HIJ
bevond zich
te Misene en
voerde persoonlijk het commando
over de vloot: op de 24ste augustus rond EEN uur 's middags,
liet mijn moeder hem weten, dat er een ongewoon grote, merkwaardige wolk te zien was ~
hij had net gezonnebaad, daarna een koud bad genomen en, na een weinig gegeten te hebben,
was hij liggend aan het werk; hij verzocht zijn schoenen aan te geven
en begaf zich naar de plaats, waar men dit wonder
het best kon aanschouwen ...
Een dikke wolk steeg op {uit de verte kon men niet zien uit welke berg;
naderhand wist men dat het de Vesuvio betrof};
deze wolk leek precies op een pijnboom.
Uitgerekt als een soort van lange boomstam, splitste zij zich in takken;
ik denk, dat zij voortgedreven werd door een pas ontstane luchtstroom en toen deze was gaan liggen,
loste de wolk zich op, soms wit, dan weer grijs gevlekt,
naarmate zij uit aarde of as
samengesteld
was?
Mijn oom meende
dat dit verschijnsel belangrijk was en een nadere studie waard:
een heel normale opvatting voor een geleerde!
Hij rustte een galei uit {een lichte kruiser met twee rijen riemen}
en stond mij toe om mee te varen, als ik daar zin in had;
ik antwoordde hem, dat ik liever bleef werken;
hijzelf had mij het onderwerp opgegeven,
dat ik moest bestuderen ...
Hij
kwam net
zijn huis uit,
toen hij bericht kreeg
van Rectina, de vrouw van Cascus,
die bevreesd was voor het gevaar, dat haar bedreigde; haar villa lag namelijk aan de voet van de vulkaan
en zij kon slechts over zee vluchten!
Zij smeekte hem haar voor een zo rampzalig lot
te behoeden.
Mijn
oom wijzigde
zijn oorspronkelijke plan
en wat hij uit liefde voor de wetenschap ondernomen had,
volbracht hij gedreven door een zeer verheven plichtsgevoel en liet het schip zee kiezen, scheepte zich zelf in, vastbesloten om niet alleen Rectina, maar ook vele anderen te hulp te komen {het strand trok namelijk veel mensen}! Hij haastte zich naar de streek, waar anderen vandaan vluchtten,
en stuurde recht op het gevaar af, zo kalm, dat hij in staat was om zijn waarnemingen van deze ramp,
in alle fasen en vormen te dicteren of zelf
op te schrijven ...
Reeds
viel er as
op de schepen;
naarmate zij dichterbij kwamen
werd deze warmer, en reeds zag men puimstenen, zwart geblakerde,
door het vuur uiteengespatte kiezels: reeds was er een zandbank zichtbaar geworden en verhinderden de naar beneden gestorte rotsen
de landing.
Hij
aarzelde
een ogenblik:
zou hij terugkeren?
Tegen zijn loods, die hem dit aanraadde, zei hij:
"Het fortuin begunstigt de moedige; wend de steven naar het verblijf van Pompianus!"Deze verbleef in Stabiae zodat de helft van de baai hen scheidde van elkaar {de kust maakt daar namelijk een nauwelijks merkbare bocht} ...
Op die plaats had Pompianus,
met het oog op het nog niet aanwezige, maar wel dreigende gevaar, zijn bagage op schepen doen laden,
vastbesloten om te vluchten, zodra de tegenwind zou zijn gaan liggen; die voor mijn oom zeer gunstige wind voerde hem naar zijn vriend, hij omarmde hem bevend, troostte hem, sprak hem moed in en om hem door zijn eigen kalmte gerust te stellen, verzocht hij een bad te mogen nemen;
na het bad ging hij aan tafel, at vrolijk, of deed althans alsof hij vrolijk was,
wat ook van moed
getuigt?
ONDERTUSSEN
sloegen er op verschillende plaatsen
enorme vlammen en grote vuurzuilen uit de Vesuvio,
die scherp tegen de dusiternis van de nacht afstaken ...
DESONDANKS verzekerde mijn oom, om de angst tot bedaren te brengen, dat het vuren waren,
die boeren inderhaast in de steek gelaten hadden of leegstaande brandende villa's.
Toen legde hij zich ter ruste en sliep ook werkelijk!
Zij, die langs zijn deur liepen, hoorden zijn ademhaling,
die tengevolge van zijn dikte
nogal zwaar en
luid was.
Maar
de binnenplaats,
van waaruit men zijn kamer kon bereiken,
was al vol met as vermengd met puimsteen,
die ZO hoog lag, dat mijn oom, als hij nog langer in zijn kamer bleef,
er niet meer uit zou kunnen
komen!







