Bevruchting, zwangerschap, peuterkleutertijd enzo.

Deze nieuwe obsessie, 't wroeten i/d nationale psyche, past in 'n breder ontwikkeling: nationalisme is in Europa geen taboe meer, zoals 't dat voor de naoorlogse generaties was. Nog steeds hangt er 'n kwade reuk van fascisme & rassenleer om termen als 'de volksziel'. Deze geur van razzia's. Tegenwoordig hebben we 't daarom liever over onze 'identiteit' of 'collectieve mentaliteit'. Maar dat die etiketten anders zijn, doet niets af aan 't feit dat nationalisme in Europa niet verdwenen is. 't Is terug van (ogenschijnlijk) weggeweest, hoe hars intellec-tuelen als Jürgen Habermas ook roepen dat de natie-staat achterhaald is & dat we naar 'n post-nationalistisch Europa moeten. 'n Europa dat vlg. Habermas, blijkens zijn recente essay 'Over de constitutie van Europa', op termijn zelfs met overvloeien in 'n wereldsamenleving.

Ook 'n liberale denker als Guy Verhofstadt veegt nationalisme schamperend van tafel als 'n 'ideologie v/h verleden'. Maar hoezeer hun a-genda ook van nostalgie getuigt, nationalistische stromingen drukken een reële besogne uit: naarmate de wereld globaliseert en grenzen vloeiender worden, is 't moeilijk(er) om de eigen cultuur (te behoeden & te behouden? Terwijl de behoefte daaraan tegelijkertijd juist groeit. Dat lijken denkers als Verhofstadt onvoldoende te zien, laat staan op waarde te schatten.

Want kan 'n mens los van z'n cultuur wel echt mens zijn? Kun je 'n mens in 't algemeen zijn ~ los ga jouw identiteit? Kun je daar bovenuit stijgen, met 'n soort van kosmo-politische gewichtsloosheid? Nee, zou de Duitse filosoof Johann Gottfried Herder (1744-1803), geestelijk vader v/d term 'volksziel', zeggen & je zou 't vlg. hem ook niet moeten willen! Herder keerde zich, zo schrijft Joep Leerssen in z'n boek 'Nationaal denken in Europa' (1999) tegen 't 'gallocentrisch, nivellerend kosmopolitisme v/d Verlchting'.

Tegen de elite van zijn tijd, kortom. De adel sprak in die tijd Frans: zij stond boven 't gepeupel, vormde 'n Europese bovenlaag.

Slechts op 't platteland, zo meende Herder, vond je nog de ware volksaard: bij, jawel, de 'gewone hardwerkende mannen & vrouwen', (nog) niet
geperverteerd door de grote stad & internationale carrières. Vandaar ook dat Herder de VOLKSTAAL bewierookte & 'n ware fascinatie had voor oude volkssagen & folkloristische muziek. Hij inspireerde ook o.a. de gebroeders Grimm & verzamelde zelf volksliederen. Hiermee effende hij de baan voor de Sturm~ und Drang-beweging: samen met J.W. von Goethe & Friedrich Schiller verhief hij 't Duits tot literaire taal!

Tegenover de rede stelden deze schrijver 't GEVOEL! Zij benadrukten 't individuele tegenover de onpersoonlijke, algemene wetten v/d zg. Verlichtingsrationaliteit. En inderdaad vond Herder niet 't universele, maar 't particuliere juist interessant. Niet se overeenkomsten, maar de verschillen tussen de volken boeiden hem ~ want DAARIN komt hun eigenheid aan 't licht? Die eigenheid vond hij met name inde volkstaal!