staan voor hen gelijk aan mooipraterij,
er hangt iets frivools omheen,
iets overbodigs,
ja, dat is het goede woord:
OVERBODIG.

En de christelijke geloofstraditie
ermee op EEN lijn stellen: OOK 'van verbeelding',
zou erop neerkomen
dat je haar in een verkeerd huisje plaatst,
het huisje van MOOI,
waarin het goed wonen is
voor mensen die van mooi HOUDEN,
maar waar blijft
de INHOUD?


Moeten we op de traditie vallen
omdat ze een literair hoogstandje betekent?
De bijbel een boek van SCHOONHEID?
De vraag herinnert mij
aan een lijvig boek van lang geleden,
dat als titel "De bijbel als boek van schoonheid" meekreeg.
Afgezien van de criteria voor mooi of niet mooi die de schrijver erop nahield
[een predikant genaamd dominee B. Wielinga], het boek baarde opzien:
ZO kon je de bijbel dus OOK benaderen?!
De schrijver in kwestie durfde dat in elk geval toen al,
ver voor zijn [en mijn] tijd,
aan ...



WAT
is er dan
ZO MOOI
aan de bijbel?



Ik pak,
ter illustratie,
de klassieke Engelse bijbelvertaling bij de kop,
de zogenaamde King James Version {KJV}.
TOPPUNT van verfijnde taal, prachtig Engels,
bijna nergens vind je het ZO mooi,
God had het ZELF geschreven kunnen hebben!
Maar DAT hoorde pas zeggen
toen de Engelse kerk met een nieuwe vertaling op de markt kwam.
DIE kon niet tippen aan het leesgenot dat de KJV de mensen,
gelovig of ongelovig, verschafte.
Ga je intussen terug naar de tijd van het ontstaan van de KJV,
DAN hoor je nauwelijks lof,
eerder het tegendeel:
het Engels was beneden de maat,
ONWAARDIG voor God en
Zijn Woord.


IN ons land
hebben we soortgelijk discussies bij
- inderdaad - ELKE introductie
van een nieuwe bijbelvertaling.
In 1951 deugde de zogenaamde Nieuwe Vertaling {NV}
in de ogen van de kenners niet,
want de taal van de Statenvertaling {SV} was VEEL mooier,
veel GESPIERDER, veel KRACHTIGER Nederlands
dan die afgevlakte versie van 1951.
Maar die prijzende woorden hoorde je niet in 1637,
toen de SV tot stand kwam.
Dankbaarheid, zeker, maar een vertaling was maar een vertaling,
en alles wat je van de SV hoorde zeggen
was haar grote nauwkeurigheid.
Nu er in 2004 WEER [alweer!] een nieuwe bijbelvertaling {NBV} is verschenen
herhaalt zich dat oude patroon voor de zoveelste keer:
die NBV is in veler ogen - jammer, jammer - een ware RAMP,
allerlei predikanten uiten er openlijk hun misnoegen over:
ze misten de karakteristieke uitdrukkingen,
de PRACHTIGE TAAL!
NOG ERGER dan de NV, en die WAS al
zo'n misser ...
"De bijbel is niet meer de bijbel!"
kon je zelfs horen roepen.
Dus kun je wel nagaan HOEZEER bijbellezen al tot
RITUEEL is verworden?


TERUGGEBRACHT
tot werkelijke proporties:
haar schoonheid heeft de SV
verworven in de loop der eeuwen,
ze is onlosmakelijk gekoppeld
aan het gebruik ervan door protestants Nederland.
De SV voedde onze taal,
en onze taal ging staan naar de SV.
KRUISBESTUIVING heet dat
[in dit geval letterlijk & figuurlijk],
en net als in Engeland zijn het vooral
de literatoren en de fijnproevers,
zijn het de gestaalde kaders van de gereformeerden
en ex-gereformeerden,
die er eigenlijk maar moeilijk afstand
van zeggen kunnen te doen.
Het siert ze, maar met bijbelvertaling
heeft dat eigenlijk niets meer te maken?
Het is een kwestie van MOOI,
van SCHOONHEID VAN TAAL,
en over schoonheid valt niet
te twisten.


DAARMEE
zijn we weer [alweer] terug op onze basis,
want schoonheid MAG, OOK als het om TAAL gaat,
om traditie,
om VERBEELDING!
Met schoonheid betreden we een eigen veld,
met eigen rechten.
Mensen die Immanuel Kant hebben gelezen
zullen zich misschien wel herinneren hoe juist
DIE secure denker voor SCHOONHEID
in het krijt trad?
KUNST moet belangeloos zijn, volgens hem.
Het misverstand wil dat kunst "DUS" 'nergens over gaat',
maar DAT was NIET waar Kant op uit was ...
HIJ wilde wat MOOI was NIET ingekaderd zien
in het 'nuttigheidsdenken' van ZIJN tijd.
Denk maar weer eens [alweer] aan kunst van de Sovjet-Unie,
Nazi-Duitsland, Mao-China e.d.,
die de OPVOEDING van het VOLK moest dienen,
en we zien WAAR Kant schoonheid
voor wilde bewaren. BELANGELOOS is wat ANDERS
dan dat kunst NERGENS over gaat,
ook wat anders dan dat een gedicht
['newspeak' in '1884'?]
MOOISPRAAK moet zijn
en anders niet.


ONZIN!


BRENGT
een dichter niet juist
onder woorden 'wat hij/zij ziet'?
En om dat laatste gaat het natuurlijk,
waarom zouden we zijn werk anders lezen?
Niet dat hij ALLEEN maar ziet wat 'mooi' is,
hij ziet OOK [soms vooral!] VRESELIJKE dingen,
maar de manier waarop zij onder woorden brengt,
DAAROP slaat de term 'mooi'.
Die past dus niet altijd.
Laten we liever zeggen:
zij brengt wat zij ziet in-dringend,
bij ons naar binnen dringend,
onder woorden.



GENOEG?!
Mooi is mooi en mag mooi zijn,
dat geldt zowel van taal, van beeldend proza,
van pakkende dichterlijke strofes,
en van beeldende kunsten.



OOK
DIE spreken,
we noemen dat 'aanspreken'.
Het KAN zelfs niet ZONDER mooi,
anders zouden we wat de dichter ziet
niet eens meer opmerken [misschien] tussen alle concurrenten
die constant een beroep op ons doen en ons dagelijks weer proberen te overdonderen
[aan te randen en te verkrachten?] met BETER, MOOIER, SNELLER, NIEUWER, GROTER, FIJNER,
BELANGRIJKER, MACHTIGER, GOEDKOPER, ONMISBAARDER, PROGRESSIEVER, ECHTER [en whatever]?
Leve dus ook DIE dichter voor wie de taal als speeltuig dient, de dichter als siersmid,
en zijn product een werkstuk van gracieuze verbeelding tussen al die
overweldigende supercontainerladingen bullshit & 'mode',
commercie/reklame en oorlogstaal
[waanzinspeeches].



DAT
geldt allemaal OOK
van de bijbel, EN van de
christelijke [joodse/islamitische]
voorstellingswerelden:
was verbeelding niet mooi [genoeg],
we zouden er waarschijnlijk
nog niet eens meer
van opkijken.
04 aug 2006 - bewerkt op 03 jun 2008 - meld ongepast verhaal
Weet je zeker dat je dit verhaal wilt rapporteren? Ja | Nee
Profielfoto van Asih
Asih, man, 81 jaar
   
Log in om een reactie te plaatsen.   vorige volgende