HET
maakt dus
absoluut niets uit.
Mordechai, Set, Chai in myDi & Kraaijeveld in LiVEJOURNAL,
het is allemaal hetzelfde, alleen maar verdeeld onder een iets andere naam, tijd of plaats ...
En het leven gaat toch wel door, ook zonder die etiketten: het ontstaat en vergaat, wordt wakker en gaat weer slapen, afhankelijk van eten en drinken, wat kleding en een plaats om uit te rusten en te werken ...
EEN van die vele ontelbare miljarden door de eeuwen en continenten heen:
een lichaam rond
een geest!
*
En we kunnen
zolang we leven doorgaan met het stellen
van waarheid tegenover onwaarheid,
maar ook tegenover
leugen.
Het verschil
schept een ander beeld van de werkelijkheid.
De leugen kan niet bestaan zonder de waarheid, maar de waarheid wel zonder de leugen.
Iemand die liegt moet de waarheid kennen, want liegen is bewust onwaarheid spreken.
Onwaarheid is de tegenstelling van waarheid, leugen de loochening van waarheid.
Iemand kan zonder te liegen onwaarheid vertellen, maar hij/zij moet dan wel de onwaarheid voor de waarheid houden. Nog een voorbeeld: een Engelse weerman heeft eens verteld dat er op de Atlantische oceaan een kleine wervelwind actief was, die het Verenigd Koninkrijk op grote afstand zou passeren, zodat er geen bijzondere voorzorgsmaatregelen
genomen hoefden te worden?
Het ging echter anders.
De kleine wervelwind diepte uit tot een geweldige orkaan die recht op het Verenigd Koninkrijk aankoerste en daar een spoor van vernielingen trok over het hele eilandenrijk. Daken werden van de huizen geblazen
en auto's omvergeworpen, bomen als lucifershoutjes afgebroken
en het water in rivieren en kanalen
werd hoog opgezweept ...
Er vielen dodelijke slachtoffers
en de schade liep in de vele honderden miljoenen alsof het niets was ...
Die weerman had niet gelogen, maar ~ geheel onopzettelijk ~ onwaarheid gesproken, en wel omdat hij naar beste weten de onwaarheid voor de waarheid hield. LET WEL, als hij onwetend was geweest over de ware stand van zaken dan had hij, logisch gesproken, de onwaarheid niet voor de waarheid kunnen houden
en dan was hij onzeker geweest en zeer voorzichtig geworden in zijn uitlatingen over die weersverwachting.
Waarheden en leugens spreek je uit met stelligheid; als je aarzelt is het al geen waarheid of leugen meer
en het verschil tussen het EEN en het Ander is dat een leugenaar de waarheid moet kennen om te kunnen
liegen en dat iemand die in goede trouw onwaarheid spreekt logisch genoodzaakt is om de onwaarheid voor de waarheid te houden. Elke leugen is een onwaarheid,
maar niet elke onwaarheid
een leugen!
Met dit voorbeeldje
van de Engelse weerman die zich vergiste
kunnen we nog twee andere zaken belichten die voor deze mydivehaaltjes van belang zijn.
De weerman stelde niet een feit vast, maar deed een voorspelling.
Een voorspelling kan uitkomen of niet, of gedeeltelijk uitkomen.
Strikt genomen sprak deze weerman geen onwaarheid, maar deed hij een voorspelling die niet uitkwam. Die voorspelling werd niet bewaarheid. DE fout van de weerman was dat hij de voorspelling deed met een zekerheid die onterecht was. Op grond van die zekerheid werd hij geloofd en bleven tijdige voorzorgsmaatregelen achterwege. Hij zei meer dan hij op basis van metingen
en computerverwachtingen
kon verantwoorden.
ONS punt hier
is echter ietwat anders,
namelijk dat hij geen uitspraak deed over een bepaalde stand van zaken, maar dat hij op grond van een analyse van een stand van zaken een aantal mogelijke gevolgen
kon verwachten en er daarvan slechts EEN uitkoos
als de meest waarschijnlijke ...
VERVOLGENS
presenteerde hij die
als de ENIG mogelijke.
DAT was nu precies de overschrijding van zijn wetenschappelijke competentie.
Hij had zijn publiek moeten wijzen op de relatieve graad van waarschijnlijkheid waaraan weersverwachtingen nu eenmaal onderhevig zijn. Dat laat onverlet dat weersvoorspellingen altijd geverifieerd kunnen worden: ze komen nu eenmaal uit of niet?
DAT is een kwestie van mogelijkheid,
niet van zekerheid!
En zo
hebben we dus ook
de relativiteit van historische waarheid.
Het voorbeeld van de weerman is geschikt om te laten zien voor welke moeilijkheden een bijbeluitlegger
staat als hij/zij probeert om in bijbelverhalen en andere mydiverhalen te achterhalen wat er feitelijk is gebeurd: dan is hij hstoricus. Een historicus kijkt niet naar de toekomst, maar naar 't verleden.
Het mydiverhaaltje van de weerman is een mydiverhaal uit het verleden en ik heb het letterlijk van-horen-zeggen. Ik hoorde het een nieuwslezer vertellen in een terugblik op bijzondere gebeurtenissen in de twintigste eeuw. Ik weet niet zeker of de nieuwslezer dit mydiverhaal naar waarheid heeft verteld.
Ik neem aan dat hij niet gelogen heeft, want waarom zou hij liegen?
Hoe betrouwbaar is echter
zijn bron?
Dat is het
weerbericht van toen
en dat was op de band vastgelegd!
Toen die band in de tv~uitzending werd vertoond, was ik ook indirect getuige van de geruststellende weersverwachting. Later zag ik de beelden van die razende storm en van de vernielingen die daardoor werden aangericht. Ik neem aan dat die beelden op die twee banden met elkaar verband houden,
maar echte zekerheid daarover heb ik niet. Het hadden ook beelden
van een andere storm
kunnen zijn ...
Voor het geloof
dat het mydiverhaal over die Engelse weerman waar is,
ben ik afhankelijk van de betrouwbaarheid van de programmamakers.
Daar heb ik geen enkele moeite mee, maar niet omdat ik zelf de waarheid van HUN mydiverhaal heb getest: ik heb er geen moeite mee omdat ik uitga van goed vertrouwen!
ZO doen we dat immers
[bijna] allemaal?
Goed vertrouwen
kan niet bewezen worden,
wel beschaamd ...
Zolang het
niet beschaamd is
gaan we er vanuit dat we niet opzettelijk
worden voorgelogen.
En nu tot slot voor nu
het punt dat we eigenlijk wilden scoren:
alleen via de tussenschakels van betrouwbare getuigen
hebben wij toegang tot een waarheid
over het verleden.
Preciezer:
alleen via de tussenschakels van betrouwbare getuigen
hebben wij toegang tot een bewering over het verleden
waarvan geclaimd wordt
dat zij waar is.
De consequentie is
dat een historische waarheid
altijd een relatieve waarheid is,
ook als de getuigen voor de volle honderd procent betrouwbaar zijn:
zij kunnen namelijk niet, net als de Engelse weerman, onopzettelijk onwaarheid vertellen.
In alle wetenschappen zijn beweringen dat iets waar is altijd voor weerlegging en correctie vatbaar,
maar voor beweringen over het verleden geldt dat in bijzondere mate,
want die beweringen zijn nu [meestal] niet meer proefondervindelijk
te controleren.
En
daarmee
zijn we weer terug
bij Nico ter Lindens motto van gisteren:
'niet echt gebeurd, maar wel
waar'.
DIE
lijnen zijn
ook helemaal verbonden
met mijn eigen leven
van voor het begin af aan:
'oerknal[len]', 'mydischeppingsverhalen',
'zondeval[len]', 'zondvloed[en]', 'het ontstaan van leven op aarde',
'muchomachobonoboismen', 'homo sapiens ludens prudens', 'zaden, sapjens, zegeningen, DNA/RNA~codes, darmflora & braintransmitters', 'het kamp & die kogel',
'dienstweigering[en]', 'zwerftochten tussen de Lage Landen aan de Noordzee, landen rondom de Middellandse Zee' en 'heilige landen aan beide zijden van de rivier de Yardeen',
'de berg Ararat, Shahinshah~jaren in Persia/Iran, Afghanistan tussen Herat, Kandahar & Kaboel,
Islamabad & Lahore, Kashmir, Madras, Kerala, Calcutta, Varanasi, Nippon & Birobeidjan,
Harbin, Moskou, Kiev & Odessa, Zwarte Zee & Istanboel, Rabbat Ammon, Galilea &
Yerusjalayiem en al die aanverwante mydiverhalen, herinneringen en
interpretaties van verleden, heden
en toekomst
...
~@~