Dat komt ervan als je 'onderwegzwevendinslaapvalt'

Uitgeslapen voor 't moment: doodgewone 'ouderdomsverschijnselen & aanverwante kribbebijterigheden van 'n overjarige hitchhikerhippie'!

KAbp93/vervolg ~ De Yeroesjalmi Talmoed (bekend onder de naam 'YERUSHALMI', werd in Palestina (Falastin) voltooid in 't begin v/d 5e eeuw, alweer 'n tijd die voor de joodse gemeenschap heel ongunstig was. TALMOED betekent 'studie', maar i/d Yeroesjalmi werd inplaats van de bijbel de Misjna bestudeerd ~ wèl was deze tekst minder onafhankelijk v/d TeNaCh dan de Misjna. I/d Yeroesjalmi werd de bijbel vaker aangehaald, & 'r werden vaak bijbelse argumenten gezocht voor juridische beslissingen, hoewel de bijbeltekst daarin nooit als enige de doorslag gaf!! Juridische zaken hebben vooral met feiten & principes te maken, & hiervoor bood TaNaCH nu eenmaal niet genoeg info?

Toch bestond 'n 6e deel v/d Yeroesjalmi uit bijbelexegese & verhaaltjes over de 'grote rabbijnen': dit droeg vooral bij aan 't menselijk ge-zicht van dit omvangrijke wetscorpus; de slechte omstandigheden in Palestina hebben misschien de voltooiing belemmerd v/d Y/i, die als 'n werk 'in uitvoering' kan worden beschouwd. I/d 6e eeuw zorgden joden in Bab Ylonia voor 'n ietwat beter geslaagde & afgeronde Tal-moed: tussen de rabbijnen in Palestina & die in Bab Ylon had 'n doorlopende uitwisseling plaatsgevonden; de Perzische heersers waren nu eenmaal veel soepeler dan de Romeinse christelijke keizers. DÀT gaf aan de joden van Bab Ylon de vrijheid om hun éigen zaken beter te regelen onder de gedegen leiding van een officieel benoemd exilarch!

Toen 't Palestijns jodendom daarom dan ook verder verzwakte, was Babylon HÈT intellectuele centrum v/d 'joodse wereld', & de Babylonische Talmoed {BAVLI!} toont 'n kalmer zekerheid die veel beter past bij die gunstiger omstandigheden. Die BAVLI zou de belangrijkste tekst worden v/h rabbijns jodendom: net als de Y/i is 't 'n commentaar {GEMARA} op de Misjna, maar de tekst hield meer rekening met TeNaCh, die als de basis voor de mondelinge tora werd gebruikt. Deze BAVLI leek in zoverre op 't NOT/NT dat de schrijvers/redacteuren hùn teks zagen als DE voltooiing v/d hebreeuwse bijbel!

Als 't ware "'n nieuwe openbaring voor 'n (alsmaar) veranderende wereld. Net als 't nieuwe testament v/d joodse christenen ging de BAVLI erg selectief om met de 'heilige' oudere tekst(en), door alleen DÍE stukken uit TaNaCH te kiezen die echt NUTTIG geacht werden & de rest buiten hun beschouwing gelaten!? In 't commentaar v/d BAVLI werd de Misjna systematisch & deel voor deel behandeld. Waarvan acte: we hebben 't er al eerder & vaker (?) over gehad & zullen 'r ongetwijfeld nog wel op terugkomen. Eerst nog even 'n dutje doen voordat 't oog 'ergert'!

Misschien tot straks of later: ik sluit m'n oeroude oogjes & vouw m'n handjes ~ morgen is 't vrijdag, oftewel 'erev sjabbat' etceterara ...